II GZ 639/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia V. Sp. z o.o. w I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1691/24 w zakresie umorzenia postępowania i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr DPP-TPZ.0272.14.2024(3) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1635/24, co do którego - postanowieniem z 26 czerwca 2025 r. tego samego Sądu - z urzędu sprostowano oczywistą omyłkę pisarską w oznaczeniu roku wydania tego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w I. (dalej: Spółka, Skarżąca) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, MSWiA) z [...]2024 r. w przedmiocie wpisu na listę osób wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz zwrócił Spółce uiszczony wpis od skargi. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że Spółka wniosła do WSA skargę na decyzję Ministra z [...] 2024 r., którą na podstawie art. 3 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 507; dalej: ustawa sankcyjna), m.in. wpisał Spółkę na listę o której mowa art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Zarządzeniem z 23 grudnia 2025 r. wyznaczono termin posiedzenia niejawnego WSA na dzień 23 stycznia 2025 r. Zarządzenie doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 2 stycznia 2025 r. Pismem z 13 stycznia 2025 r. Spółka, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, cofnęła skargę z uwagi na wykreślenie jej przez MSWiA w dniu [...] grudnia 2024 r. z listy, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej. Do pisma dołączono kopię decyzji o wykreśleniu Skarżącej z ww. listy. Sąd I instancji, powołał się treść art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Przepis art. 60 p.p.s.a. mówi, że skarżący może cofnąć skargę i cofnięcie skargi wiąże sąd, chyba że uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Z kolei z treści art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Z treści art. 60 p.p.s.a. WSA wywnioskował, że strona skarżąca jest dysponentem skargi, która inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne, a Sąd jest związany oświadczeniem o cofnięciu skargi, o ile nie stwierdzi wystąpienia przesłanek negatywnych wskazanych w tym przepisie. W oparciu o akta stwierdził WSA, że Spółka skierowała do Sądu dyspozycję cofnięcia skargi złożonej w sprawie, a Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanek czyniących cofnięcie skargi niedopuszczalnym. O zwrocie wpisu od skargi WSA orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 18 marca 2025 r. Spółka, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, w piśmie wniesionym 25 marca 2025 r. nazwanym "Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie WSA z dnia 23 stycznia 2025 r." oświadczyła, że cofa dokonane cofnięcie skargi i wnosi o rozpoznanie pierwotnie cofniętej skargi oraz zaskarża w całości postanowienie WSA z 23 stycznia 2025 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 194 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 60 p.p.s.a. poprzez uznanie dopuszczalności cofnięcia skargi na decyzję dotkniętą wadą nieważności; 2) art.161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a mianowicie polegające na umorzeniu postępowania, w ramach którego Skarżąca dokonała cofnięcia oświadczenia o cofnięciu skargi przed prawomocnym zakończeniem postępowania. W uzasadnieniu zażalenia Spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Organ w odpowiedzi na zażalenie wnosił o oddalenie zażalenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Należy stwierdzić tak, jak Sąd I instancji, że w myśl art. 60 p.p.s.a., skarżąca może cofnąć skargę, a czynność ta wiąże Sąd, o ile nie zostanie uznana za zmierzającą do obejścia prawa lub skutkującą utrzymaniem w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Z kolei, jak stanowi art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Badanie dopuszczalności złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi, jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga została wniesiona skutecznie, tj. gdy wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że cofnięcie skargi jako czynność dyspozycyjna strony (rozumiana jako wyraz przyznanego prawa do rozporządzalności skargą) może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu (por. postanowienia NSA z: 28 września 2023 r., sygn. akt II OZ 541/23; 3 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1829/07; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów powyższych wynika zasada dopuszczalności cofnięcia skargi, co z kolei wiąże sąd, który wydaje postanowienie, chyba że sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeśli stwierdzi, że zmierza ona do obejścia prawa lub spowodowałaby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W odniesieniu do decyzji administracyjnych i postanowień wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym objętym zakresem stosowania kodeksu postępowania administracyjnego przyczyny nieważności określają: art. 156 § 1 k.p.a. oraz inne przepisy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do cofnięcia skargi w kontrolowanej sprawie, należy zauważyć, że pełnomocnik Spółki w piśmie z 13 stycznia 2025 r., zawierającym oświadczenie o cofnięciu skargi, w jego uzasadnieniu podał, że wobec wydania w dniu 30 grudnia 2024 r. przez MSWiA decyzji, wykreślającej Spółę z listy, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, skarga Spółki stała się bezprzedmiotowa (s. 146-147 akt sąd.). Także w skardze nie podnosił zarzutów, które mieściłyby się w przesłankach nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a., gdyż wnosił o uchylenie decyzji MSWiA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., czyli z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Także przywoływane w zażaleniu okoliczności nie mieściły się w zakresie przesłanek nieważności decyzji (por. s. 4 uzasadnienia zażalenia). Należy zatem przyjąć, że wobec powyższego Spółka nie podważyła stanowiska Sądu I instancji, który przyjął brak przesłanek, które czyniłyby cofnięcie skargi niedopuszczalnym. Dlatego za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 60 p.p.s.a., zgłoszony w pkt 1 zażalenia. Nie można także podzielić zarzutu postawionego w pkt 2 zażalenia – naruszenia art. 161 § 1 p.p.s.a. w z w. z art. 60 p.p.s.a. Niewątpliwy jest fakt, że Spółka reprezentowana przez pełnomocnika cofnęła oświadczenie o cofnięciu skargi (25 marca 2025 r.), ale już po wydaniu przez WSA postanowienia o umorzeniu postępowania (23 stycznia 2025 r.). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że cofnięcie skargi, jak i cofnięcie oświadczenia o cofnięciu skargi może nastąpić przez skarżącego do momentu wydania orzeczenia przez sąd I instancji, a nie do momentu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego (por. wyrok NSA z 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 50/10; Woś T. (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016, komentarz do art. 60, t. 7, 8, 9; Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2024, komentarz do art. 60, t. 2). Zgodnie bowiem z art. 144 p.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku. Cofnięcie skargi bądź cofnięcie oświadczenia o cofnięciu skargi po tej dacie jest bezskuteczne. Powyższa zasada odnosi się do zaskarżalnych postanowień (art. 166 i art. 165 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów niezbędnych do dochodzenia praw opartego na podstawie z art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis art. 200 p.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a skarga w niniejszej sprawie nie została uwzględniona. Z kolei przepis art. 205 p.p.s.a. zawiera kilka jednostek redakcyjnych i reguluje kwestie związane z naliczaniem niezbędnych kosztów postępowania. Również art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.