II GZ 354/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 1388/25 w zakresie ściągnięcia nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 lutego 2025 r. nr BP.702.2709.2024.E.2394.BKOE.499 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2021 r. Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, działając na podstawie art. 234 § 2 zd. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), zarządził ściągnięcie od D. K. (dalej: skarżąca) kwoty 100 złotych tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z dnia 10 lutego 2026 r. z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek. W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła o "zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. W przywołanym przepisie wprowadzono odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., II GZ 766/14, LEX nr 1624421). Nieotrzymanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem pozbawia bowiem stronę prawa do wniesienia takiej skargi (art. 177 § 1 p.p.s.a.; zob. również postanowienie NSA z 7 lipca 2004 r., GZ 25/04, ONSAiWSA 2005/1, poz. 12). Nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej w wypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, skutkuje podjęciem przez przewodniczącego lub referendarza sądowego zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Jedyną przesłanką wydania takiego zarządzenia jest nieopłacenie wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (postanowienie NSA z 23 września 2008 r., I OZ 685/08, LEX nr 493798). Sposób sformułowania zdania drugiego w art. 234 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia przewodniczącemu (referendarzowi sądowemu) swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej (zob. postanowienia NSA z dnia: 21 maja 2009 r., II OZ 427/09, LEX nr 564216; 7 października 2011 r., II OZ 885/11, LEX nr 966299). Takie działanie stanowi jego obowiązek, a jego niepodjęcie stanowi – stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1484) – naruszenie dyscypliny finansów publicznych (zob. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2026 r., sygn. akt III FZ 379/26, a także M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el., art. 234). W rozpoznawanej sprawie skarżąca – na skutek wniosku z dnia 13 lutego 2026 r., zarządzeniem z dnia 24 lutego 2026 r. – prawidłowo została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych, pod rygorem jej ściągnięcia. Następnie zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2026 r. skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z 24 lutego 2026 r., z pouczeniem, że nieuiszczenie opłaty spowoduje wydanie zarządzenia o jej ściągnięciu. Wezwanie było sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Skarżąca odebrała wezwanie, jednak pomimo zakreślonego terminu, opłaty nie uiściła, co zasadnie skutkowało wydaniem zarządzenia o jej przymusowym ściągnięciu. Jak wynika z przywołanego wcześniej stanowiska doktryny i orzecznictwa, w sytuacji braku uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zaistniał obowiązek wydania zarządzenia o jej przymusowej egzekucji, co oznacza, że zaskarżone zażaleniem zarządzenie z dnia 18 czerwca 2026 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest prawidłowe, a zażalenie bezpodstawne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.