II GZ 361/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji "J." w J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt lll SA/Gl 308/24 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Fundacji "J." w J. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 26 lutego 2024 r., nr NS-BW.906.1.2024 w przedmiocie obciążenia opłatą za czynności kontrolne postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 308/24, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał F. w J. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z 26 lutego 2024 r. w kwocie 100 zł, stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535; dalej "rozporządzenie RM"). Przewodniczący Wydziału wskazał, że ww. kwotę należy uiścić na rachunek bankowy Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła F. w J. (dalej jako: "skarżąca"), wnosząc o uchylenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach, albowiem w sprawie własnej jako organizacja pożytku publicznego, działająca na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, na mocy art. 239 § 2 (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a."), nie ma obowiązku uiszczania opłat sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W wypadku pism, które nie są należycie opłacone, przewodniczący wydziału, na podstawie tegoż przepisu, wzywa w drodze zarządzenia wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, WKP 2024). Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Odstępstwa od tej zasady zostały wymienione w art. 239 p.p.s.a. Zgodnie z art. 239 § 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zastosowanie ww. przepisu uzależnione jest od łącznego stwierdzenia spełnienia przesłanek: 1) skarżący jest organizacją pożytku publicznego, działającą na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, 2) przedmiot postępowania dotyczy własnej sprawy skarżącego, 3) przedmiotem postępowania nie jest sprawa dotycząca prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie skarżąca jest organizacją pożytku publicznego niewpisaną do rejestru przedsiębiorców, co potwierdza załączony do akt odpis KRS. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 50 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 979), jeżeli podmiot wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, podejmuje działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców, z wyjątkiem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Skarżąca została wpisana jedynie do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w związku z tym nie może prowadzić działalności gospodarczej. W ocenie NSA, skarżąca spełniła przesłankę pierwszą oraz trzecią wymienione w art. 239 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 30 maja 2023 r., sygn. akt III OZ 249/23; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. odnosi się do sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona w ramach indywidualnego interesu prawnego. Przyjmuje się, że sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych, a utożsamianie "spraw własnych" z działalnością statutową prowadziłoby do nieznajdującego podstaw prawnych wniosku, że zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (wyrok NSA z 30 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 159/17, postanowienie NSA z 9 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 25/24,). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła skargę na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach w przedmiocie obciążenia opłatą za czynności kontrolne, zatem jest to jej sprawa własna, bowiem skarżąca jest adresatem decyzji organu. Zdaniem NSA z uwagi na powyższe rozważania, Przewodniczący Wydziału III WSA w Gliwicach nieprawidłowo wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu. W rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. ze względu na spełnienie przez skarżącą wymaganych przesłanek. Skarżąca, będąc organizacją pożytku publicznego, działa w interesie własnym, a przedmiot sprawy nie dotyczy jej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie.