II GZ 122/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 422/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 października 2023 r., nr 0201-IOA.4246.47.2023/JN w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 422/23, działając na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) odmówił T. Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 4 października 2023 r., nr 0201-IOA.4246.47.2023/JN w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji. W skardze na opisaną wyżej decyzję z 4 października 2023 r. spółka wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA we Wrocławiu oddalił wniosek spółki, uznając, że skarżąca nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wprawdzie starano się przedstawić analizę sytuacji finansowej spółki i wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczności ogłoszenia upadłości, lecz do wniosku załączono wybiórczą dokumentację finansową oraz podatkowo-pracowniczą. Zabrakło zaś pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki, w jakiej znajduje się ona na dzień wniesienia skargi, tj. na dzień 6 listopada 2023 r. Okolicznością, która ma – zdaniem spółki – przemawiać za uwzględnieniem wniosku, jest zagrożenie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała jednak aktualnych informacji dotyczących możliwości finansowych przedsiębiorstwa, ani nie przedłożyła na tę okoliczność wyczerpujących dokumentów. W ocenie sądu pierwszej instancji podanie przez spółkę we wniosku dane obrazujące skalę jej publicznoprawnych obciążeń z tytułu podatków i składek ZUS oraz dotyczące liczby zatrudnionych pracowników nie odzwierciedla stanu zagrożenia w postaci możliwości wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej w wysokości 400 000 zł. Jak podkreślił sąd pierwszej instancji, wprawdzie do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji została załączona obszerna dokumentacja (k. 12 - 257 akt sądowych), która odnosi się do okresu 2021 - 2022 r. oraz częściowo do 2023 r. (od stycznia do września), to jednak dotyczy ona wyłącznie ponoszonych przez skarżącą kosztów w zakresie prowadzonej działalności – składek ZUS, wynagrodzeń pracowników, podatku dochodowego oraz podatku VAT; co przy równoczesnym nieujawnieniu aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej spółki, nie ujawnia pełnego i realnego obrazu kondycji finansowej spółki. Ponadto, podana we wniosku informacja, że spółka znajduje się aktualnie w lepszej sytuacji, zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje, ponosząc koszty inwestycyjne na kwotę 800 000 zł, pozwala uznać, że we wniosku intencjonalnie nie przedstawiono w pełnym świetle bilansu (aktywów i pasywów). Powyższe znajduje zresztą wprost poparcie w twierdzeniu spółki, która wskazała w uzasadnieniu wniosku, że przedłożona dokumentacja "obrazuje aktualne obciążenia publicznoprawne, które z tytułu prowadzonej działalności spoczywają na spółce". Brak jest natomiast informacji i potwierdzających je dokumentów wskazujących na uzyskane w tym okresie przez skarżącą dochody. Taki natomiast stan (wybiórcze przedstawienie dokumentacji spółki) nie pozwala na dokonanie oceny jej realnych możliwości finansowych w kontekście konieczności zapłaty kary nałożonej zaskarżoną decyzją. Tym samym, zdaniem WSA, spółka nie uprawdopodobniła podniesionych we wniosku argumentów przemawiających za udzieleniem jej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo że w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co skarżąca wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie sądu pierwszej instancji, zdaniem spółki, strona wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że problem prawny podobny jak w rozpoznawanej sprawie został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniami z: 29 listopada 2023 r. sygn.. akt II GZ 441/23, 16 maja 2023 r., sygn. akt II GZ 138/23, 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 94/23, 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 6/23 oraz 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24 (cytowane orzeczenia publikowane na stronie internetowej CBOSA). Stanowisko wyrażone w tych postanowieniach sąd w składzie niniejszym w całości podziela i przyjmuje za własne. Zgodnie z 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie, jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia kolejnego wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, są to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Obowiązek wykazania, czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki, spoczywa na wnioskodawcy, gdyż jest jedyną osobą posiadającą wymaganą wiedzę. To wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Trafnie bowiem sąd pierwszej instancji uznał, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki. Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie. Bezzasadny jest zarzut zmierzający do wykazania, że WSA opacznie uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667; także np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20). W związku z powyższym należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził analizę przedstawionych przez skarżącą dokumentów, dokładnie je badając i na ich podstawie wypracowując stanowisko w sprawie, co zostało poprawnie uzasadnione. WSA słusznie ustalił, że spółka nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającego na udokumentowaniu aktualnej i kompleksowej sytuacji finansowej, umożliwiającej ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pod kątem możliwości spełnienia jednego lub obu warunków określonych w tym przepisie, co jest warunkiem koniecznym do jego zastosowania. Wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawia takich dokumentów, z których wynikałoby, że zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary, mogła spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Dokumentacja zawiera liczne dokumenty (zestawienie kosztów, liczne potwierdzenia uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, zestawienia zbiorczej listy płac, bilans). Z dokumentów tych wynikają wprawdzie liczne obciążenia spółki należnościami publicznoprawnymi czy wobec pracowników, lecz również stan jej aktywów, który nie wskazuje, że zapłata kary pieniężnej może skutkować ziszczeniem się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy NSA podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia sądu pierwszej instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w z w. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.