II GZ 596/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. sp. k. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1854/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. sp. k. w P. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 13 maja 2024 r. nr DRP-ZOPP.562.31.2023.AS w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej w należnej wysokości oraz terminie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1854/24, odrzucił skargę A. sp. z o.o. sp.k. w P. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 13 maja 2024 r. nr DRP-ZOPP.562.31.2023.AS w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej w należnej wysokości oraz terminie. Przedstawiając stan sprawy, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 27 czerwca 2024 r. wezwano A. sp. z o.o. sp.k. w P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego zarządzenia doręczono stronie 15 lipca 2024 r. Pismem z 17 lipca 2024 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 24 października 2024 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił stronie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 25 lutego 2025 r. Z uwagi na powyższe, zgodnie z zarządzeniem z 25 lutego 2025 r. wezwano stronę do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 czerwca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie doręczono spółce 7 marca 2025 r. (ZPO – k 50 akt sądowych). Termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał zatem z dniem 14 marca 2025 r. Zgodnie z informacją z 4 kwietnia 2025 r. (k 65 akt sądowych) w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie zidentyfikowano wpisu sądowego od skargi. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił jako nieopłaconą skargę spółki, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości oraz zarzucając mu naruszenie: 1. art. 220 p.p.s.a., poprzez odrzucenie wniesionej skargi z powodu błędnego przyjęcia, iż skarżąca, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a to uiszczenia wpisu od skargi, nie uzupełniła jej braków formalnych; 2. art. 243 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wskutek niewzięcia pod uwagę przez orzekający sąd faktycznej sytuacji finansowej skarżącej, a to trudnej sytuacji finansowej co uniemożliwia poniesienie wydatków związanych z opłatą od wniesionej skargi. Z szeroko rozumianej ostrożności, skarżąca podniosła również zarzut naruszenia: 3. art. 6 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie wyrażające się brakiem udzielenia skarżącej pełnego pouczenia w zakresie skutków prawnych, w przypadku złożenia ponownego wniosku o zwolnienie od wpisu, co skutkowało złożeniem przez skarżącą ponownego wniosku zgodnie z post. NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 155/1, który to wniosek o przyznanie prawa pomocy (ponowny) Sąd winien potraktować jako wniosek o zmianę uprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności; 4. art. 165 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pomimo zmiany okoliczności sprawy Sąd I instancji nie wezwał ponownie skarżącej do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz wykazania na czym polegały podniesione przez nią zmiany okoliczności, co miało istoty wpływ na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia; 5. art. 255 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie wyrażające się brakiem wezwania strony do złożenia oświadczeń majątkowych i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz wykazania zaistniałych zmian, które pogorszyły sytuację materialną strony skarżącej; 6. art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co tym bardziej oznacza również naruszenie, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. czyli przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym; 7. art. 252 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas gdy skarżąca w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, także później w toku postępowania przedstawiła oświadczenie zawierające oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, popierając to stosowną dokumentacją i gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym; 8. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku i w konsekwencji dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania, iż: a) skarżąca ograniczając wydatki do niezbędnego minimum jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego, postępowania, podczas gdy przedstawiony stan majątkowy, możliwości finansowe całkowicie uniemożliwiają jej poniesienie kosztów poszukiwania ochrony prawnej przed sądami administracyjnymi; b) skarżąca powinna liczyć się możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej i tym samym zabezpieczyć środki na ten cel, podczas gdy skarżąca wykazała, że nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzonej działalności, która de facto została zawieszona, a środki zgromadzone na rachunku bankowym firmy oraz osobistym zostały w całości zajęte przez Urząd Skarbowy na poczet należności związanych ze sprawą podatkową. Tym samym skarżąca wykazała ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; c) pominięcie wszelkich okoliczności wskazujących na to, że skarżąca spółka nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, i podejmowanie czynności zmierzających do ustalenia, czy Skarżąca jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, przez co Sąd także błędnie zastosował art. 246 § 1 dotyczący osób fizycznych, podczas gdy postępowanie niniejsze dotyczy regulacji dla osób prawnych. Podnosząc te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Pismo nieopłacone nie wywołuje zatem żadnych skutków (zob. H. Knysiak-Sudyka w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 220). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało zobowiązać skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 27 czerwca 2024 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wynika z akt sprawy, spółka wyczerpała tok instancyjny w zakresie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała obowiązek ten wpis uiścić. W zakreślonym terminie wpisu nie uiszczono, spółka złożyła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma jednak wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, otwartego doręczeniem wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie, które to wezwanie zostało wystosowane do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów (por. np. postanowienia NSA: z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10; z 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13; z dnia 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, publ. CBOSA). Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie (odmowa przyznania prawa pomocy) to ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Mając na uwadze powyższy stan sprawy, Sąd kasacyjny ocenił, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.