Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1263/25

Wyrok NSA z 17 lutego 2026 r., II OSK 1263/25 – wizy

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie umorzono postępowanie, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
17 lutego 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 17 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 432/24 w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla punkt pierwszy zaskarżonego wyroku, umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu administracji do wydania aktu oraz stwierdza, że organ administracji dopuścił się bezczynności; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 lutego 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 432/24, w wyniku rozpoznania skargi A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zobowiązał organ administracji do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 21 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność organu administracji miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał skarżącej od organu administracji sumę pieniężną w wysokości 600 zł (pkt 3), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4) i zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji ustalił następujące istotne okoliczności faktyczne. Skarżąca, obywatelka Rosji, za pośrednictwem poczty złożyła podanie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, które zostało doręczone organowi administracji 13 marca 2024 r. 14 czerwca 2024 r. skarżąca stawiła się osobiście w siedzibie urzędu i złożyła wówczas odciski linii papilarnych. Do dnia wydania zaskarżonego wyroku postępowanie z wniosku skarżącej nie zostało zakończone. W tych okolicznościach faktycznych Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie skarżącej, z uwagi na to, że jest ona obywatelką Rosji, nie ma zastosowania ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.; dalej: "ustawa o pomocy"), w szczególności jej art. 100c i art. 100d. Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał, że termin załatwienia sprawy wynosił 60 dni od dnia osobistego złożenia wniosku. W ocenie Sądu pierwszej instancji termin ten został wielokrotnie przekroczony, zaś z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności uzasadniające zwłokę w załatwieniu sprawy. Sąd pierwszej instancji nadto wyjaśnił powody uznania, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W końcu uzasadnił też rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącej od organu administracji sumy pieniężnej, wyjaśniając, że oddalił dalej idące w tym zakresie żądanie skarżącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5, złożył Wojewoda Pomorski. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zarzucono naruszenie art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie mają one zastosowania do wszystkich cudzoziemców, lecz jedynie do postępowań z wniosków cudzoziemców, o których mowa w art. 1 powołanej ustawy, czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas, gdy powołane przepisy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców. Natomiast na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 1 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy poprzez uwzględnienie skargi, mimo że stosownie do art. 100c ust. 3 pkt 1 oraz art. 100d ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. przepisów o bezczynności organu oraz przewlekłym prowadzeniu postępowania nie stosuje się, a zgodnie z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 powołanej ustawy zaprzestanie czynności przez organ administracji prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 powołanej ustawy lub dokonywanie tych czynności z opóźnieniem, w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r., nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto podniesiono, że organ administracji decyzją z 7 lutego 2025 r., doręczoną skarżącej "29 lutego 2025 r.", udzielił jej zezwolenia na pobyt czasowy. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznania skargi w tym zakresie ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto zażądano zasądzenia zwrotu kosztów postępowania i zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje. W świetle niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej okoliczności faktycznych (z wyjątkiem faktu dotyczącego zakończenia postępowania prowadzonego na skutek wniosku skarżącej) zauważyć należy, że art. 100c ustawy o pomocy nie miał w rozpoznawanej sprawie zastosowania, z uwagi na to, że obowiązywał on do 31 grudnia 2022 r., zaś w rozpoznawanej sprawie wniosek został złożony 13 marca 2024 r. Jeżeli zaś chodzi o art. 100d ustawy o pomocy to miał on zdaniem NSA rozpoznającego skargę kasacyjną zastosowanie w sprawie od chwili złożenia przez skarżącą wniosku do 30 czerwca 2024 r. W tym zakresie należy wskazać na przyjmowaną już w podobnych sprawach argumentację NSA, w szczególności w wyrokach z 19 maja 2025 r. sygn. akt: II OSK 2931/24, II OSK 2744/24, II OSK 2919/24, II OSK 2920/24, II OSK 2922/24, II OSK 2931/24, w których przyjęto, że