II GZ 115/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1055/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1055/24, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił J. K. (dalej jako: "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2024 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu. Skarżący wskazał na problemy organizacyjne dotyczące pracy listonoszy, których obszarem działania zawodowego jest teren obejmujący miejsce zamieszkania skarżącego. W szczególności nieznajomość terenu przez listonoszy, niedoręczenie przesyłek, czy też dysponowanie adresami przed zmianą ulic. Wskazał nadto, że skarżący stale przebywa w domu, zatem nie było możliwości, by nie odebrał przesyłki zawierającej wezwania. Skarżący podniósł także, że nie doręczono mu również ani jednego awiza, które umożliwiłoby mu uzyskanie informacji o przesyłce i odebranie jej w placówce pocztowej. Zdaniem WSA, powody wskazane przez skarżącego nie pozwoliły na przywrócenie terminu chociażby z uwagi na fakt, że okoliczności dotyczące awizacji i doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego wyjaśnione zostały w wyniku postępowania reklamacyjnego jej dotyczącego. Poczta Polska wyraźnie wskazała w piśmie z 28 czerwca 2024 r., że przesyłka była dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona do Sądu. W konsekwencji wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu zarządzeniem z 1 lipca 2024 r. zostały uznane za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. W tej sytuacji argumentacji skarżącego nie potwierdza wynik postępowania reklamacyjnego wszczętego przez Sąd, a skarżący nie wskazał na nowe okoliczności mogące podważyć wynik reklamacji już znajdującej się w aktach sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz dokonać czynności, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało uznać, że skarżący uprawdopodobnił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Należy przy tym podkreślić, że uprawdopodobnienie – a nie udowodnienie – braku winy wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu, i to trwającej w sposób ciągły, aż do dnia dokonania czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie stanowisko reprezentowane przez skarżącego daje spójny obraz, w ramach którego należy uznać za bardzo prawdopodobne, że do doręczenia nie doszło. Skarżący zwrócił uwagę na problemy organizacyjne dotyczące pracy listonoszy, których obszarem działania zawodowego jest teren obejmujący miejsce zamieszkania skarżącego, nieznajomość terenu przez listonoszy czy niedoręczanie przesyłek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowości w doręczaniu przesyłek w sprawie skarżącego, które nastąpiły także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wskazują na powtarzające się niedociągnięcia operatora pocztowego. Sąd pierwszej instancji wszczął procedurę reklamacyjną wobec niewypełnienia przyczyny niedoręczenia przesyłki zawierającej wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, wszczął także postępowanie reklamacyjne dotyczące przesyłki zawierającej postanowienie Sądu z dnia 8 lipca 2024 r. o odrzuceniu skargi. Powstałe przy tym wątpliwości co do doręczenia skarżącemu korespondencji od organu należy rozstrzygać na korzyść skarżącego, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia korespondencji nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13). Biorąc pod uwagę zaistnienie w sprawie przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu i kierując się wskazaną zasadą dążenia do merytorycznego rozpoznania sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że przywrócenie terminu jest właściwym środkiem procesowym służącym nadaniu sprawie dalszego biegu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.