II GSK 886/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ś. O. I. A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 3170/21 w sprawie ze skargi Ś. O. I. A. w K. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 10 marca 2021 r. nr POD.503.7.2020.AFR.3 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasadza od Ś. O. I. A. w K. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 1 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3170/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ś. O. I. A. z siedzibą w K. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 10 marca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 15 września 2015 r. spółka Z. D. Z., M. Z. Sp.j. z siedzibą w P. wystąpiła do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." w R. przy ul. N. [...]. W oparciu o uchwałę z 6 października 2015 r. Ś. O. I. A. w K. zwróciła się do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Katowicach o dopuszczenie jej do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Postanowieniem z 23 października 2014 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Katowicach odmówił Ś. O. I. A. w K. dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Postanowieniem z 24 maja 2016 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, utrzymał w mocy zaskarżone ww. postanowienie. Decyzją z 26 października 2015 r., Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Katowicach udzielił spółce Z. D. Z., M. Z. Sp. j. z siedzibą w P. zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." w R. przy ul. N. [...]. Wyrokiem z 25 października 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1441/16 WSA w Warszawie uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające dopuszczenia OIA do udziału w postępowaniu. Wyrok ten utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 666/17. Postanowieniem z 11 grudnia 2019 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny dopuścił Ś. O. I. A. do udziału na prawach strony w postępowaniu. Przy piśmie z tej samej daty przekazano stronie również odpis zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z 26 października 2015 r oraz poinformowano o możliwości złożenia odwołania do GIF. Pismem z 20 grudnia 2019 r. samorząd aptekarski wywiódł odwołanie od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z 26 października 2015 r. w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Postanowieniem z 10 marca 2021 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania. W uzasadnieniu podkreślił, że decyzja z 26 października 2015 r. jest ostateczna w administracyjnym toku instancji od 9 listopada 2015 r. Wskazał, że organizacja społeczna (w tym przypadku samorząd aptekarski), której uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu zostało potwierdzone po jego zakończeniu, nie ma już możliwości wniesienia odwołania od decyzji, która stała się ostateczna, bo inna strona nie wniosła od niej odwołania. Zdaniem organu w takiej sytuacji, gdy uprawnienie organizacji do uczestnictwa w postępowaniu zostanie potwierdzone po ostatecznym zakończeniu tegoż postępowania, uzyskuje ona prawo do żądania wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przyjmując, że termin z art. 148 § 2 k.p.a. otwiera się z dniem doręczenia organizacji postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu głównym, a w razie uchybienia tego terminu istnieje możliwość wystąpienia o jego przywrócenie na podstawie art. 58 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ś. O. I. A. domagała się jego uchylenia i nakazania organowi prowadzenia postępowania oraz zobowiązania go do wydania decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. W zarzutach skargi strona wskazała na swoje prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz liczne naruszenia prawa popełnione przez organ I instancji przy wydaniu udzielonego spółce Z. zezwolenia. Zaskarżonym obecnie wyrokiem z 1 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3170/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę. Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu, zgodnie z którym organizacja społeczna, której uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu zostało potwierdzone po jego zakończeniu, nie ma już możliwości wniesienia odwołania od decyzji, która stała się ostateczna. Podkreślił, że jest ono obecnie konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym uznaje się, że w takiej sytuacji strona pozbawiona udziału w sprawie może wnioskować o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. z uwagi na to, że "bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu" (vide np. wyrok NSA o sygn. I OSK 1685/20, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). WSA stwierdził, że w rozstrzyganej sprawie, z uwagi na wadliwe niedopuszczenie izby aptekarskiej do postępowania, decyzja pierwszo-instancyjna stała się ostateczna zanim strona skarżąca została finalnie dopuszczona do udziału w sprawie, w wykonaniu wyroków sądów administracyjnych. We wskazanym stanie rzeczy, jakkolwiek dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie mogło otworzyć (na nowo) biegu terminu do złożenia odwołania (z uwagi na ostateczność decyzji), to pozwalało – w terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., biegnącym od daty doręczenia ostatecznej decyzji pierwszo-instancyjnej (tj. od 16 grudnia 2019 r.) – złożyć wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. To bowiem organ wykluczył skarżącej możliwość udziału w sprawie, co wypełniało