II OSK 1499/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 6 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 6/12 o odrzuceniu skargi D. Z. w sprawie ze skarg D. Z., B. P., M. M., A. R., J. P. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] Wójt Gminy Sobków orzekł o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa instalacji do produkcji wapiennych wyrobów drobnoziarnistych", planowanego do realizacji w obrębie gruntów miejscowości W., gmina S. na działkach o nr ewid. [...] przez [...] sp. z o.o. w K. i określił warunki tej realizacji. Odwołania od ww. rozstrzygnięcia wnieśli B. P., M. M., A. R., J. P. i A. W.. Decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach umorzyło postępowanie odwoławcze od ww. decyzji. W dniu 28 listopada 2011 r. skargi na ww. decyzję organu II instancji – zawarte w jednym piśmie – wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. Z., A. W., J. P., A. R., M. M. i B. P. Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał D. Z. do sprecyzowania, czy skarga wniesiona przez A. W., J. P., A. R., M. M. i B. P. jest również jej skargą. W odpowiedzi D. Z. nadesłała pismo z dnia 16 stycznia 2012 r., w którym oświadczyła, że skarga wniesiona przez ww. osoby powinna być traktowana również jako jej skarga – którą w dalszym ciągu podtrzymuje. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że D. Z. nie brała udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie, nie wnosiła odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., a przymiot strony wywodzi z tytułu współwłasności nieruchomości znacznie oddalonej od terenu inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi D. Z., postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 6/12, na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że w przypadku skargi na decyzję administracyjną, jej wniesienie dopuszczalne jest wtedy, gdy został wyczerpany tryb przewidziany w art. 127 § 1 i 2 k.p.a., to znaczy doszło do złożenia odwołania od decyzji wydanej w I instancji (w niniejszej sprawie jest to decyzja Wójta Gminy Sobków z dnia 18 lipca 2011 r.) do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wówczas dopiero strona, która uprzednio wniosła odwołanie od decyzji I – instancyjnej, jest uprawniona do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu II instancji. Sąd stwierdził ponadto, że skarga wniesiona przez D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] października 2011 r. – o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Wójta Gminy Sobków z dnia 18 lipca 2011 r. – jest niedopuszczalna. Przepis art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyraźnie bowiem przewiduje możliwość wniesienia skargi "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych (K-I-634 – K-I-645) na gruncie rozpoznawanej sprawy odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań wnieśli wyłącznie A. W., J. P., A. R., M. M. oraz B. P. Podkreślenia wymaga, że takiego środka odwoławczego nie wniosła skarżąca, która w ogóle nie brała udziału w przedmiotowym postępowaniu. Skargę kasacyjną od postanowienia wniosła D. Z., zaskarżając je w całości. Skarga kasacyjna oparta została na następujących zarzutach: 1. naruszeniu przepisów postępowania: - a w szczególności art. 33 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), polegającym na błędnym przyjęciu przez Sąd, że osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, nie może wnieść skargi do Sądu, jeśli nie wyczerpała środków zaskarżenia, które służyły jej przed organem właściwym (art. 52 §1 p.p.s.a.), jeśli osoba ta zgłosiła swój udział w postępowaniu przed uprawomocnieniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy i spowodowało odrzucenie skargi. - Wójt Gminy Sobków nie doręczył skarżącej decyzji z dnia 18 lipca 2011 r. przez co skarżąca została pozbawiona możliwości obrony i co skutkowało nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. 2. naruszeniu przepisów prawa materialnego: - przepisów ustawy o ochronie środowiska, ochronie podlega nie tylko bliskie otoczenie wydobywania kopalin, ale ochronie podlegają również tereny, na które wpływ ma działalność kopalni. W dalszej części uzasadnienia zarzutu wywodzono, że wzgórza Sobkowa objęte są programem "NATURA" 2000 i podlegają szczególnej ochronie. - przepisów Konstytucji RP z 1997 r., a to art. 21, który stanowi, że Rzeczypospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, art. 68 ust. 1 i 4 oraz art. 86 Konstytucji RP z 1997 r. Wniesiono ponadto o dopuszczenie dowodu z dokumentu, to jest decyzji Wójta Gminy Sobków znak: BGK 7331/22/2006 z dnia 9 czerwca 2006 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na okoliczność, że spółce [...] sp. z o.o. ustalono warunki zabudowy dla prowizorycznej inwestycji przenośnej wagi samochodowej na okres 5 lat. Na tych podstawach złożono wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania postanowienia Sądu i decyzji S.K.O., ponieważ ich wykonanie grozi niepowetowanymi stratami. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka [...] sp. z o.o. wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej, jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie oraz o odmowę wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) "W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi". Art. 50 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że "§1 Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. §2 Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi". W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji nie wypowiedział się co do uprawnienia skarżącej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Aby stwierdzić takowe, należałoby ocenić interes prawny w sprawie wnoszącej skargę oraz ewentualne uprawnienie wynikające z przepisu szczególnego rangi ustawowej. Sąd I instancji błędnie zastosował art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie przedmiotem skargi nie jest decyzja organu I instancji, wobec czego nie jest zasadnym rozważanie o wyczerpaniu trybu zaskarżenia. Przedmiotem skargi jest decyzja organu II instancji i należy ocenić, czy skarżąca ma interes prawny uprawniający do wniesienia skargi na ww. decyzję. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSA i WSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi i dlatego nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.