II GZ 546/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3646/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 listopada 2024 r. Nr DUS-III.401.120.27.2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wystawiania zaświadczeń lekarskich postanawia: oddalić zażalenie.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 marca 2025 r. ( sygn. akt V SA/Wa 3646/24) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi A. S. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 listopada 2024 r. Nr DUS-III.401.120.27.2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wystawiania zaświadczeń lekarskich powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). 2. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru pesel, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie skutecznie doręczono 16 stycznia 2025 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 27 stycznia 2025 r., Skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie podano żądany numer pesel Skarżącego. W uzasadnieniu wniosku wskazano na problemy natury zdrowotnej. Wyjaśniono, że w okresie do wykonania wezwania (praktycznie od 20 stycznia 2025 r.) zarówno pełnomocnik, jak i jej dzieci, zmagały się z infekcją grypową, która uniemożliwiła wykonywanie czynności zawodowych - w tym obecność w Kancelarii celem przygotowania i złożenia stosownego pisma w niniejszej sprawie. Pełnomocnik była w ww. okresie zobligowana do sprawowania osobistej opieki nad chorymi dziećmi w wieku 8 i 11 lat, które w związku z chorobą przebywały w domu, ale również jej stan zdrowia (gorączka ponad 38°C, duszności, bóle mięśniowo-stawowe) - na skutek przeniesienia grypy od dzieci - spowodował konieczność pozostania w domu i niemożliwość dokonania czynności w przepisanym terminie. Wskazano przy tym, że dzień 27 stycznia 2025 r. jest pierwszym dniem, kiedy dokonanie czynności stało się możliwe, albowiem stan zdrowia pełnomocnika uległ na tyle poprawie (ustąpiła gorączka), że umożliwił sporządzenie pisma i dokonanie czynności. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Pełnomocnik skarżącego powołuje się na problemy zdrowotne i obowiązek sprawowania opieki na dziećmi. Jednocześnie wskazuje, że niemożność dokonania czynności nastąpiła z dniem 20 stycznia 2025 r. i trwała do 27 stycznia 2025 r. Należy jednak podkreślić, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone 16 stycznia 2025 r., a zatem przeszkoda, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego nie istniała przez cały czas biegu zakreślonego terminu. Konkluzja ta oraz fakt profesjonalnego uczestnictwa w obrocie prawnym uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku. 3. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do podjęcia czynności, w sytuacji gdy jak wykazano we wniosku o przywrócenie terminu strona bez swojej winy, ale z powodu niezależnych okoliczności, nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym; 2) błędne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego oraz nie uprawdopodobniono, że mimo całej staranności strona nie mogła dokonać czynności w terminie, a tym samym że zachodziły przeszkody od niej niezależnej dla dokonania czynności procesowej, w sytuacji gdy za tego rodzaju okoliczność z pewnością powinna być uznana nagła choroba dzieci oraz konieczność sprawowania nad nimi bezpośredniej opieki, a tym bardziej choroba samego pełnomocnika, uniemożliwiająca mu podjęcie czynności w terminie; 3) błędne przyjęcie, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie musi istnieć przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej, w sytuacji gdy trudno od pełnomocnika oczekiwać aby był w stanie przewidzieć na przyszłość zaistnienie nagłej niespodziewanej przyczyny w końcówce biegu terminu, która uniemożliwi terminowe podjęcie czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stosownie do tych przepisów sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy zatem uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 515-516, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08). Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12). Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Podkreślenia wymaga przy tym, że z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez Sąd I instancji. Skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej wskazuje chorobę pełnomocnika i jej dzieci przypadającą na ostatnie dni terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Tymczasem w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku Pełnomocnika skarżącego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, problemy zdrowotne pełnomocnika Skarżącej nie uzasadniały braku winy w uchybieniu przez nią terminowi do uzupełnienia braków skargi. W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Nie przestawiono zaświadczenia lekarskiego celem uprawdopodobnienia faktu choroby pełnomocnika czy jej dzieci. Zaistnienia takiej sytuacji Skarżąca nie uprawdopodobniła. To na pełnomocniku, jako profesjonaliście powołującemu się na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności na to wskazujących. Wynikający z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II GZ 373/21, z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1356/21, z 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1382/21 oraz z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I OZ 211/22, publ. orzecznia.nsa.gov.pl). Co istotne, sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania go przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności, z których wnioskodawca chciałby wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie powołanie się zarówno we wniosku jak i zażaleniu na chorobę pełnomocnika i jej dzieci wobec braku innych dowodów zwłaszcza dokumentów co przy kilkudniowej chorobie zarówno pełnomocniczki jak i jej dzieci, należy uznać za niewystarczające do potwierdzenia, czy uprawdopodabnia jakiekolwiek okoliczności. Jak wskazano to na osobie pełnomocnika ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, zaś Sąd w tym zakresie nie działa za Stronę skarżącą, ani jej pełnomocnika i nie jest zobligowany do poszukiwania takich okoliczności z urzędu, czy też domyślania się ich. 5. Ze względu na powyższe, prawidłowo WSA w Warszawie orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła bowiem należycie takich okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec 6. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl