II GZ 494/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 marca 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 144/24 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 144/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek K.M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania sądowego zainicjowanego skargą K.M. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...]kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 456/23. Pismem z 16 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). Prośbę uzasadniała tym, że nie funkcjonuje normalnie, leczy się u specjalistów, w tym psychologa i psychiatry i ma tylko 1215 zł renty, co nie wystarcza jej na utrzymanie. Ponadto wskazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo. WSA w Gliwicach, działając na podstawie art. 88 w związku z art. 86 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF jako niedopuszczalny. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. jednym z warunków przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest zaistnienie dla strony (czy uczestnika) ujemnych skutków procesowych wskutek uchybienia terminu (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Nie można zatem przywrócić terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli uchybienie terminu nie spowodowało żadnych negatywnych skutków procesowych dla strony, jak również gdy skutki uchybienia terminu mogą być w inny sposób usunięte, np. strona może ponownie wnieść pismo w postępowaniu sądowym, zawierające jej wnioski lub oświadczenia (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 86). Nadto, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przepisy ustawy (tj. art. 243 § 1 p.p.s.a.) nie zakazują występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wielokrotnie. Z tych przyczyn, w ocenie Sądu pierwszej instancji, uchybienie terminowi, o którego przywrócenie skarżąca wnosiła, nie powoduje w istocie dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, ponieważ nieuzupełnienie w zakreślonym przez sąd terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wniosku na urzędowym formularzu (PPF) nie wyklucza możliwości ponownego jego złożenia. Nadto WSA w Gliwicach wskazał, że z uwagi na fakt, że skarżąca otrzymała zarządzenie z 12 listopada 2024 r. o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w dniu 4 grudnia 2024 r., należy uznać, że to w tej dacie powzięła informację o uchybieniu (brak formularza PPF), co do którego następnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu, co jednak uczyniła dopiero w dniu 17 grudnia 2024 r.; dodatkowo czyni jej wniosek niedopuszczalnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K.M., wskazując, że jest ono dla niej krzywdzące. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Sądu, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje dla niej negatywnych skutków. Podniosła, że straciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponadto choruje na depresję, przeszła próbę samobójczą, w wyniku której była hospitalizowana, leczy się psychiatrycznie. Dodatkowo wniosła o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia z uwagi na brak środków do życia. Podniosła również zarzuty co do krzywdzącej dla niej decyzji wydanej w sprawie na skutek błędnego działania urzędników, której bez pomocy prawnej nie będzie w stanie podważyć, a której to pomocy WSA w Gliwicach notorycznie jej odmawia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, które pozwalają na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których skutkują niedopuszczalnością przywrócenia terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a., warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie temu terminowi nie powoduje dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Oceny tej nie podważają zarzuty i argumentacja podniesiona w złożonym zażaleniu. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, strona nie traci bowiem możliwości ponownego złożenia kompletnego i prawidłowego (na stosownym formularzu) wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącej, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma ona możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia: 20 lutego 2025 r., sygn. akt III FZ 67/25; 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1307/16). Wobec powyższego, skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF) był niedopuszczalny, to prawidłowo przez Sąd pierwszej instancji został odrzucony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.