istnieją podstawy, aby uznać, że art. 100d ustawy o pomocy nie może być stosowany od 1 lipca 2024 r. We wskazanych wyrokach NSA powołał się na następującą argumentację. NSA wielokrotnie przyjmował (m.in. sprawy o sygn. akt: II OSK 2601/24, II OSK 801/24, II OSK 926/24, II OSK 1590/24, II OSK 1355/24 oraz II OSK 1419/24), że brak podstaw, aby pomijać art. 100d ustawy o pomocy z uwagi na jego sprzeczność z art. 5 ust. 2 i ust. 4 dyrektywy 2011/98/UE, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej lub art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE. C. z 2007 r. nr 303, str. 1 ze zm.). NSA przede wszystkim wskazywał, że z motywu piątego dyrektywy 2011/98/UE wynika, iż ustanowiona nią procedura uwzględnia zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich. Z kolei zawarte w ustawie o pomocy szczególne unormowania dotyczące terminów załatwiania spraw, w tym objętych zakresem normowania powołanej dyrektywy, zostały uchwalone z uwagi na szczególną sytuację związaną z wojną w Ukrainie, niewątpliwie zwiększającą obciążenie pracą organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców. NSA uznawał też wojnę w Ukrainie i jej wpływ na działanie organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców, jako istotny czynnik uzasadniający ograniczenia praw zagwarantowanych w art. 41 i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej na podstawie art. 52 ust. 1 tego aktu oraz brak oczywistej sprzeczności powołanych przepisów z art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. NSA uznawał, że wynikające z art. 100c i art. 100d ograniczenia są proporcjonalne, przy czym istotnym czynnikiem takiej oceny był czasowy charakter ograniczeń. Jednocześnie NSA zastrzegał, że taka ocena może ulec zmianie w razie zmiany okoliczności. W ocenie NSA doszło do wskazanej wyżej zmiany okoliczności. Przede wszystkim uregulowanie zawarte w art. 100d ustawy o pomocy, przewidujące nie tylko wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw oraz zawieszenie biegu rozpoczętych terminów załatwiania spraw, ale także wykluczenie w ogólności środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości organów administracji (ustępy trzeci i czwarty powołanego przepisu) na skutek kolejnego przedłużania jego obowiązywania utraciło w istocie charakter uregulowania tymczasowego. Przypomnieć należy, że art. 100c, dodany do ustawy o pomocy ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 830) 15 kwietnia 2022 r., obowiązywał do 31 grudnia 2022 r. Następnie ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 185 ze zm.) do ustawy o pomocy dodano z mocą od 1 stycznia 2023 r. art. 100d, który zawierał taka samą regulację, jak art. 100c, z tym, że mającą obowiązywać do 24 sierpnia 2023 r. Jednakże ustawami z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1088), z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 232) oraz z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 854 z. zm.) termin ten przedłużano kolejno do 4 marca 2024 r., do 30 czerwca 2024 r. oraz do 30 września 2025 r. W ocenie NSA ostatnie przedłużenie terminu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, czyli do 30 września 2025 r., nie może być uznane za usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami związanymi z wojną w Ukrainie, w tym wynikającym z tego napływem cudzoziemców do Rzeczypospolitej Polskiej. W tym zakresie NSA podziela argumentację przedstawioną w podobnych sprawach, w tym w wyroku z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24. W związku z tym, w ocenie NSA, dopiero stan prawny ukształtowany ustawą z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw jest sprzeczny w sposób oczywisty z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołany przepis Konstytucji zapewnia każdemu, a więc także cudzoziemcowi znajdującemu się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej (art. 37 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), prawo do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W przypadku spraw załatwianych przez organy administracji jest to sąd administracyjny powołany do kontroli działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Przy czym aby ta kontrola była skuteczna konieczne jest wydanie przez organ administracji określonego aktu. Środkiem prawnym mającym na celu zapewnienie wydania przez organ administracji publicznej w rozsądnym terminie aktu mogącego być przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny jest skarga na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie przez taki organ postępowania. Długotrwałe usunięcie z sytemu prawnego takich skutecznych środków prawnych godzi zatem bezpośrednio w prawo do sądu określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględniając powyższe w ocenie NSA od 1 lipca 2024 r. art. 100d ustawy o pomocy nie może być stosowany z uwagi na jego oczywistą sprzeczność z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe zbędne jest odnoszenie się do kwestii niezastosowania art. 100d ustawy z uwagi jakoby na zakres podmiotowy powołanej ustawy. Niemniej