przesłankę niezawinionego braku udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Dalej WSA podniósł, że prawo izby aptekarskiej do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie jest na obecnym etapie postępowania kwestionowane, zaś zasadność udzielonego zezwolenia, do czego sprowadzają się zarzuty skargi, nie jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego i objęcie kontrolą sądową tegoż rozstrzygnięcia oznaczałoby wyjście poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej Ś. O. I. A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie prawa procesowego na podstawie art. 112 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zastosowanie się przez skarżącą do pouczenia organu I Instancji o prawie do wniesienia odwołania do GIF zawartego w doręczonej 16 grudnia 2019 r. decyzji o wydaniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie może rodzić dla niej negatywnych konsekwencji. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż strona nie reprezentowana w postępowaniu przed organem II Instancji, zastosowała się do pouczenia i zgodnie z pouczeniem wniosła środek odwoławczy. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 31 § 1 p. 2, § 3 w związku z art. 109 oraz art. 16 § 1 k.p.a.; - poprzez przyjęcie, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z 23 października 2015 r. o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki jest prawomocna i nie podlega zaskarżeniu pomimo późniejszego dopuszczenia skarżącej kasacyjnie do postępowania na prawach strony; - art. 99 ust. 3 pkt. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez pominięcie treści art. 99 ust. 3 pkt. 2 w trakcie rozpatrywania sprawy i przyjęcie, że art. 99 ust. 3 pkt. 2 składa się tylko z części po słowie "w szczególności..." i odsyła w zakresie podmiotu zależnego i grupy kapitałowej do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; - art. 1 oraz art. 3 § 1, w związku z § 2 p.p.s.a poprzez niedopuszczenie przez organy inspekcji farmaceutycznej do sądowej kontroli wadliwych decyzji administracyjnych z lat 2014-2016 dotyczących udzielania zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych podmiotom, które mogły naruszać w chwili składania wniosków oraz wydawania zezwoleń przepisy antykoncentracyjne zawarte w art. 99 ust. 3 pkt. 2 ewentualnie pkt. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne; - art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji pominięcie kwestii mających istotne znaczenie w sprawie w tym kwestii warunków pracy farmaceutów w sieciach naruszających zakaz antykoncentracyjny z art. 99 ustawy Prawo farmaceutyczne; - art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie ich w toczącym się postępowaniu, naruszając zasady praworządności, rzetelności oraz zaufania obywateli do organów państwa, nie uwzględniając istotnego interesu społecznego, oraz interesu farmaceutów wykonujących zawód w sieciach naruszających zakaz antykoncentracyjny z art. 99 ustawy Prawo farmaceutyczne; - art. 107 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niespójny bez wskazania konkretnego i rzeczywistego wyjaśnienia w uzasadnieniu przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; - art. 138 § 1 pkt 1 poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo rozpoznał sprawę i stwierdził niemożności złożenia przez skarżącą kasacyjnie odwołania zamiast uchylić decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 i 138 § 2 i nast. k.p.a. wobec niezbadania naruszenia ustawy Prawo farmaceutyczne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Dziewiąta A. sp. z o.o. w P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują, a zatem NSA, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i zawartymi w niej zarzutami. Zatem może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. NSA nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów niepowołanych w zarzutach skargi kasacyjnej. Jak stanowi art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza konieczność prawidłowego określenia tych podstaw. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem, zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polega, którym zdaniem skarżącego przepisom sąd I instancji uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna pozbawiona tych elementów uniemożliwia ocenę jej zasadności przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Z przepisów art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika zatem, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu I instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Braki w zakresie wskazania podstaw kasacyjnych nie podlegają konwalidacji i czynią skargę kasacyjną nieskuteczną uniemożliwiając dokonanie merytorycznej oceny tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny (wyrok NSA z dnia 18 września 2007 r., II FSK 1007/06 - LEX nr 377587). Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w punkcie wyjścia wskazać należy, że podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. nie mogły odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku przede wszystkim ze względu na to, że sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej stosuje w kwestiach proceduralnych przepisy prawa p.p.s.a. Niezastosowanie bądź nieprawidłowe zastosowanie przepisów k.p.a. możliwe jest do zarzucenia jedynie organom administracji publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjny wskazuje się, że uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Zatem, wojewódzki sąd administracyjny procedując sprawy nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 554/16 LEX nr 2447123, wyrok NSA z 13 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 7639/21, LEX nr 3865888). W konsekwencji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącego kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez sąd I instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. lub art. 151 p.p.s.a.) - czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczynił, a co pozwoliłoby NSA na dokonanie kontroli prawidłowości zastosowanie wskazanych przepisów k.p.a. