II GW 28/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Rawickiego z dnia 30 stycznia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Rawickim a Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego w przedmiocie zatwierdzenia projektu robót geologicznych postanawia: oddalić wniosek.

I Pismem z 30 stycznia 2024 r. Starosta Rawicki wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy wnioskodawcą a Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego, w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych w celu ujęcia wód podziemnych piętra trzeciorzędowego (neogeńskiego) w miejscowości S., gmina P., powiat rawicki na działce o nr ewidencyjnym [...] dla [...]. W uzasadnieniu wniosku powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 596/22, którym to wyrokiem uchylono postanowienie Wójta Gminy Pakosław negatywnie opiniującego projekt i utrzymujące je w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że to Starosta Rawicki, działając w oparciu o art. 80 ust. 5 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2021 r. poz. 1420 ze zm. dalej: p.u.g.g.), wystąpił do organu współdziałającego (Wójta Gminy Pakosław) o zaopiniowanie projektu w trybie art. 106 § 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 73, dalej: k.p.a.). Uzasadniając uchylenie postanowień organów obu instancji WSA za niedostatecznie wyjaśnioną uznał kwestię właściwości organu administracji geologicznej do rozpoznania wniosku inwestora, co stanowiło istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu nakazanie wydania opinii uzgodnieniowej przez ewentualnie niewłaściwy rzeczowo organ administracji geologicznej – starostę – miałoby negatywny wpływ na całe postępowanie w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu robót geologicznych, bo skutkowałoby naruszeniem przepisów o właściwości. We wskazaniach co do dalszego postępowania WSA w Poznaniu nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalić właściwość organu administracji geologicznej w świetle przepisu art. 161 p.u.g.g. "który to właściwy organ powinien zwrócić się do wójta o zaopiniowanie projektu przedmiotowych robót geologicznych. Właściwość organu administracji geologicznej można określić na podstawie prognozowanego ujęcia wody w m3, mając na względzie, że projektowany otwór hydrologiczny stanowiłby hydrologiczną jedność z trzema ujęciami studni z których zaopatrują się w wodę mieszkańcy gminy P. i częściowo gminy M.". W związku z tym orzeczeniem Starosta Rawicki przekazał sprawę do rozpoznania Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego, który nie uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku o zatwierdzenie projektu robót geologicznych. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Marszałek Województwa Wielkopolskiego podtrzymał dotychczasowe stanowisko, iż nie jest organem właściwym w sprawie. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 poz. 935, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Przed przystąpieniem do oceny wniosku, wskazać należy, że dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, z którego organ wyprowadza wniosek, że nie jest właściwy do załatwienia danej sprawy z zakresu administracji publicznej, daje mu podstawę do przekazania żądania organowi jego zdaniem właściwemu w sprawie, a następnie - gdy i ten organ uzna się za niewłaściwy - wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu. W przeciwnym razie wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z takim wnioskiem należy uznać za przedwczesne. Przenosząc te uwagi na realia rozpatrywanej sprawy, zauważyć należy, że zgodnie z art. 161 ust. 1 p.u.g.g. organem administracji geologicznej pierwszej instancji w sprawach związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych jest marszałek województwa. Wyjątki od tej zasady przewiduje przepis art. 161 ust. 2 p.u.g.g. Zgodnie z art. 161 ust. 2 pkt 2 p.u.g.g. do starosty jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi dotyczące ujęć wód podziemnych, których przewidywane lub ustalone zasoby nie przekraczają 50m3/h. Z treści powołanych przepisów wynika wprost, że czynnikiem decydującym o właściwości organu, w zakresie istotnym dla dalszych rozważań jest ustalenie wielkości zasobów eksploatacyjnych ujęcia wód podziemnych. W tym zakresie pomiędzy Starostą