II GZ 217/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 733/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 października 2023 r., nr SKO.474.62.2023 w przedmiocie skierowanie na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 733/23, rozpoznając wniosek zawarty w skardze B. S. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 października 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 października 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że brak wstrzymania decyzji "spowoduje konieczność" udania się na badania lekarskie przez skarżącego, "co spowoduje, że niniejsze postępowanie stanie się, pod względem faktycznym, bezprzedmiotowe". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku opisanym na wstępie postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji nie został w istocie uzasadniony. Skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że wykonanie decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W tym zakresie pełnomocnik skarżącego poprzestał jedynie na wskazaniu, iż wykonanie decyzji będzie skutkowało bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne ustalenie stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia przez przyjęcie, że skarżący nie wykazał w prowadzonym dotychczas postępowaniu okoliczności, które potwierdzałyby, że wykonanie decyzji spowodowałoby wyrządzenie znacznej szkody, oraz nie podał konkretnych argumentów i informacji, które pozwoliłyby ocenić zasadność wniosku, podczas gdy informacje te znajdowały się w aktach sprawy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przepisie tym jest mowa takiej szkodzie, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ani w zażaleniu skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest rozwiązaniem wyjątkowym, a jej zastosowanie jest uzależnione jest od wystąpienia przesłanek przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania aktu. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co powoduje związanie Sądu tymi granicami, jednak samo użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 856/13). Ocena tych przesłanek jest więc pozostawiona każdorazowo sądowi administracyjnemu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Skarżący nie przedstawił we wniosku jakichkolwiek istotnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Również w zażaleniu nie wskazano skonkretyzowanych okoliczności tego rodzaju. Zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej warunkowane jest natomiast wystąpieniem niebezpieczeństwa zaistnienia ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinien zatem odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że celem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie kontrola stanu zdrowia skarżącego pod kątem ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego prowadzenia pojazdów. Nałożony na stronę obowiązek – poddania się badaniom lekarskim – ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w związku z zaistnieniem okoliczności nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wykonanie tego obowiązku nie skutkuje przy tym bezpośrednio utratą uprawnień do prowadzenia pojazdów (nie jest to decyzja pozbawiająca tych uprawnień), a jedynie powoduje konieczność poddania się określonemu badaniu. Podkreślenia zatem wymaga fakt, że wykonanie decyzji wydanej w przedmiocie skierowania na badania lekarskie (poddanie się tym badaniom) nie rodzi jeszcze niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków (zob. np. postanowienie NSA z dnia: 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 771/16; 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 85/15). W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, orzeczono na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.