II GSK 955/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M.G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8020/22 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 9 września 2022 r. nr DPS-DPSZPO.456.11.2022.KJ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8020/22 oddalił skargę M.G. (dalej: skarżący) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: KNF) z 9 września 2022 r. nr DPS-DPSZPO.456.11.2022.KJ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji KNF. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wobec braku wstrzymania wykonania decyzji przez sąd pierwszej instancji, oddalenia skargi przez WSA, obiektywnej możliwości wstrzymania wykonania decyzji oraz jej dotychczasowego niewykonania, z uwagi na stopień skomplikowania niniejszej sprawy, a także potencjalny czas trwania postępowania spowodowany koniecznością uzyskania odpowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, skarżący narażony jest na zaciągnięcie zobowiązania w wysokości 162 000 złotych, które będzie skutkować ryzykiem wyrządzenia stronie znacznej szkody spowodowanej popadnięciem w stan niewypłacalności, gdyż skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości wymierzonej mu kary. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata aktu lub czynności z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać ich wykonanie, zanim sprawa zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w CBOSA). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lakoniczny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo przytoczenie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). W ocenie sądu drugiej instancji sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie został wystarczająco uzasadniony, a podana argumentacja opiera się na ogólnikach. Samo wskazanie, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji po stronie skarżącego może powstać ryzyko wyrządzenia mu znacznej szkody w postaci popadnięcia w stan niewypłacalności, gdyż skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie wymierzonej mu kary, należy uznać za niewystarczające. NSA dostrzega, że w postępowaniu z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy częściowo wykazał on swoją sytuację materialną i rodzinną, ale jednocześnie stwierdza, że w uzasadnieniu obecnie rozpatrywanego wniosku skarżący w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Trudno zatem ocenić, czy przedłożone wcześniej dane są aktualne. Ponadto NSA podkreśla, że wskazane tam informacje nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją źródłową. Stosownej, adekwatnej i aktualnej dokumentacji w tym zakresie nie ma również w aktach administracyjnych. Podkreślić należy, że skarżący już bezskutecznie wnosił o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przed sądem pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia z 8 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8020/22 WSA wyraźnie wskazał, że podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku i podkreślił, że sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji oraz możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu jako niewystarczająco uzasadniony. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.