II GZ 352/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. w N., C. oraz zażalenia I. w L., C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1537/23 w przedmiocie odrzucenia zażaleń na postanowienie o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: oddalić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1537/23, odrzucił zażalenia R. w N. oraz I. w L. (skarżące spółki, skarżące) na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (organ) z dnia [...] 2023 r. w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. spółka – B. Sp. z o. o. w W. wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...] w przedmiocie wpisu na listę, o której mowa w ustawie z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. skargę, z uwagi na uchybienie terminu. Postanowienie to stało się prawomocne 26 września 2023 r. Pismami z dnia 27 października 2023 r. spółki I. z siedzibą w L. (C.) i R. z siedzibą w N. (C.) wniosły o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił ww. spółkom dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu. Pismami z dnia 18 marca 2024 r. skarżące spółki wniosły zażalenia na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o. o. w W. na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia ww. spółek na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r. o odmowie ich dopuszczenia w charakterze uczestników do postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. w W. Odrzucając wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2024 r. zażalenia R. w N. oraz I. w L., Sąd I instancji wskazał, że wnoszące zażalenia spółki nie są stronami niniejszego postępowania, a ich wnioski o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników zostały prawomocnie oddalone postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r. W związku z powyższym Sąd Wojewódzki podniósł, że ww. spółki nie mogły skutecznie wnieść zażaleń od ww. postanowienia z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi. Oznacza to, że wniesione zażalenia są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Skarżące spółki wniosły zażalenia na wskazane na wstępie postanowienie o odrzuceniu zażaleń, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez: (i) przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o dopuszczenie R. z siedzibą w N., C. i I. z siedzibą w L., C. do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. I SA/Wa 1537/23; (ii) uznanie R. z siedzibą w N., C. i I. z siedzibą w L., C. za uczestników przedmiotowego postępowania; (iii) przywrócenie terminu do wniesienia zażaleń na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Wa 1537/23) odrzucającego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...]. W zażaleniach zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: a) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...], sygn. akt I SA/Wa 1537/23, są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu z powodu ich wniesienia "nie przez stronę postępowania" (powinno być: uczestnika postępowania), "którego wniosek o dopuszczenia do udziału w sprawie został rozpoznany prawomocnie negatywnie, jako wniesiony po prawomocnym zakończeniu przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale zaledwie postanowieniem o charakterze proceduralnym z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...], sygn. akt I SA/Wa 1537/23, którego to postanowienia w danych okolicznościach sprawy nie miał kto zaskarżyć, ponieważ w dniu 4 sierpnia 2023 r.": (i) tymczasowy nadzorca sądowy podjął uchwałę w przedmiocie odwołania Zarządu Skarżącej, (ii) tymczasowy nadzorca sądowy wypowiedział pełnomocnictwo (ustanowionemu jeszcze przez Zarząd Skarżącej) pełnomocnikowi Skarżącej (nie udzielając nowego pełnomocnictwa innemu pełnomocnikowi) /dowód - dokument dot. odwołania pełnomocnika w aktach sprawy/, a sam zarządca tymczasowy pozostając w rażącym konflikcie interesów ze Skarżącą nie był w jakikolwiek sposób zainteresowany wniesieniem zażalenia na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r.; b) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 86 § 1 p.p.s.a. przez brak rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu "na złożenie wniosku o dopuszczenie do postępowania sądowego w charakterze uczestnika, podmiotu którego interes prawny dotyczy wyniku tego postępowania" (tak w oryginale), "w wyniku którego to naruszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w konsekwencji nie rozpatrzył wniosku o dopuszczenie Uczestnika do udziału w niniejszym postępowaniu" (tak w oryginale), nie biorąc pod uwagę, iż wynik postępowania dotyczy interesu prawnego Uczestnika i przysługuje mu prawo do udziału w sprawie i prawo do sądu i skutecznej ochrony; c) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 33 § 2 p.p.s.a. "w ten sposób, iż nie dopuścił Uczestnika do udziału w niniejszym postępowaniu, nie biorąc pod uwagę, iż wynik postępowania dotyczy interesu prawnego Uczestnika i przysługuje mu prawo do udziału w sprawie i prawo do sądu i skutecznej ochrony a przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale zaledwie postanowieniem o charakterze proceduralnym z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...], sygn. akt I SA/Wa 1537/23, którego to postanowienia w danych okolicznościach sprawy nie miał kto zaskarżyć, ponieważ w dniu 4 sierpnia 2023 r.": (i) tymczasowy nadzorca sądowy podjął uchwałę w przedmiocie odwołania Zarządu Skarżącej, (ii) tymczasowy nadzorca sądowy wypowiedział pełnomocnictwo (ustanowionemu jeszcze przez Zarząd Skarżącej) pełnomocnikowi Skarżącej (nie udzielając nowego pełnomocnictwa innemu pełnomocnikowi) /dowód - dokument dot. Odwołania pełnomocnika