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów naruszenia: art. 77, art. 80, art. 7, art. 8, art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. wskazać należy, jak to zostało zaznaczone na wstępie rozważań, że prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga od autora skargi kasacyjnej precyzyjnego wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone w kontrolowanej sprawie. Jeśli dany przepis posiada klika jednostek redakcyjnych, to powinna być wskazana też konkretna jednostka redakcyjna tego przepisu bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się zakresu zaskarżenia kontrolowanego wyroku. W tym miejscu podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądu I instancji było postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego stwierdzające, w oparciu o art. 134 k.p.a., niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą kasacyjnie. A zatem zaskarżone do sądu postanowienie było rozstrzygnięciem formalnym, procesowym kończącym postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy stwierdzając niedopuszczalność odwołania nie był uprawiony i nie dokonywał merytorycznej oceny sprawy, w której odwołanie zostało wniesione. Nie badał zatem prawidłowości decyzji z 26 października 2015 r. udzielającej spółce Z. zezwolenia na prowadzenie apteki. Z uwagi na powyższe wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenie przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne są bezzasadne. Przepis art. 99 ustawy Prawo farmaceutyczne dotyczy zasad udzielania zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Tymczasem postępowanie prowadzone w kontrolowanej sprawie, zakończone zaskarżonym do sądu postanowieniem toczyło się w przedmiocie dopuszczalności odwołania wniesionego przez skarżącą kasacyjnie. Należy zatem podkreślić, że tak określony przedmiot zaskarżonego do sądu I instancji postanowienia Głównego Inspektora Farmaceutycznego wyznaczał granice sprawy, w ramach której procedował WSA. Należy w związku z tym wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sformułowanie to jednoznacznie wskazuje na rozstrzyganie w granicach danej sprawy, formułując jednocześnie wyjątek w tym względzie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko tego sądu zaprezentowane w wyroku z 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4/23 (LEX nr 3783305), zgodnie z którym rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć. Z tego względu art. 99 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne nie miał i nie mógł mieć zastosowania w rozstrzyganej sprawie, a zatem zarzut jego naruszenia jest nieuzasadniony. Z uwagi na formalny charakter kontrolowanego przez sąd I instancji rozstrzygnięcie nie zasadny jest także zarzut naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a. Wskazane przepisy określają bowiem możliwe rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego na skutek rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Z sytuacją taką nie mieliśmy do czynienia w kontrolowanej sprawie, bowiem do sądu zaskarżone zostało procesowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego tzn. wydane w oparciu o art. 134 k.p.a. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania złożonego przez stronę. Tym samym wskazane w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy nie miały zastosowania w kontrolowanym przez sąd I instancji postępowaniu. Niezależnie od wskazanych powyżej wad konstrukcyjnych za całkowicie nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 31 § 1 pkt. 2 i § 3 (w skardze kasacyjnej wskazano art. 31 § 1 p 2 i p. 3 jednak przepis ten nie zawiera punktu 3 a jedynie § 3) w związku z art. 109 oraz art. 16 § 1 k.p.a. polegający na ich nieprawidłowym zastosowaniu. Po pierwsze podkreślić należy, że sąd I instancji przepisów powyższych w ogóle nie stosował. Ponadto WSA w pełni zasadnie stwierdził, że kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem. Przedstawiona w zaskarżonym wyroku argumentacja, że złożenie odwołania od decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne i stanowi przesłankę zastosowania art. 134 k.p.a. jest w pełni akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy podnieść, że nie ma podstaw, aby twierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie istnieje możliwości zaskarżenia decyzji organu I instancji w drodze odwołania, w sytuacji gdy decyzja ta jest decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jest to więc okoliczność obiektywna, a przymiot ostateczności decyzji wynika z mocy prawa z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 20 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2898/16 dostępny w CBOSA). Dopuszczenie możliwości pozbawienia decyzji uzyskanego przez nią uprzednio waloru ostateczności - na skutek późniejszego doręczenia decyzji wydanej w sprawie podmiotowi, który nie był wówczas stroną postępowania - byłoby sprzeczne z