II GSK 89/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 100/24 w sprawie ze skargi A.Ś. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2023 r. nr NE.906.2.4.2023 w przedmiocie nakazu zapewnienia wymagań higienicznych i zdrowotnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A.Ś. na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 100/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. po. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), oddalił skargę A. Ś. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 listopada 2023 r., znak NE.906.2.4.2023 utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Miechowie nr 1/NEP/2023 z 25 września 2023 r., w zakresie nakazu zawartego w pkt 3, tj. w przedmiocie nakazania A. Ś. prowadzącemu gabinet ginekologiczny w [...], zapewnienia połączonego bezpośrednio z gabinetem badań ginekologicznych pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet. Od powyższego wyroku A. Ś., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 402) w zw. z załącznikiem nr 2 pkt 5 do ww. rozporządzenia przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że okoliczność, iż lokal, w którym prowadzony jest gabinet, w momencie jego założenia był lokalem mieszkalnym, a w chwili obecnej nie jest, nie pozwala na zwolnienie od obowiązku zapewnienia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposażonego dodatkowo w bidet połączonego bezpośrednio z gabinetem. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego według nom przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie do rozważań mających znaczenie dla oceny zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny oparł się na niekwestionowanych ustaleniach Sądu I instancji odnośnie do tego, że w gabinecie ginekologicznym prowadzonym przez skarżącego nie były spełnione dwa wymogi określone w załączniku nr 2 pkt 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 402) tj. brak było bezpośredniego połączenia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego z gabinetem oraz wyposażenia tego pomieszczenia dodatkowo w bidet. Stan faktyczny sprawy nie był sporny, natomiast sporna była kwestia wykładni § 14 ust. 3 powołanego rozporządzenia w zw. z załącznikiem nr 2 pkt 5 do tego rozporządzenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie błędna wykładnia tych przepisów przez organy, zaakceptowana przez Sąd I instancji, doprowadziła do niewłaściwego przyjęcia, że należący do skarżącego kasacyjnie gabinet ginekologiczny powinien w ustalonych okolicznościach sprawy spełniać wymogi określone w zdaniu pierwszym punktu 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia, podczas gdy według skarżącego kasacyjnie był od tych wymogów zwolniony w oparciu o zdanie drugie punktu 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku wykonywania praktyki zawodowej w pomieszczeniu, o którym mowa w § 14 ust. 3, dopuszcza się możliwość zapewnienia pomieszczenia higieniczno-sanitarnego niepołączonego bezpośrednio z gabinetem. § 14 ust. 3 stanowi, iż dopuszcza się lokalizowanie pomieszczeń, w których jest wykonywana praktyka zawodowa w lokalu mieszkalnym, pod warunkiem zapewnienia wyodrębnienia tego pomieszczenia od pomieszczeń innych użytkowników lokalu. Zasadniczo cała argumentacja skarżącego kasacyjnie sprowadza się do tezy, że jeżeli gabinet lekarski stanowił w przeszłości lokal mieszkalny to nie musi spełniać wymogu określonego w zdaniu pierwszym punktu 5 załącznika nr 2, to znaczy nie musi posiadać bezpośrednie połączenie z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym wyposażonym dodatkowo w bidet. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa argumentacja skarżącego kasacyjnie nie była trafna, a przyjęta przez Sąd I instancji i organy wykładnia § 14 ust. 3 rozporządzenia w zw. z załącznikiem nr 2 pkt 5 była prawidłowa. Przede wszystkim wykładnia językowa § 14 ust. 3 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że odnosi się on do stanu obecnego, a więc sytuacji, gdy praktyka wykonywana jest w lokalu mieszkalnym, nie zaś do przeszłości, gdy obecny gabinet stanowił część lokalu mieszkalnego. Ponadto przy wykładni cytowanych przepisów należy pamiętać, że zdanie drugie punktu 5 załącznika nr 2, stanowi lex specialis w stosunku do rozwiązań przewidzianych w zdaniu pierwszym tego przepisu. Zasadę stanowi obowiązek wyposażenia gabinetu ginekologicznego w pomieszczenie higieniczno-sanitarne, natomiast wyjątek przewidziany jest dla gabinetów funkcjonujących w lokalach mieszkalnych. W związku z tym odwołać się należy dyrektywy interpretacyjnej wyrażonej w paremii "exceptiones non sunt extendendae" oznaczającej, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco. Innymi słowy, przepisy stanowiące wyjątki powinny być traktowane ściśle i literalnie, a ich zakres zastosowania nie powinien być rozciągany na sytuacje, które nie są wprost w nich wymienione, co w okolicznościach sprawy oznacza, że wyjątek polegający na niespełnianiu określonych wymogów w gabinetach ginekologicznych działających w lokalach mieszkalnych nie powinien być rozciągany na gabinety, które nie działają w lokalach mieszkalnych, a jedynie w przeszłości stanowiły część lokalu mieszkalnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej za prawidłowością wykładni przyjętej przez Sąd I instancji i organy przemawiają również dyrektywy wykładni celowościowej. Bez wątpienia celem unormowań przyjętych w cytowanych przepisach jest zapewnienie pacjentom komfortu przed i po badaniu ginekologicznym oraz poszanowania intymności przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. W związku tym brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wykładnia celowościowa może prowadzić do takiej interpretacji tych przepisów, która stopień komfortu i poszanowania intymności pacjenta znacząco ogranicza. Nie da się w żaden sposób uzasadnić twierdzenia, że celem cytowanych wyżej przepisów był interes prowadzącego gabinet ginekologiczny, wyrażający się w tym by nie musiał on spełniać wymogów służących pacjentom tylko dlatego, że gabinet ten został przekształcony z lokalu mieszkalnego. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądu, Sąd I instancji i orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowej, zgodnej z zasadami wykładni, mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, a zatem bezzasadny był jedyny zarzut skargi kasacyjnej i w tej sytuacji skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną przez pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (por. uchwałę NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).