a Marszałkiem nie ma sporu. Zauważyć jednak należy, że analiza treści wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pozwala na konstatację, że asumpt do jego wywiedzenia dał wyrok WSA w Poznaniu w wyroku z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 596/22 w przedmiocie negatywnego zaopiniowania projektu robót geologicznych, który został szczegółowo opisany w pierwszej części uzasadnienia. Z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że po otrzymaniu powyższego wyroku, Starosta Rawicki 26 stycznia 2023 r. przesłał do Marszałka Województwa Wielkopolskiego komplet dokumentów dotyczących wniosku T. o zatwierdzenie projektu robót geologicznych celem jego załatwienia, ponieważ, w jego ocenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Po 596/22 orzekł, że sprawa dotyczy ujęcia 10m3/h wody w planowanej studni i studniach istniejących o zasobach ponad 80m3/h, które stanowią hydrauliczną całość. Zdaniem Starosty w takim przypadku organem właściwym jest Marszałek Województwa. W tym miejscu, tylko na marginesie, należy poczynić uwagę, że jak słusznie zauważa Marszałek Województwa w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, z powyższego wyroku WSA nie wynika, że przesądził on o właściwości Marszałka Województwa w tej sprawie a jedynie, że kwestia właściwości organu nie została wyjaśniona i rozważona. Marszałek Województwa po otrzymaniu powyższego pisma podjął szereg czynności procesowych w celu uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego, m.in.: pismem z 16 lutego 2023 r. wezwał wnioskodawcę T. o uzupełnienie projektu o szereg informacji oraz pismem z 17 lipca 2023 r. zwrócił się do Wójta Gminy Pakosław o przedłożenie kopii opinii H. z 12 sierpnia 2021 r. Następnie w piśmie z 12 października 2023 r. wyjaśniając dlaczego nie uznaje się za organ właściwy wskazał, m.in.: że zdezaktualizowały się dane zawarte w "Dokumentacji hydrogeologicznej zasobów eksploatacyjnych wód podziemnych z utworów trzeciorzędowych-mioceńskich ujęcia "B." zatwierdzonej decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 14 grudnia 2001 r. oraz zakwestionował ustalenia wynikające z opinii H. z 12 sierpnia 2021 r., bowiem opinia dotyczy ujęcia wód o pierwotnie przewidywanych zasobach 50m3/h, natomiast aktualne przewidywane zasoby ujęcia wynoszą 10m3/h. Zdaniem Marszałka Województwa opinia ta nie zawiera także wyników badań modelowych oraz załączników graficznych potwierdzających granice zasięgu leja depresji ujęcia w miejscowościach B. i S. Marszałek Województwa wezwał także Starostę Rawickiego do wyjaśnienia na jakiej podstawie uznał, że Marszałek Województwa jest organem właściwym do zatwierdzenia projektu. Wezwanie to ponowił 14 listopada 2023 r. Starosta Rawicki nie przedstawił Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego stanowiska w tej sprawie. Z powyższego wynika, że Marszałek Województwa w piśmie do Starosty Rawickiego z 12 października 2023 r. przedstawił własne jednoznaczne ustalenia - poparte dokumentacją zgromadzoną w trakcie prowadzonego postępowania – wskazujące na zasadność swojego stanowiska w zakresie braku swojej właściwości rzeczowej. Natomiast Starosta Rawicki we wniosku o rozstrzygnięcie sporu odwołując się w istocie wyłącznie do wyroku WSA w Poznaniu z 3 listopada 2022 r. i zakwestionowanych przez Marszałka Województwa ustaleń z opinii H. z 12 sierpnia 2021 r., nie ustosunkował się w żaden sposób do ustaleń poczynionych przez organ samorządu województwa i nie dokonał jakichkolwiek własnych ustaleń. Trudno zatem uznać, że Starosta wypełnił spoczywający na nim obowiązek zbadania, czy w świetle okoliczności podnoszonych przez Marszałka Województwa jest on właściwy do załatwienia sprawy zatwierdzenia projektu T. Tym samym, wniosek Starosty Rawickiego należało oddalić, bowiem kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygania takich sporów jak zainicjowany w niniejszej sprawie, nie może prowadzić do zastępowania organów administracji publicznej w ich obowiązkach do ustalania właściwości i zakresu posiadanych kompetencji (postanowienie NSA z 16 lutego 2004 r., OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z 30 września 2004 r., OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46). Mając na względzie powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.