proklamowaną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Wszak otwierałoby to drogę do wzruszenia takiej decyzji w zwykłym trybie odwoławczym, gdy tymczasem, zgodnie z powołaną wyżej zasadą, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych dopuszczalne jest jedynie w określonych w k.p.a. lub ustawach szczególnych trybach nadzwyczajnych. Nadto stwarzałoby to ciągłą, w istocie nieograniczoną czasowo, niepewność dla innych stron postępowania (adresatów decyzji), szczególnie zaś dla wnioskodawcy danego postępowania. A zatem, jak wynika z powyższego, w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji stała się ostateczna, to doręczenie po tym fakcie decyzji organu I instancji nie powoduje otwarcia biegu terminu do wniesienia od niej odwołania. Od ostatecznych decyzji nie przysługuje możliwość złożenia odwołania, i to zarówno osobie biorącej udział w sprawie w charakterze strony, czy uczestnika postępowania, co jest rzeczą oczywistą, ale również osobie pozbawionej możliwości działania w sprawie w takim charakterze, bowiem możliwość weryfikacji takiego postępowania przewidziana jest w trybach nadzwyczajnych. Stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W sprawach, w których organizacja społeczna nie wykazuje się własnym interesem prawnym lub obowiązkiem w rozumieniu art. 28 k.p.a., prawa strony postępowania - a zatem również prawo wniesienia odwołania - przysługują takiej organizacji tylko wówczas, jeżeli została ona dopuszczona przez organ administracji do udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 770/16 LEX nr 2465835), i - co tu szczególnie istotne - dopiero od momentu tego dopuszczenia (tj. zwykle: wydania postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.). W związku z powyższym w orzecznictwie sądowym przyjęto jako zasadę, że organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, nie ma legitymacji do złożenia odwołania (por. wyroki NSA: z 13 marca 2012 r., II OSK 2655/11; z 20 czerwca 2012 r., II OSK 525/11; z 8 stycznia 2014 r., II OSK 1866/12; z 12 maja 2015 r., II OSK 2036/13, z 28 czerwca 2016 r., II OSK 2645/14; z 11 stycznia 2018 r., II OSK 770/16, z 23 września 2020 r., II OSK 1204/20 dostępne w CBOSA). W kontrolowanej sprawie sąd I instancji nie zakwestionował prawa izby aptekarskiej do udziału w postępowaniu, wskazał jedynie, że forma realizacji tego prawa przez stronę była niewłaściwa bowiem nieskuteczna na obecnym etapie postępowania. Wskazać także należy, że w oparciu o art. 112 k.p.a. strona nie może domagać się przyznania specjalnych uprawnień, naruszających obowiązujące reguły postępowania. Mylne pouczenie nie wpływa na bieg terminu do wniesienia środków odwoławczych, co najwyżej może uzasadniać przewrócenie stronie terminu z art. 148 k.p.a. na co trafnie wskazywał organ i sąd I instancji. Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty naruszenia przez sąd I instancji art. 1 i art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że art. 1 p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Powołany przepis określa, jaki jest przedmiot objęty regulacją ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce wówczas, gdyby sąd administracyjny rozpoznał sprawę inną niż sprawa sądowoadministracyjna, a więc na przykład cywilną (por. wyrok NSA z 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2956/17; wyrok NSA z 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 554/16 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca i strona skarżąca kasacyjnie nie zarzuca, aby WSA nie był właściwy do rozpoznania skargi wniesionej na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 10 marca 2021 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą kasacyjnie. Art. 1 p.p.s.a. nie może stanowić w tej sprawie wzorca kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ oceny, czy w zaskarżonym wyroku sąd I instancji prawidłowo skontrolował zaskarżone postanowienie nie można dokonać w oparciu o zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach skarg na postanowienia. Wskazany art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Autor skargi kasacyjnej stawiając sądowi I instancji zarzut naruszenia powyższych przepisów uzasadnia go niedopuszczeniem organów inspekcji farmaceutycznej do sądowej kontroli wydawanej decyzji z 26 października 2015 r. dotyczącej zezwolenia na prowadzenie apteki. A zatem zarzut ten w istocie nie dotyczy postępowania sądu I instancji oraz przedmiotu niniejszego postępowania nie mógł więc zostać uznany za zasadny. W tym miejscu należy podkreślić, że prawa do sądu nie można utożsamiać z prawem do wniesienia środka zaskarżenia w toku postępowania toczącego się przed organami administracji. Przewidziana w art. 134 k.p.a. instytucja procesowa, jaką jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, obliguje bowiem organ odwoławczy do każdorazowej formalnej weryfikacji odwołania z punktu widzenia jego dopuszczalności i umożliwia - w razie jej negatywnego wyniku - wydanie stosownego postanowienia, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dopiero korzystając z tej drogi strona może poddać stanowisko organu odwoławczego ocenie sądu i w ten sposób uzyskać potwierdzenie bądź zaprzeczenie prawa do wniesienia środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. WSA przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 10 marca 2021 r. i w jej wyniku uznał, że odpowiada ono prawu. Wobec tego że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nietrafne Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).