II GZ 137/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1028/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopalin z naruszeniem koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r., odmówił M. M. wstrzymania wykonania objętej jej skargą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] czerwca 2019 r., w przedmiocie ustalenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopalin z naruszeniem koncesji. W motywach, Sąd I instancji wskazał, że objętą wnioskiem decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty Przemyskiego nakładające na skarżącą opłatę dodatkową za rażące naruszenie warunków określonych w koncesji na wydobywanie kopalin w kwocie 399.965,60 zł oraz ustalające opłatę podwyższoną za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji w kwocie 755.670,50 zł. W ramach wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, strona podała, że jest rolnikiem prowadzącym działalność gospodarczą, ponoszącym koszty między innymi z tytułu spłaty kredytu, zakupu paliwa, części, ubezpieczenia itd., które są kosztami bezwzględnie koniecznymi do zarobkowania. Strona wskazała, że jej dochód w 2008 r. wyniósł 300 zł zaś w 2019 r., w poszczególnych miesiącach nie wychodziła jej kwota podatku dochodowego do zapłaty. Wnioskodawczyni zaznaczyła również, że posiadane przez nią obecnie środki na koncie są jej niezbędne do zakupu zasiewu, paliwa do maszyn do zbiorów upraw oraz spłatę kredytów i zobowiązań. Zajęcie konta (egzekucja) spowoduje zaprzestanie prowadzenia działalności oraz brak środków na życie rodziny na cały przyszły rok i lata następne. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stwierdził, że strona poza ogólnikowymi i gołosłownymi twierdzeniami o możliwości spowodowania jej upadłości nie uprawdopodobniła możliwości wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z jakimi mogłoby się wiązać wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że wniosek strony nie został poparty żadnymi dokumentami zaś nadesłane przez stronę w celu rozpoznania jej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obrazowały w sposób pełny i wiarygodny sytuacji finansowej skarżącej. W tym zakresie Sąd pokreśli, że strona w żaden sposób nie wykazał osiąganych dochodów, zarówno tych, na które powoływała się we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, jak również tych, które wskazała w formularzu PPF. Skarżąca nie wyjaśniła jakie oszczędności zgromadziła na rachunku bankowym pomimo podniesionej argumentacji, że zajęcie tych środków doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd wskazał również, że jedynymi dokumentami przedłożonymi przez stronę były dokumenty odnoszące się do zadłużenia skarżącej oraz protokół szacowania szkody jaka zaistniała w prowadzonym przez nią gospodarstwie. Podsumowując, Sąd I instancji uznał, że nie był w stanie ocenić sytuacji finansowej strony w kontekście wymogów z art. 61 § 3 p.p.s.a. M. M. zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozpoznania wniosku o zastosowanie wobec strony postępowania instytucji ochrony tymczasowej jest art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody użyte w przywołanym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Mając na uwadze przywołane wymogi, ciążące na stronie domagającej się zastosowania wobec niej instytucji ochrony tymczasowej oraz motywy wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, sformułowane w skardze na rozstrzygnięcie tego organu, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku strony, jakiej dokonał Sąd I instancji. W istocie, jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji, wniosek skarżącej pozbawiony był jakiejkolwiek konkretnej i szczegółowej argumentacji, popartej dodatkowo dokumentami, na podstawie, której możliwym byłaby ocena wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na stronę, w tym przede wszystkim w świetle podniesionego twierdzenia, że egzekucja należności ustalonej decyzjami SKO w Przemyślu i Starosty Przemyskiego spowodują zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej (działalności rolnej) oraz wywołają skutek w postaci braku środków do życia strony i jej rodziny "na cały przyszły rok i lata następne". Opisane mankamenty wniosku oraz fakt nieprzedłożenia przez stronę dokumentów lub dowodów na poparcie motywów wniosku powoduje, iż Sąd I instancji nie miał podstaw do dokonania oceny zasadności wniosku i jego uwzględnienia, co też uczynił. Strona nie uprawdopodobniła wystąpienia możliwości wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a więc przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny tej nie zmieniała również analiza dowodów związanych z wnioskiem strony o przyznanie jej prawa pomocy, którą Sąd I instancji miał na względzie i czemu dał wyraz w motywach zaskarżonego postanowienia. Wskazania w tym zakresie wymaga, iż skarżącej odmówiono prawa pomocy (postanowienia z dnia 7 października 2019 r. i dnia 18 listopada 2019 r., sygn.. akt II SPP/Rz 260/19), między innymi z tego powodu, iż nie wyjawiła ona swojej faktycznej sytuacji materialnej, zaś podnoszone we wniosku i sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności mijały się w tym aspekcie z prawdą. Podsumowując, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, iż wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej nie umożliwiał oceny sytuacji finansowej strony w kontekście podstaw przewidzianych powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. i również zasadnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] czerwca 2019 r. Wskazania również wymaga, wobec argumentacji zażalenia, iż "wysokie prawdopodobieństwo, że decyzja jest wadliwa", nie jest przesłanką podlegającą ocenie w ramach rozpoznania wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, albowiem stwierdzenie wadliwości lub niewadliwości poddanego kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej jest przedmiotem postępowania głównego nie zaś postępowania w przedmiocie zastosowania instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a., która co już wskazano na wstępie rozważań, uwarunkowane jest oceną przesłanek i wymogów wynikających z tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając prawidłowość postanowienia Sądu I instancji, na podatnie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.