II GW 30/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Łomżyńskiego z dnia 29 stycznia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Łomżyńskim a Naczelnikiem Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w przedmiocie uregulowania statusu prawnego pojazdu postanawia: oddalić wniosek.

I. Wnioskiem z 29 stycznia 2024 r., który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego 26 lutego 2024 r., Starosta Łomżyński zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy wnioskodawcą a Naczelnikiem Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku w przedmiocie uregulowania statusu prawnego pojazdu. W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 17 sierpnia 2022 r. Komenda Miejska Policji w Łomży, na podstawie art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2020 r. poz. 110, dalej: p.r.d.) wydała dyspozycję usunięcia pojazdu marki Opel Vectra nr VIN: [...] z powodu pozostawienia pojazdu w miejscu gdzie jest to zabronione. Komenda Miejska Policji w Łomży poinformowała Starostę, że pojazd jest zarejestrowany poza granicami kraju i niemożliwe jest ustalenie jego właściciela. Ponadto Komenda Miejska Policji w Łomży poinformowała Starostę, że po sprawdzeniu pojazdu w systemie EUCARIS ustalono, że pojazd ten został wyrejestrowany na terenie Litwy, a ostatnim właścicielem była obywatelka Litwy. Z uwagi na brak wystarczających danych adresowych użytkownika pojazdu nie został poinformowany o skutkach nieodebrania pojazdu. W związku z powyższym Starosta złożył do Sądu wniosek o przepadek pojazdu na rzecz Powiatu i wniósł o rozpatrzenie wniosku bez udziału uczestnika postepowania. Sąd Rejonowy w Łomży oddalił wniosek Starosty o przepadek pojazdu uznając, że skoro w chwili wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu pojazd ten nie był zarejestrowany w żadnym Państwie członkowskim Unii Europejskiej winien być przekazany właściwemu naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Pismem z 21 lipca 2023 r. Starosta Łomżyński poinformował Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku o konieczności przekazania pojazdu w celu uregulowania jego statusu prawnego. Pismem z 21 sierpnia 2023 r. Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku poinformował Starostę, że nie jest właściwy do uregulowania sytuacji towarów unijnych z uwagi na unijny status pojazdu. Następnie pismem z 7 września 2023 r. Starosta zwrócił się ponownie do Komendy Miejskiej Policji w Łomży z wnioskiem o skuteczne doręczenie powiadomienia dla właściciela pojazdu jak, również dla osoby, która dysponowała pojazdem w chwili jego usunięcia. Komenda Miejska Policji w Łomży w piśmie z 15 września 2023 r. wyjaśniła, że kierujący pojazdem wcześniej dokonał kradzieży paliwa na stacji O. i prowadzone czynności w sprawie o wykroczenie nie pozwoliły ustalić tożsamości tej osoby w związku z czym czynności zakończono z powodu niewykrycia sprawcy. Z pisma wynikało także, że zostało wysłane powiadomienie do ostatniego znanego właściciela – obywatelki Litwy. II. W odpowiedzi na wniosek Starosty o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Naczelnik Urzędu wyjaśnił, że spór jaki się wyłonił dotyczy w istocie sformułowania, że jeżeli pojazd nie jest zarejestrowany na terytorium UE to należy uregulować jego sytuację zgodnie z prawem celnym. Zdaniem Naczelnika Urzędu, sporne przepisy art. 130a ust. 10b p.r.d. należy odczytywać tak, że w sytuacji gdy usunięty pojazd nie jest zarejestrowany na terytorium UE ale okaże się towarem unijnym to dalsze kwestie związane z usunięciem pojazdu przynależą do kompetencji powiatu (starosty), przy czym należy wziąć pod uwagę domniemanie wynikające z art. 153 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 9 października 2013 r. nr 952/2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE L 2013 poz. 269 z późn. zm.), że wszystkie towary znajdujące się na obszarze celnym Unii posiadają unijny status. Powyższa interpretacja obejmuje wykładnię funkcjonalną i systemową. Naczelnik Urzędu zauważył przy tym, że sytuacja celna przedmiotowego pojazdu marki Opel została uregulowana potwierdzeniem przez tutejszy organ unijnego statusu pojazdu. Tym samym na gruncie przepisów celnych możliwości uregulowania sytuacji pojazdu zostały wyczerpane. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył organ jednostki samorządu terytorialnego, zaś jego uczestnikiem ma być organ administracji rządowej. Zdaniem wnioskodawcy pomiędzy tymi organami istnieje spór o kompetencję na tle wykładni przepisów p.r.d. Wydanie postanowienia merytorycznie rozstrzygającego spór kompetencyjny musi być poprzedzone jednak oceną jego dopuszczalności, tj. ustalenia, czy istotnie występuje spór kompetencyjny. Spór tego rodzaju ma miejsce wtedy gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy. A zatem gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygniecie sprawy tożsamej strony (stron), dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór może powstać tylko w konkretnej sprawie administracyjnej, która jest już przedmiotem prowadzonego postępowania, albo w której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Wnioskujący o rozpatrzenie sporu Starosta wnosi o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi. Jak wynika z lektury przekazanych Sądowi akt sprawy pojazd ten został usunięty z drogi publicznej i zabezpieczony przez policję na parkingu strzeżonym. Potwierdza to też uzasadnienie samego wniosku Starosty. W świetle regulacji art. 130a ust. 10 i ust. 10b p.r.d. nie ma podstaw do wyprowadzenia tożsamości sprawy, w której właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia budzi wątpliwości interpretacyjne wymagające zastosowania środka prawnego rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Zakres przedmiotowy właściwości naczelnika urzędu celnego został unormowany w art. 130a ust. 10b p.r.d. Zakres czynności starosty jest przedmiotem regulacji art. 130 ust. 10 p.r.d. Odrębność regulacji zakresu przedmiotowego nie daje podstaw do wyprowadzenia sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą a Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego. Usuwanie pojazdów z drogi publicznej, gdy zachodzą do tego przesłanki określone dyspozycją art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. należy do zadań własnych starosty (art. 130a ust. 5f p.r.d.). Z art. 130a ust. 10 p.r.d. stanowiącego, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel nie odbierze pojazdu w razie jego usunięcia, wynika generalna kompetencja tego organu do załatwienia sprawy związanej z uregulowaniem następstw usunięcia pojazdu z drogi publicznej. Jednak ust. 10b cyt. przepisu stanowi wyjątek od tej zasady, bowiem stosownie do niego, jeżeli usunięty pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego (por. postanowienie NSA z: z 13 marca 2013 r., sygn. akt I OW 221/12; 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12; 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I OW 207/13; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach tej sprawy Naczelnik Urzędu, w piśmie do Starosty z 21 sierpnia 2023 r. oraz w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, potwierdził status wspólnotowy pojazdu marki Opel nr VIN: [...]. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że – wbrew twierdzeniu wnioskodawcy – w rozpoznawanej sprawie nie doszło do powstania sporu kompetencyjnego, który wymagałby rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez wskazanie organu właściwego do uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 10b p.r.d. Mając na względzie powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. – orzekł o oddaleniu wniosku.