II GZ 855/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 2242/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr DZ-WW.P.443415.28.achm w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić W.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Postanowieniem z dnia 11 września 2025 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2242/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W.K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr DZ-WW.P.443415.28.achm w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 5 maja 2025 r. W.K. (dalej: skarżący), wniósł skargę na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UPRP) z dnia 31 października 2023 r. nr DZ-WK.P.443415.856.2023.30.mpawl w przedmiocie usunięcia braków formalnych wniosku w sprawie zgłoszenia wynalazku. Według Sądu I instancji sprawa ze skargi na ww. postanowienie UPRP z dnia 31 października 2023 r. została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2024 r. (sygn. akt VI SA/Wa 6448/23) przez oddalenie skargi. Skoro zaś Sąd rozstrzygnął już merytorycznie w sprawie postanowienia UPRP z dnia 31 października 2023 r., to kolejna skarga w tej samej sprawie podlega odrzuceniu - na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, podstawą prawną odrzucenia skargi w mniejszej sprawie był art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Warunkiem umożliwiającym zastosowanie przywołanego przepisu jest tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono skargę. Przy czym, o tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, zaś tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna (por. postanowienie NSA z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 798/18). Tożsamość podmiotowa zachodzi w sytuacji, w której występuje ten sam skarżący (adresat praw bądź obowiązków lub żądający podjęcia przez organ pewnych czynności), a stroną przeciwną jest ten sam organ (art. 32 p.p.s.a.). Tożsamość przedmiotowa istnieje natomiast wówczas, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków lub zgłaszanych żądań – opartych na tym samym stanie faktycznym oraz tej samej podstawie prawnej. Za "podstawę prawną" należy uznawać zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego (tzn. wdrożonego trybu postępowania w sprawie). Brak któregokolwiek z tych elementów wyklucza przyjęcie związania powagą rzeczy osądzonej (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 407/18). W uproszczeniu więc, istotą instytucji res iudicata (rzecz osądzona) jest zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie, czyli w sprawie tożsamej podmiotowo i przedmiotowo, a także w takim samym stanie faktycznym i prawnym, która została zakończona prawomocnym orzeczeniem merytorycznym. Taka jest intencja przepisu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skoro skutkiem wystąpienia przesłanki w nim zawartej jest odrzucenie skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA na wstępie wskazuje, że skarga w mniejszej sprawie została wniesiona na postanowienie UPRP z dnia 31 października 2023 r. nr DZ-WK.P.443415.856.2023.30.mpawl w przedmiocie usunięcia braków formalnych wniosku w sprawie zgłoszenia wynalazku. Następnie WSA stwierdza, że skarga na to postanowienie została już rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2024 r. o sygn. akt VI SA/Wa 6448/23, a zatem kolejna skarga w tej samej sprawie podlega odrzuceniu. Tak przedstawione okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz motywy, którymi kierował się WSA odrzucając skargę, nie korespondują z sentencją orzeczenia Sądu I instancji i w istocie sprawiają wrażenie, że są oderwane od sprawy, którą oceniał WSA. Z sentencji tej wynika bowiem, że sprawa nie dotyczyła skargi na ww. postanowienie UPRP, lecz na decyzję tego organu z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr DZ-WW.P.443415.28.achm w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku. Również wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2024 r. o sygn. akt VI SA/Wa 6448/23 - do którego odwołuje się Sąd I instancji – nie dotyczył zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji UPRP z dnia 9 sierpnia 2023 r., a dodatkowo wbrew twierdzeniu Sądu I instancji jest on nieprawomocny, gdyż skarżący wywiódł od niego skargę kasacyjną, która została zarejestrowana w NSA pod sygn. akt II GSK 2093/25. Natomiast w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia próżno szukać wyjaśnienia tej sprzeczności, tj. związku pomiędzy ww. decyzją a postanowieniem z dnia 31 października 2023 r. W tych okolicznościach należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w taki sposób, że niemożliwe jest przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej. O czym była już mowa, warunkiem umożliwiającym zastosowanie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono skargę. Badając, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki z tego przepisu sąd administracyjny dokonuje analizy, co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Wskazana powyżej sprzeczność sentencji z uzasadnieniem, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia tej rozbieżności, pozbawia możliwości skontrolowania toku rozumowania Sądu. Tej wady nie da się usunąć w postępowaniu zażaleniowym w inny sposób niż przez uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podnieść należy, że w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. funkcja uzasadnienia wyroku – a zgodnie z art. 166 p.p.s.a. również uzasadnienia postanowienia - wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie środka zaskarżenia, jego kontroli. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i oceni, czy pomiędzy niniejszą sprawą ze skargi na decyzję URPR z dnia 9 sierpnia 2023 r. nr DZ-WW.P.443415.28.achm w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku - zachodzi tego rodzaju związek - z wcześniej wszczętą sprawą sądowoadministracyjną, który daje podstawę do zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Następnie da temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, czyli spełniającym wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1427).