II OSK 1053/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 3/24 w sprawie ze skargi N.K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 7 marca 2024 r., III SAB/Gd 3/24 w wyniku rozpoznania skargi N. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę zobowiązał ww. organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 21 lipca 2023 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, ze bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3), zasądzając od organu na rzecz cudzoziemca zwrot kosztów postępowania (pkt 4). Wojewoda Pomorski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktów 1 i 4, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a i art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.), dalej: u.p.o.u., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy te nie mają zastosowania do wszystkich cudzoziemców, a jedynie do postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych w stosunku do cudzoziemców, o których mowa w art. 1 u.p.o.u., czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców; 2) art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a i art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.o.u. poprzez uwzględnieniu skargi skarżącego na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożonego 21 lipca 2023 r., mimo że stosownie do art. 100d ust. 3 pkt 1 u.p.o.u. w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. przepisów o bezczynności organu nie stosuje się oraz, iż zgodnie z art. 100d ust. 4 u.p.o.u. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach o udzielenie pobytu na czas oznaczony czy też dokonywanie ich z opóźnieniem, w okresie po 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r., nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez Wojewodę Pomorskiego na uzasadnionych podstawach, co jest wynikiem wadliwego sporządzenia skargi kasacyjnej w odniesieniu do obowiązku właściwego określenia przez skarżący organ zakresu zaskarżenia wyroku w kontekście dostrzeganej w nim wadliwości polegającej na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej wykładni przepisów u.p.o.u. Zgodnie z postanowieniami art. 132 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga sprawę wyrokiem. Stronie niezadowolonej z wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje prawo jego zaskarżenia skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Treść wyroku określa sposób rozstrzygnięcia przez sąd sprawy sądowoadministracyjnej co do istoty - wynik sprawy. Skarga kasacyjna zawsze jest skierowana przeciwko treści rozstrzygnięcia zawartego w wydanym wyroku, a wnoszący ją, stosownie do dyspozycji art. 176 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien wskazać, czy wyrok ten zaskarżony jest w całości, czy w części. Wymaga równocześnie zauważenia, że zaskarżenie orzeczenia w części możliwe jest tylko wówczas, gdy zawiera ono wyodrębnione części oraz gdy części te są na tyle samodzielne, że uchylenie wyroku w jednej, zaskarżonej części nie wpłynie na pozostałe zawarte w wyroku rozstrzygnięcia, które jako nieobjęte środkiem zaskarżenia z upływem terminu zaskarżenia staną się prawomocne (art. 168 § 3 p.p.s.a.). Skarżący kasacyjnie organ w kontrolowanej sprawie zdecydował o zaskarżeniu wyroku Sądu I instancji w części, tj. w zakresie punktów 1 i 4, w których Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, jak również zasądził na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., kierując się wynikiem sprawy, na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego. Oznacza to zatem, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w punkcie 2 zaskarżonego wyroku – stosownie do postanowień art. 168 § 3 p.p.s.a. – stało się prawomocne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyznaczenie zakresu zaskarżenia skargi kasacyjnej w ten sposób, że kontroli instancyjnej poddaje się wyłącznie wydane na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcie, którym sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, wobec uznania, iż sytuacja jego niewydania powinna być kwalifikowana jako stan bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., bez jednoczesnego zaskarżenia rozstrzygnięcia, w którym wojewódzki sąd administracyjny, realizując kompetencję przewidzianą w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., określił, że organ dopuścił się bezczynności i jaką formę naruszenia prawa stan ten przybrał, jest wadliwe i przesądza o nieskuteczności skargi kasacyjnej. Nie może ulegać wątpliwości systemowe powiązanie kwestii prawnych rozstrzyganych przez sąd administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3, § 1a, § 1b oraz § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie podejmowane przez sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozostaje procesową konsekwencją stwierdzenia przez sąd, że w rozpatrywanym przypadku można mówić o występującym w postępowaniu administracyjnym zastoju i przybrał on cechy opisane w art. 37 § 1 pkt 1-2 k.p.a. W sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie organ, formułując podstawy wnoszonego środka zaskarżenia, wadliwość zaskarżonego wyroku wiąże z brakiem podstaw do przypisania mu naruszenia prawa, albowiem neguje fakt pozostawania w zwłoce ze względu na nierozpoczęcie w świetle brzmienia art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u. biegu terminu na załatwienie sprawy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i powiązaną z tym niedopuszczalność wywodzenia po dniu 15 kwietnia 2022 r. środków prawnych dotyczących bezczynności w przypadku podejmowania z opóźnieniem czynności w sprawie (art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.o.u.), przyjąć trzeba, że możliwość uwzględnienia skargi kasacyjnej jest warunkowana nie tylko podzieleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni nadanej przez skarżący organ przepisom u.p.o.u., ale uzależniona - równolegle – od objęcia zaskarżeniem rozstrzygnięcia, którym Sąd I instancji przesądził zasadniczą dla wyniku sprawy kwestię pozostawania przez organ w stanie bezczynności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.