Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1505/24

II OSK 1505/24 - Wyrok NSA z 2024-12-16

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
16 grudnia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 413/23 w sprawie ze skargi A. O. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 413/23, w wyniku rozpoznania skargi A. O. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności (pkt I), która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy (pkt III), przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3300 złotych (pkt IV), oddalił dalej idącą skargę (V) oraz zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt VI). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 17 grudnia 2020 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek A. O. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniach 20 stycznia i 7 października 2022 r. uzupełniono materiał dowodowy. Pismem z dnia 17 listopada 2022 r. strona wniosła o wydanie decyzji w sprawie. Następnie pismem z dnia 28 listopada 2022 r. domagała się przyśpieszenia rozpoznania sprawy. Pismem z dnia 1 lutego 2023 r. organ zwrócił się do odpowiednich służb o udzielenie informacji o stronie, poinformował stronę o terminie załatwienia sprawy oraz wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W dniu 2 marca 2023 r. uzupełniono materiał dowodowy. Pismem z dnia 12 czerwca 2023 r. organ poinformował stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz wezwał ją do przedłożenia oryginału bądź odpisu aktu urodzenia. Pismem z dnia 1 lutego 2023 r. do organu wpłynęła informacja, iż pobyt strony na terytorium Polski nie stanowi zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do sprawy przystąpił profesjonalny pełnomocnik strony, o czym poinformował organ pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. strona złożyła ponaglenie, natomiast pismem z dnia 2 października 2023 r. wystosowała skargę na bezczynność organu. W skardze tej domagała się zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia mu akt, dokonania kontroli bezczynności Wojewody, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny, zasądzenia od Skarbu Państwa dla strony skarżącej odszkodowania w wysokości 10 000 złotych oraz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę. Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił skutki zmian zaistniałych od 15 kwietnia 2022 r. wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; dalej: "u.p.o.u."). W odniesieniu do art. 100c oraz art. 100d u.p.o.u. stwierdził, że nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż wskazane regulacje dotyczą tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Podniósł, że choć skarżąca jest obywatelem Ukrainy, to jednak przybyła na terytorium Polski przed wybuchem wojny, gdyż ostatni wjazdu do Polski miał miejsce 17 września 2020 r. W związku z powyższym Sąd wojewódzki stwierdził, że kontrola działania organu w kontekście zarzucanej mu bezczynności powinna być dokonana na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm.; dalej "u.c."). Zaznaczył, że z punktu widzenia tej sprawy istotną treść zawiera art. 112a u.c., wprowadzonego do ustawy na podstawie art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 r. poz. 91), z mocą obowiązującą od 29 stycznia 2022 r. Odnosząc treść tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, Sąd wojewódzki stwierdził, że organ popadł w zwłokę na wiele miesięcy przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o cudzoziemcach i oceny tej nie zmienia fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wskazał, że organ przekroczył znacznie termin do rozpoznania sprawy, bowiem zwrócił się do odpowiednich służb o udzielenie informacji o stronie dopiero po dwudziestu sześciu miesiącach od dnia złożenia wniosku, zaś następne czynności podjął po upływie kolejnych czterech miesięcy. W świetle tych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w kontrolowanym postępowaniu. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania oraz postawę Wojewody, uznał, że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznając skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3300 złotych, wskazał na funkcję dyscyplinującą i kompensującą tego środka, jednocześnie wyjaśniając niezasadność nałożenia grzywny i oddalenie skargi w tym zakresie. Wobec stwierdzonej bezczynności, zobowiązał organ do wydania aktu administracyjnego w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Dolnośląski, zaskarżając go w części, to jest w zakresie punktu IV. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. i w zw. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3300 złotych w sytuacji braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów i przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. i przez co ma charakter arbitralny; 2. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. poprzez przyznanie stronie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej podczas, gdy art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. przewiduje, iż w okresie, o którym mowa w ust. 1 (czyli do 30 czerwca 2024 r.) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w części dotyczącej punktu IV i przekazanie sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu IV i oddalenie skargi jako bezzasadnej w tej części. Wniósł również o zasądzenie na rzecz Wojewody kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną, należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Należy zauważyć, że Wojewoda zaskarżył jedynie część wyroku, a mianowicie orzeczenie dotyczące przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 3300 złotych. Powyższe oznacza, że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował stwierdzonej przez Sąd wojewódzki bezczynności organu, a także uznania, że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w powyższym zakresie jest więc prawomocny. