II GZ 329/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. P. – B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 241/24 w zakresie odmowy przywrócenie terminu w sprawie ze skargi D. P.- B. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 października 2023 r., nr NK.ZN.103.1.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie odwołania ze stanowiska Państwowego Inspektora Sanitarnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. odmówił D. P.-B. przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi D. P.-B. (dalej: "Skarżąca"), na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 października 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie odwołania ze stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z 16 października 2023 r. Główny Inspektor Sanitarny stwierdził niedopuszczalność odwołania od oświadczenia Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z 21 sierpnia 2023 r. o odwołaniu Skarżącej ze stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lwówku Śląskim. Postanowienie zwierające pouczenie o terminie wniesienia skargi i trybie jego zaskarżenia zostało odebrane przez Skarżącą w dniu 21 października 2023 r. W dniu 19 grudnia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, że omyłkowo wskazała nieprawidłowy numer budynku, w którym znajdowała się siedziba Głównego Inspektora Sanitarnego. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że numer ten wskazywała we wcześniejszej korespondencji z organami administracji i żaden z nich nie wskazał wyraźnie, by adres ten był niewłaściwy. Ponadto Skarżąca powołała się na fakt, iż przy danej ulicy w Warszawie znajduje się tylko jedna siedziba Głównego Inspektora Sanitarnego, a ktoś odręcznie dopisał do adresu ręcznie cyfrę 5. Skarżąca wskazała również wystąpienie błędu w jej nazwisku przy wypełnianiu pokwitowania z urzędu pocztowego. Skarżąca do wniosku załączyła skargę wraz z kopertą nadaną w dniu 20 listopada 2023 r., pocztowe pokwitowanie oraz dokumentację medyczną skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Sąd podkreślił, że dokładny adres urzędu był wskazany w doręczonym Skarżącej postanowieniu, które zawierało również pełną informację o terminie oraz trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W opinii Sądu okoliczności podane przez Skarżącą nie są obiektywne, lecz uzależnione od działania strony, a więc subiektywne. Zdaniem sądu I instancji, popełniony przez skarżącą błąd w adresie siedziby organu odwoławczego, wynikał przede wszystkim z nieuważności i niedokładności (powstał nie tylko na kopercie, ale i w treści skargi), a więc był spowodowany okolicznościami w pełni zależnymi od Skarżącej. Ponadto, w ocenie WSA w Warszawie, załączona do wniosku dokumentacja medyczna, nie uprawdopodobniła, by pogorszenie stanu zdrowia mogło uniemożliwić skarżącej należyte oznaczenie adresata przesyłki. W podstawie prawnej postanowienia art. 86 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, tj., dalej: "p.p.s.a."). Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o uchylenie go w całości. Zdaniem Skarżącej organy administracji nigdy nie poinformowały jej o błędnych adresie przez co doszło do naruszenia zasady pogłębienia zaufania i zasady udzielania informacji przewidzianych w art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a. Ponadto w opinii Skarżącej uprawdopodobniła ona, że ze względu na stan zdrowia nie była w stanie należycie swojej sprawy prowadzić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesiona w nim argumentacja nie podważa prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 86). Brak winy po stronie podmiotu ubiegającego się o przywrócenie terminu jest konieczną i podstawą przesłanką tej instytucji. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15). W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji oraz wniosku o przywrócenie terminu wniesienia skargi Skarżąca argumentowała, że to stan zdrowia uniemożliwiał jej należyte prowadzenie sprawy. Choroba może stanowić niezawinioną przyczynę, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., ale pod warunkiem, że miała ona nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą (patrz postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 382/17). Choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (patrz postanowienie NSA z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1172/14). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko NSA przedstawione w wyroku z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, z którego wynika, że nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza dokonania czynności procesowej nadania pisma przez inną osobę. W orzecznictwie wskazano również, że nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników, czy innych osób (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II FZ 746/13,). Z dokumentacji medycznej przedstawionej przez Skarżącą wynika, że podjęła ona leczenie kardiologicznego w poradni specjalistycznej oraz w poradni zdrowia psychicznego. Sąd pragnie w tym miejscu zaznaczać, że pomimo trwania jednostki chorobowej Skarżąca była w stanie podejmować działania w trakcie trwania postępowania – min. złożenie odwołanie od oświadczenia. Z załączonej dokumentacji nie wynika, by w okresie pomiędzy 21 października 2023 r., a 20 listopada 2023 r., nastąpiło nasilenie choroby uniemożliwiające prawidłowo prowadzenie spraw. W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Skarżąca nie udowodniła braku swojej winy w niedotrzymaniu terminu złożenia skargi. Ponadto, zarzut naruszenie zasady pogłębienia zaufania i zasady udzielania informacji, przewidzianych w art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), również należy również uznać za niezasadny. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, z zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) wynikają obowiązki organów administracji do kierowania się zasadami proporcjonalności oraz należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także czuwania nad tym aby strony i inni uczestnicy nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek (patrz wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1856/21). W przedmiotowej sprawie organ - Główny Inspektor Sanitarny, pouczył Skarżącą o możliwości złożenia skargi, a adres siedziby organy był wyraźnie określony w stopce. Fakt, iż w odwołaniu, które zostało przekazane przez organ I instancji, został wskazany błędny adres, nie wpływało w żaden na sposób na merytoryczne rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, organ nie był zobowiązany do poinstruowania strony o wskazaniu przez nią błędnym adresie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.