należy zauważyć, że stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie nie jest zasadne. Jak już wielokrotnie NSA w podobnych sprawach wskazywał (m.in. sprawy o sygn. akt: II OSK 2601/24, II OSK 2012/24, II OSK 2238/24 oraz II OSK 1995/24) niezasadna jest wykładnia, w wyniku której przyjmuje się, że art. 100d ustawy o pomocy ma zastosowanie jedynie wobec cudzoziemców wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy. W ocenie NSA podstawowa reguła wykładni przepisów prawa stanowi, że różnym pojęciom użytym w ramach jednego aktu normatywnego należy nadawać różne znaczenia. W związku z tym, skoro w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy mówi się o obywatelach Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz o obywatelach Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli o niektórych tylko cudzoziemcach, to użytego w art. 100c ust. 1 pkt 1 i art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy słowa "cudzoziemiec" bez żadnego innego określenia, nie można rozumieć w taki sam sposób, jak to zostało przyjęte w powołanym art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy. Nadto, skoro w żadnym przepisie ustawy o pomocy nie zdefiniowano pojęcia "cudzoziemiec" na potrzeby całej tej ustawy, to o ile szczególny jej przepis nie stanowi inaczej (jak np. jej art. 100a ust. 1), należy to pojęcie rozumieć w sposób ustalony w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W powołanym przepisie ustalono bowiem, jak należy rozumieć na potrzeby ustawy o cudzoziemcach pojęcie "cudzoziemiec", zaś sprawy o zezwolenie na pobyt, których dotyczy art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy, są uregulowane w ustawie o cudzoziemcach. W końcu, art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy, a także pozostałe jednostki redakcyjne tych artykułów, nie miałyby racjonalnego uzasadnienia, gdyby dotyczyły one tylko cudzoziemców wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy. Jeżeli zaś rozumieć je literalnie, jako dotyczące spraw wszystkich cudzoziemców, to wpisują się one w cel ustawy o pomocy. Uwalniając wojewodów, będących podstawowym organem administracji w sprawach pomocy obywatelom Ukrainy przybywającym do Polski w związku z wybuchem wojny w Ukrainie (m.in. art. 12 ustawy o pomocy) od obowiązku terminowego załatwiania spraw innych niż obywatele Ukrainy cudzoziemców, umożliwiają sprawniejsze działanie tych organów administracji w zakresie udzielania pomocy beneficjentom ustawy o pomocy. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że ocena, czy zachodziła bezczynność organu administracji albo przewlekłe prowadzenie postępowania powinna była być przeprowadzona przy założeniu, że termin załatwienia sprawy mógł rozpocząć bieg 1 lipca 2024 r. W tym celu konieczne było uzupełnienie postępowania dowodowego przez NSA w zakresie czynności organu administracji po tym dniu. Z akt administracyjnych wynika, że ustalenie Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca stawiła się w siedzibie urzędu 14 czerwca 2024 r. w celu złożenia odcisków linii papilarnych nie jest zgodne z prawdą. 14 czerwca 2024 r. organ administracji sporządził pismo, którym wezwał skarżącą do stawienia się w siedzibie urzędu, zaś skarżąca stawiła się w siedzibie urzędu 30 lipca 2024 r. Fakty te wynikają z akt administracyjnych, a nadto zostały przyznane przez organ administracji w odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na skargę ponadto przyznano, że 20 września 2024 r. organ administracji zwrócił się do podmiotów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz że podmioty te nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni. W odpowiedzi na skargę przyznano też, że 18 listopada 2024 r. wezwano skarżącą do osobistego stawienia się w siedzibie urzędu wraz z mężem w celu wyjaśnienia okoliczności, o których mowa w art. 169 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, a także, że 19 listopada 2024 r. zwrócono się do Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji granicznej od 1 stycznia 2020 r. Te dwa ostatnie fakty znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych. 7 lutego 2025 r. organ administracji wydał decyzję, którą udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ważnego do 7 lutego 2028 r. Decyzję tę doręczono skarżącej 20 lutego 2025 r. Ten ostatni fakt wynika z załączonych do skargi kasacyjnej dokumentów. Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, że nawet licząc początek biegu terminu 60 dni na załatwienie sprawy zgodnie z art. 112a ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, czyli od dnia, w którym skarżąca osobiście stawiła się w urzędzie po złożeniu wniosku (30 lipca 2024 r.), termin ten upłynął 28 października 2024 r. W tym okresie bowiem na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. do terminu 60 dni na załatwienie sprawy nie podlegał wliczeniu jedynie okres 30 dni jako termin przewidziany w przepisach prawa (art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach) dla dokonania określonych czynności. W związku z tym, uwzględniając nadto fakt, że 7 lutego 2025 r. organ administracji wydał decyzję, w chwili wydania przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego wyroku istniał taki stan rzeczy, że zgodne z prawem w zakresie punktu pierwszego zaskarżonego wyroku byłoby rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania sądowego w odniesieniu do zobowiązania organu administracji do wydania w określonym terminie aktu, gdyż z uwagi na uprzednie wydanie aktu w tej części postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Nadto w tym zakresie zgodnym z prawem rozstrzygnięciem byłoby stwierdzenie, że organ administracji dopuścił się bezczynności. Mając to na uwadze NSA uznał, że zasadna jest, aczkolwiek z innym uzasadnieniem niż przedstawiono to w skardze kasacyjnej, podstawa kasacyjna, w której zarzuca się naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis został naruszony w ten sposób, że niezasadnie zastosowano jego § 1 pkt 1 oraz że niezasadnie nie zastosowano jego § 1 pkt 3. Dodać należy, że fakt, iż Sąd pierwszej instancji nie został powiadomiony przez organ administracji o wydaniu 7 lutego 2025 r. decyzji kończącej sprawę nie stanowi przeszkody do doprowadzenia zaskarżonego wyroku na skutek skargi kasacyjnej do stanu zgodności z prawem. Okoliczność ta jest jedynie podstawą uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na uwzględnienie skargi kasacyjnej z powodu ujawnienia faktu wydania 7 lutego 2025 r. decyzji dopiero w skardze kasacyjnej. Natomiast jeżeli chodzi o podstawę kasacyjną zawierającą zarzut naruszenia art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pomocy to jest ona zasadna, ale w stopniu, który nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że powołany przepis nie miał w sprawie w ogóle zastosowania. Miał on w sprawie zastosowanie do 30 czerwca 2024 r., zaś od 1 lipca 2024 r. nie miał zastosowania, co – jak to już zostało powiedziane – spowodowało, że można było uznać, iż organ administracji dopuścił się bezczynności. Jeżeli chodzi o powołany w jednej z podstaw kasacyjnych art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy to w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji przepisy te należało pominąć, jako oczywiście sprzeczne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd pierwszej instancji był zatem co do zasady uprawniony do zastosowania takich skutków stwierdzenia bezczynności organu administracji, jak rozstrzygnięcie o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) oraz o przyznaniu skarżącej od organu administracji sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Kwestia zasadności zastosowania tych środków prawnych z innych powodów niż z uwagi na treść art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy nie została w skardze kasacyjnej podniesiona. Przejawia się to przede wszystkim tym, że nie zarzucono naruszenia przepisów stanowiących podstawę zastosowania tych środków prawnych, mianowicie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. Z tego powodu NSA uznał, że w skardze kasacyjnej nie wykazano niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim orzeczono w nim o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz o przyznaniu skarżącej od organu administracji sumy pieniężnej (pkt 3). Fakt, że Sąd pierwszej instancji przyjął, iż w sprawie wystąpiły jednocześnie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma istotnego znaczenia z uwagi na to, że skutki stwierdzenia przewlekłości i bezczynności są w świetle art. 149 p.p.s.a. takie same. Wyjaśnić jedynie należy, że w ocenie NSA bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w świetle definicji tych pojęć zawartych w art. 37 § 1 k.p.a. dotyczą różnych, nie pokrywających się, sytuacji faktycznych, co oznacza, że w sprawie zdeterminowanej danymi okolicznościami faktycznymi nie może wystąpić jednocześnie przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynność. W tym zakresie NSA podziela sposób wykładni art. 37 § 1 k.p.a. przyjęty w wyroku NSA z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22. W tym stanie rzeczy NSA, po pierwsze, na podstawie art. 188 i art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym i w tym zakresie umorzył postępowanie w odniesieniu do zobowiązania organu administracji do wydania aktu, stwierdzając jednocześnie, że organ administracji dopuścił się bezczynności, po drugie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie, czyli w odniesieniu do punktów drugiego i trzeciego zaskarżonego wyroku i po trzecie, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części, jaka była co do zasady usprawiedliwiona z uwagi na częściowe uwzględnienie skargi kasacyjnej. Z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie organ administracji zrzekł się rozprawy, a skarżąca w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, NSA - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Informacje o sprawie

Data wpływu
22 maja 2025
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący/ Włodzimierz Kowalczyk Zdzisław Kostka /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny