II OSK 1342/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.T. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2449/24 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 lipca 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.1172.2023.BKW w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2449/24, pełnomocnik P.T. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 lipca 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.1172.2023.BKW w części, tj. "w zakresie tiretu 2 tejże decyzji (tj. w zakresie utrzymania decyzji Starosty Nyskiego z dnia 3 listopada 2023 r., nr 115/23, znak sprawy: AB.4123.3.53.2023.PS w części, tj. w zakresie tiretu 2 tejże decyzji, nakazującej skarżącemu przywrócenie zabytku - obwałowań kolejowych na działce ewid. nr [...], do jak najlepszego stanu poprzez odtworzenie uskokowego narysu skarp na odcinku między palisadą ściany oporowej przy pawilonie usługowym, a ceglanym schronem w południowej części działki, przywracając dotychczasowe ukształtowanie przekroju poprzecznego i trawiaste zagospodarowanie tej części działki) oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty Nyskiego z dnia 3 listopada 2023 r., nr 115/23, znak sprawy: AB.4123.3.53.2023.PS w części, tj. w zakresie tiretu 2 tejże decyzji, nakazującej skarżącemu przywrócenie zabytku -obwałowań kolejowych na działce ewid. nr [...], do jak najlepszego stanu poprzez odtworzenie uskokowego narysu skarp na odcinku między palisadą ściany oporowej przy pawilonie usługowym, a ceglanym schronem w południowej części działki, przywracając dotychczasowe ukształtowanie przekroju poprzecznego i trawiaste zagospodarowanie tej części działki.". Podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji wymaga podjęcia prac, przekształceń terenu, które w orzecznictwie i w doktrynie z reguły łączą się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej może się okazać, że nie było podstaw do przeprowadzenia jakichkolwiek prac (kosztownych w świetle przedkładanego wraz ze skargą kasacyjną dokumentu) – bądź też może okazać się, że prace te winny być wykonane w innym zakresie. Wówczas może powstać kwestia przywrócenia stanu poprzedniego. Zdaniem skarżącego, sytuację tę można przyrównać do decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, co do której w orzecznictwie wskazuje się, że z samej istoty czynności może powodować trudne do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu wskazano nadto, że skarżący (zarobkujący i przebywający na co dzień na terenie Holandii, gdzie też ponosi koszty codziennego życia) w minionym roku podatkowym osiągnął przychód netto w wysokości 25.089 euro, przy czym łączne koszty surowców, materiałów pomocniczych, prac zleconych, itp., amortyzacji, pozostałych kosztów działalności i kosztów finansowych wyniosły łącznie 20.278 euro, a co oznacza, że saldo zysku podatkowego (czyli pozostałe do dyspozycji skarżącego środki finansowe w całym 2024 roku) wyniósł zaledwie 4.811 euro, co odpowiada kwocie ok. 20.000 złotych (jest to zatem kwota, którą skarżący przeznacza w skali całego roku na konieczność zapewnienia codziennego utrzymania, w tym koszty jedzenia, opiekę medyczną, utrzymanie małoletniego syna, itp.). Tymczasem ze złożonej skarżącemu oferty na prace transportowo-ziemne (a mające się tyczyć wykonania zaskarżonej decyzji) wynika, że koszt związany z samym materiałem, usługą koparką oraz transportem ciężarowym ziemi niezbędnym do przeprowadzenia prac wynosi łącznie 53200 – 63200 zł. Według skarżącego, wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby konieczność poniesienia przez skarżącego kosztów nawet trzykrotnie przekraczających roczny zysk osiągany przez skarżącego (a niezbędny jemu do codziennej egzystencji i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych). Wykonanie decyzji wiąże się z zainwestowaniem kwoty, która będzie dla skarżącego znacząca w kontekście jego ogólnej sytuacji majątkowej i stanie się dla niego obciążeniem finansowym destabilizującym jego płynność finansową, a przy tym grozić będzie skarżącemu szkodą w rozmiarach przekraczających zwykłe następstwa pokrycia wydatków. Zdaniem skarżącego, w świetle powyższego, przesłanka wstrzymania wykonania decyzji, a to zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, została niewątpliwie przez skarżącego wykazana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Najpierw konieczne jest zastrzeżenie, że rozpoznanie wniosku w niniejszej sprawie, odnoszące się do zaskarżonej decyzji, a tylko w konsekwencji dotyczące także nakazu orzeczonego w decyzji organu pierwszej instancji, oznacza, że nie ma tożsamości niniejszej sprawy wpadkowej ze sprawą rozpoznaną postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2449/24, od którego wniesiono zażalenie rozpoznane postanowieniem NSA z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 1342/25. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Strona powinna zatem wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia okoliczności, które stanowiłyby realizację przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można mówić o trudnych do odwrócenia skutkach skoro działania skarżącego nakazane zaskarżoną decyzją mają na celu przywrócenie stanu poprzedniego obwałowań, a stan obecny jest rezultatem działań destrukcyjnych skarżącego w tym zakresie. Argumentacja, według której, nie jest wykluczone że skarga kasacyjna zostanie uwzględniona, a zatem konieczne będzie ponowne wykonanie prac prowadzących do odwrócenia stanu nakazanego zaskarżoną decyzją, nie uzasadnia tezy o trudnych do odwrócenia skutkach. Jest to, wbrew twierdzeniu sformułowanemu w stosownym fragmencie skargi kasacyjnej stanowiącym uzasadnienie wniosku, sytuacja diametralnie odmienna od sytuacji związanej z nakazem rozbiórki obiektu budowlanego, wiążącej się przecież z jego unicestwieniem. W odniesieniu do przesłanki wyrządzenia znacznej szkody, należy najpierw zauważyć, że co do zasady, tego rodzaju roboty budowlane pociągają za sobą konieczność wydatkowania określonych nakładów finansowych. Okoliczność ta nie może zatem sama przez się skutkować wstrzymaniem wykonania decyzji. O zaistnieniu przesłanki można mówić, jak wprost wynika z treści art. 61 § 3 P.p.s.a., gdy może zachodzić niebezpieczeństwo znacznej szkody. Ta okoliczność jest uwarunkowana indywidualnymi okolicznościami sprawy, tj. przede wszystkim wysokością nakładów wiążących się z wykonaniem obowiązku oraz sytuacją majątkową skarżącego. W tym zakresie dokument w postaci "Oferty na prace transportowo-ziemne" nie został skonkretyzowany w odniesieniu do zakresu obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją. Natomiast informacja o dochodach przedsiębiorstwa skarżącego w Niderlandach w 2024 r. w sposób oczywisty nie przedstawia w sposób pełny sytuacji majątkowej skarżącego. W konsekwencji należy uznać, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wyczerpujących przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.