II GZ 632/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 603/24 w zakresie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r. nr SKO.WD.470/806/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie nabycia pojazdu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wyrokiem z 26 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę A. L. (dalej zwanej: "skarżącą"), w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 12 czerwca 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji, zaś w pkt II. zasądził na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Następnie postanowieniem z 25 listopada 2024 r. WSA w Szczecinie sprostował oczywistą omyłkę w pkt II wyroku z 26 września 2024 r. w ten sposób, że w rozstrzygnięciu wyroku w miejsce "zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącej A. L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania" wpisać "zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącej A. L. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania". W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w wyroku błędnie wskazano, że skarżącej przysługuje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie kwota 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota ta winna obejmować wpis sądowy od skargi uiszczony przez skarżącą (100 zł), kwotę 90 zł oraz kwotę 17 zł jako koszty zastępstwa procesowego wynikające z § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1964). Sąd omyłkowo zasądził na rzecz Skarżącej od Organu kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 5 grudnia 2024 r. działający w zastępstwie adw. Jakuba Kosteckiego – aplikant adwokacki wniósł zażalenie na ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także zarzucając naruszenie przepisu postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 156 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że błędne wskazanie przez Sąd w sentencji wyroku z 26 września 2024 r., iż skarżącej przysługuje od organu kwota 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania może zostać sprostowane jako oczywista omyłka podczas, gdy sprostowanie wyroku nie może prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia, zaś w niniejszej sprawie tak by się stało, albowiem w miejsce uprzednio orzeczonych 500,00 zł, Skarżąca otrzymałaby jedynie kwotę 207,00 zł, co zasadniczo zmienia treść sentencji orzeczenia w zakresie kosztów postępowania, czego Sąd pierwszej Instancji nie dostrzegł wydając zaskarżone postanowienie, a co nakazuje przyjąć, że zmiana zasądzonej kwoty w trybie sprostowania omyłki jest niedopuszczalna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotowe zażalenie należy na wstępie odnieść się do problematyki jego dopuszczalności związanej z wniesieniem i podpisaniem zażalenia przez aplikanta adwokackiego, działającego w zastępstwie ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dokonał analizy tego zagadnienia, gdyż powziął wątpliwości, czy działający w ramach stosunku zastępstwa aplikant adwokacki, w świetle przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1564), jest uprawniony do działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji, czy wniesienie przez niego zażalenia jest dopuszczalne. Wskazać zatem należy, że w myśl art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, aplikant adwokacki może sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem adwokata przed sądami, organami ścigania i organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami - z wyraźnego upoważnienia adwokata, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej. Czym innym jest zatem zastępstwo – akt o charakterze korporacyjnym – ustanowionego w sprawie adwokata, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – a czym innym bezpośrednia reprezentacja wynikająca ze stosunku pełnomocnictwa, jaki zostałby zawarty między stroną i aplikantem. W sytuacjach wskazanych we wspomnianym przepisie – aplikant nie działa jako pełnomocnik substytucyjny strony procesowej, lecz jako zastępca adwokata, w jego imieniu, czerpiąc swoje upoważnienie z norm ustrojowych, a między nim a stroną nie powstaje węzeł obligacyjny towarzyszący zazwyczaj pełnomocnictwu procesowemu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 27/06, OSNC 2007, Nr 3, poz. 42). Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając ww. stanowisko, ocenił zatem wniesione w ten sposób zażalenie jako dopuszczalne. Przechodząc zaś do istoty rzeczy objętej wniesionym zażaleniem, należy wskazać, iż zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935, zwana dalej "p.p.s.a."), sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić również na żądanie strony (art. 159 p.p.s.a.). Przedmiotem sprostowania wyroku mogą być niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Wykładnia gramatyczna komentowanego przepisu wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny (por. Słownik..., red. M. Szymczak, t. 1, s. 440). Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak również z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak też z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Wyraża się ona bowiem w tym, że jest natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Taka sytuacja, nie zachodziła w niniejszej sprawie. Błąd pisarski to widoczne niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia lub błąd gramatyczny, czy niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Błąd rachunkowy to natomiast błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia działań arytmetycznych, polegający najczęściej na błędnym działaniu sumowania lub odejmowania. Ostatnią kategorią wymienioną w powołanym przepisie jest "inna oczywista omyłka", które to pojęcie ma znacznie szerszy zakres, jednakże jego charakter zbliżony jest do pojęć wymienionych wcześniej. Przyjmuje się również, że sprostowanie wyroku w rozumieniu powołanego przepisu nie może prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia (por. m.in. postanowienia NSA: z 10 grudnia 2007 r. o sygn. akt II FSK 501/06; z 28 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II GSK 346/10; z 17 maja 2011 r. o sygn. akt I GSK 1008/09; z 12 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II FSK 987/11, z 10 stycznia 2013 r. o sygn. akt II GSK 1289/11, z 17 lipca 2014 r. o sygn. akt I GSK 610/11; z 22 października 2014 r. o sygn. akt I GSK 704/12 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonane przez Sąd pierwszej instancji sprostowanie nie dotyczy którejkolwiek z kategorii omyłek określonych w art. 156 § 1 p.p.s.a. Sprostowanie postanowienia o kosztach stanowi niedopuszczalne ingerowanie w wydane orzeczenie i w istocie zmierza do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 2123/18), tymczasem nie może ono prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. W konsekwencji nie można stwierdzić, że sprostowanie części sentencji wyroku stanowiło sprostowanie oczywistej omyłki. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.