II GZ 334/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 143/24 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 kwietnia 2023 r. nr SKO.A/41.1/6/2023/1601/KC w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 143/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd I instancji) odrzucił wniosek K. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 kwietnia 2023 r. nr SKO.A/41.1/6/2023/1601/KC w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że W toku postępowania sądowego zainicjowanego skargą K. M. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 7 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 443/23. Pismem z 19 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). Prośbę uzasadniała tym, że nie funkcjonuje normalnie, leczy się u specjalistów, w tym psychologa i psychiatry i ma tylko 1215 zł renty, co nie starcza jej na utrzymanie. Ponadto wskazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo. WSA w Gliwicach, działając na podstawie art. 88 w związku z art. 86 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF jako niedopuszczalny. Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. jednym z warunków przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest zaistnienie dla strony (czy uczestnika) ujemnych skutków procesowych wskutek uchybienia terminu (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Nie można zatem przywrócić terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli uchybienie terminu nie spowodowało żadnych negatywnych skutków procesowych dla strony, jak również gdy skutki uchybienia terminu mogą być w inny sposób usunięte, np. strona może ponownie wnieść pismo w postępowaniu sądowym, zawierające jej wnioski lub oświadczenia (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 86). Nadto Sąd i instancji podkreślił, że przepisy ustawy (tj. art. 243 § 1 p.p.s.a.) nie zakazują występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wielokrotnie. Z tych przyczyn, w ocenie Sądu I instancji, uchybienie terminowi, o którego przywrócenie skarżąca wnosiła, nie powoduje w istocie dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, ponieważ nieuzupełnienie w zakreślonym przez sąd terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wniosku na urzędowym formularzu (PPF) nie wyklucza możliwości ponownego jego złożenia. Nadto WSA w Gliwicach wskazał, że z uwagi na fakt, że skarżąca otrzymała zarządzenie z 12 listopada 2024 r. o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w dniu 4 grudnia 2024 r., należy uznać, że to w tej dacie powzięła informację o uchybieniu (brak formularza PPF), co do którego następnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu, co jednak uczyniła dopiero w dniu 17 grudnia 2024 r., co dodatkowo czyni jej wniosek niedopuszczalnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. M., wskazując, że jest ono dla niej krzywdzące. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Sądu, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje dla niej negatywnych skutków. Podniosła, że straciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponadto choruje na [...], przeszła [...] w wyniku której była hospitalizowana, leczy się [...]. Dodatkowo wniosła o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia z uwagi na brak środków do życia. Podniosła również zarzuty co do krzywdzącej dla niej decyzji wydanej w sprawie na skutek błędnego działania urzędników, której bez pomocy prawnej nie będzie w stanie podważyć, a której to pomocy WSA w Gliwicach notorycznie jej odmawia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie temu terminowi nie powoduje dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Oceny tej nie podważają zarzuty i argumentacja podniesiona w złożonym zażaleniu. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, strona nie traci bowiem możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącej, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma ona możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia: 20 lutego 2025 r., sygn. akt III FZ 67/25; 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1307/16). Wobec powyższego, skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) jest niedopuszczalny, to prawidłowo przez Sąd I instancji został odrzucony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.