II GZ 54/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 602/24 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 7 grudnia 2023 r., nr EA-1-607/467/23 w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 602/24 oddalił wniosek M.A. (dalej: skarżący) o wyłączenie sędziego Jakuba Linkowskiego, sędziego Barbary Kołodziejczak-Osetek oraz asesora Anny Fyda-Kawuli (dalej: wniosek o wyłączenie sędziów) w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 7 grudnia 2023 r. w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sąd orzekał w następujących okolicznościach sprawy: Pismem opatrzonym datą 18 czerwca 2024 r., skarżący na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) złożył wniosek o wyłączenie sędziów. Oświadczył w nim, że sędziowie których dotyczy wniosek stanowią zagrożenie w ramach bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy, w oderwaniu od wszelkich subiektywnych przekonań, jakimi dysponują. Skarżący wskazał, że powyższe uzasadnione jest faktem, że powyższy skład sędziowski wielokrotnie przejawiał niezmierną niechęć skierowaną w jego stronę w analogicznych sprawach dotyczących decyzji Komendanta Głównego Policji, tym samym jednoznacznie wskazując, że wszelkie kwestie sądowe rozstrzygane będą na jego niekorzyść. Jednocześnie podkreślił, że sędziowie w sposób dosadny oraz rażący przedstawiają zachowanie znacząco odbiegające od zasady bezstronności oraz niezawisłości sędziowskiej opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie przekonań czysto subiektywnych. Osobnym pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. skarżący złożył również wniosek o odroczenie terminu rozprawy. Oddalając wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów Sąd I instancji stwierdził, że sędzia Jakub Linkowski, sędzia Barbara Kołodziejczak-Osetek oraz asesor Anna Fyda-Kawula w dniu 21 czerwca 2024 r. złożyli oświadczenia w trybie art. 22 §2 p.p.s.a., w których wskazali, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, jak również nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 p.p.s.a. Sąd stwierdził również, że skarżący nie podał okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość powyższych oświadczeń, ani nie wykazał, by pomiędzy nim a wskazanymi sędziami i asesorem istniał szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość jego bezstronność przy orzekaniu. Ustalono także, że niniejsza sprawa jest pierwszą sprawą skarżącego rozpoznawaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd I instancji podkreślił, że o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie decyduje wyłącznie subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających jej interesom lub wydających odmienne do jej oczekiwań rozstrzygnięcia w podobnych sprawach. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M.A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 7 grudnia 2023 r. w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 21 czerwca 2024 r. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 19 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały obiektywne przesłanki wyłączenia wskazanych we wniosku sędziów, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że zaistniały uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tychże sędziów, a tym samym podstawy do dokonania ich wyłączenia. Pismem z dnia 14 października 2024 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego opiera się na nieusprawiedliwionych podstawach, a oceny tej nie zmienia wniesione zażalenie i powołana w nim argumentacja. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może bowiem stanowić subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających jej interesom lub wydających odmienne do jej oczekiwań rozstrzygnięcia w podobnych sprawach. Przyjęcie takiej możliwości byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (np. zob. postanowienia NSA: z 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 339/10; z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 262/18; wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I GSK 2754/18; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Dla kwestionowania określonych poglądów prawnych wyrażanych w toku sądowej kontroli działalności administracji publicznej przez poszczególne składy sądów administracyjnych właściwa jest kontrola instancyjna, a nie instytucja wyłączenia sędziego (zob. postanowienie NSA z 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 339/10). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.