w aktach sprawy/, a sam zarządca tymczasowy pozostając w konflikcie interesów ze Skarżącą nie był w jakikolwiek sposób zainteresowany wniesieniem zażalenia na ww. postanowienie z dnia 30 sierpnia 2023 r.; d) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 86 § 1 p.p.s.a. przez brak rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...], sygn. akt I SA/Wa 1537/23; e) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 33 § 2 p.p.s.a. w związku z niewłaściwym zastosowaniem: art. 191 § 1 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), art. 193 § 1 k.s.h., art. 201 § 4 k.s.h., art. 212 § 1 k.s.h., art. 228 k.s.h., art. 231 § 2 k.s.h., art. 242 § 1 k.s.h., art. 255 § 1 k.s.h., art. 286 § 1 k.s.h., art. 64 Konstytucji RP, art 45 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 w zw. z art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, "w ten sposób, iż nie dopuścił Uczestnika do udziału w niniejszym postępowaniu, nie biorąc pod uwagę, iż wynik postępowania dotyczy interesu prawnego Uczestnika i przysługuje mu prawo do udziału w sprawie i prawo do sądu i skutecznej ochrony"; f) naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177 Ze zm.) poprzez "nierozpoznanie spraw zgodnie z ich wpływem", tj. kolejno: 1) wniosku o przywrócenie terminu "na wniesienie wniosku o udział w postępowaniu" sądowoadministracyjnym toczącym się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1537/23, w charakterze Uczestnika wraz z przedmiotowym wnioskiem o udział; 2) wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia na Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Wa 1537/23) odrzucającego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2023 r., nr [...] wraz z przedmiotowym zażaleniem; 3) zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2024 o odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1537/23, co skutkowało odrzuceniem zażalenia i brakiem rozpoznania istoty sprawy. W uzasadnieniach zażaleń podniesiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w ich petitach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenia podlegały oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W przedmiotowej sprawie kontrolowany Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że zażalenia R. w N. oraz I. w L. na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (organ) z dnia [...] 2023 r. w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę są niedopuszczalne z przyczyn formalno-podmiotowych, albowiem prawomocnym postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1537/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił ww. spółkom dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestników. W konsekwencji podmioty te ostatecznie nie nabyły legitymacji formalnej nie tylko do uczestnictwa w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1537/23, lecz także do składania środków zaskarżenia w tej sprawie, w tym także w odniesieniu do postanowienia z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o. o. w W. Brak nabycia formalnej legitymacji zażaleniowej do podważenia mocy wiążącej postanowienia z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o.o. w W. skutkował wtórnie bezprzedmiotowością wniosków spółek o przywrócenie terminu do wniesienia zażaleń na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi, skoro podmioty te są pozbawione legitymacji procesowej w postępowaniu w sprawie I SA/Wa 1537/23, aczkolwiek podstawą negatywnej oceny wniosków z dnia 27 października 2023 r. o dopuszczenie do udziału w powyższym postępowaniu było założenie, że wnioski te są "spóźnione" wobec uzyskania przez postanowienie z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi przymiotu prawomocności z dniem 26 września 2023 r. (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1537/23, oraz postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt II GZ 313/24). Jednocześnie pozytywny skutek prawomocności (art. 170 p.p.s.a.) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r. o odmowie dopuszczenia spółek w charakterze uczestników do postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. w W. (w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt II GZ 313/24) wyłącza w aktualnym stanie sprawy dopuszczalność ponownej oceny związku odmowy dopuszczenia spółek do udziału w postępowaniu w sprawie I SA/Wa 1537/23 z zagadnieniem pozbawienia podmiotu B. Sp. z o. o. w W. możności obrony swych praw w postępowaniu w tej sprawie w związku wypowiedzeniem pełnomocnictw dotychczasowemu pełnomocnikowi procesowemu ww. spółki (oświadczenie tymczasowego zarządcy przymusowego z dnia 1 sierpnia 2023 r.), podjęciem przez tymczasowego zarządcę przymusowego uchwały nr [...] z dnia 4 sierpnia 2023 r. o odwołaniu Zarządu ww. spółki oraz oświadczeniem tymczasowego zarządcy przymusowego z dnia 8 września 2023 r. o cofnięciu skargi wniesionej przez B. Sp. z o. o. w W. Powyższe zagadnienia mogą jednak stać się przedmiotem oceny prawnej w nowej sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi B. Sp. z o.o. w W., sygn. akt I SA/Wa 1537/23, w związku z pozbawieniem ww. spółki możności procesowego działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) na skutek naruszenia przepisów prawa przez odwołanie organu reprezentacji spółki oraz odwołanie czynności procesowych skutecznie zdziałanych w jej imieniu (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2024 r., II GZ 297/24). Odrębną kwestią jest natomiast reaktywacja Zarządu lub podważenie skuteczności prawnej uchwały tymczasowego zarządcy przymusowego o odwołaniu Zarządu ww. spółki. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., jak w sentencji.