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. wyłącza możliwość zasądzenia przez sąd administracyjny sumy pieniężnej w okresie do 30 czerwca 2024 r. Warto przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c. do u.p.o.u. Następnie na mocy ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – został wprowadzony art. 100d będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r., przy czym kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), zaś aktualnie do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2024 r. poz. 854). Przepis art. 100d u.p.o.u. przedłużył w istocie obowiązywanie określonych w art. 100c u.p.o.u. zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. obecnie do 30 września 2025 r. Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz ustawy zmieniające tę ustawę zostały podjęte w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju pochodzenia. W uzasadnieniu do projektów tej ustawy brak jest wskazania przyczyn wprowadzenia do obowiązującego porządku prawnego regulacji zawartej w art. 100c i art. 100d. Projekty w ogóle nie wypowiadają się co do przyczyn wprowadzenia takiej regulacji. Można jedynie domniemywać, że wstrzymanie biegu terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę i uchylenie skutków z tym związanych wynikało z przyjazdu do Polski dużej liczby obywateli Ukrainy w związku z występującymi w tym kraju od 24 lutego 2022 r. działaniami wojennymi i brakiem możliwości załatwienia ich spraw w ustawowych terminach. Podkreślić nadto trzeba, że owe zmiany nie zawierają przepisów przejściowych. Natomiast nadanie rzeczonym przepisom w drodze wykładni retrospektywnego skutku obejmującego bezczynność bądź stan przewlekłego prowadzenia postępowania, którego organy dopuściły się kilka lat wcześniej, nie sposób uzasadnić interesem publicznym mającym przewagę nad interesem podmiotów skarżących zwłokę organu. Byłoby to bowiem sprzeczne z celem uchwalonej ustawy oraz naruszałoby istotne wartości konstytucyjne: zasadę zaufania do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP). Problem bezczynności i przewlekłości prowadzonych przez organy postępowań dotyczących cudzoziemców był znany ustawodawcy kilka lat wcześniej i mógł być wcześniej rozwiązany w sposób zgodny ze standardami demokratycznego państwa prawnego. W wyniku powyższych ustaleń należy przyjąć, że przepisów o bezczynności i przewlekłości organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u., do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. aktualnie do 30 września 2025 r. dopuściły się bezczynności bądź przewlekłości oraz były zobowiązane do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w przypadku stanów zaniechania obejmujących ten okres organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 u.p.o.u.). Taką wykładnię art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 u.p.o.u. potwierdza ust. 4 tych artykułów, zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. (art. 100c ust. 1 u.p.o.u.), obecnie do 30 września 2025 r. (art. 100d ust. 1 u.p.o.u.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Brak jest zatem uzasadnienia, aby przepis art. 100d u.p.o.u. miał zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, w której strona skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który wpłynął do Wojewody w dniu 17 grudnia 2020 r. Stwierdzona bezczynność organu i to o charakterze rażącym nie miało żadnego związku z działaniami wojennymi rozpoczętymi 24 lutego 2022 r. i było wynikiem ewidentnych zaniechań Wojewody. Skoro w niniejszej sprawie zdarzenie prawne w postaci stanu bezczynności organu zaistniało przed 15 kwietnia 2022 r., to do oceny skutków tego zdarzenia nie mogą mieć zastosowania, z braku szczególnej normy prawnej, przepisy, które nie obowiązywały przed 15 kwietnia 2022 r. Wykładnia taka jest tym bardziej uzasadniona w kontekście zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), że chodzi o regulacje, które ograniczają uprawnienia stron związane ze stanem bezczynności lub przewlekłości. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. i w zw. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Analiza powyższego zarzutu prowadzi do wniosku, że jego istota sprowadza się do dwóch kwestii: po pierwsze – sporządzenia uzasadnienia z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w braku szczegółowego uzasadnienia przyczyn przyznania sumy pieniężnej na rzecz cudzoziemca, po drugie – poprzez zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. – nałożenia tej dolegliwości finansowej, pomimo że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Wyjaśnić trzeba, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach, a mianowicie gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08; CBOSA). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada takich wad, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi kasacyjnej. Zawiera ono wszystkie niezbędne elementy określone we wskazanym przepisie i daje odpowiedź co do zasadniczych powodów uwzględnienia skargi. W uzasadnieniu tej części wyroku jednoznacznie podaje się, jakie indywidualne okoliczności stanowiły podstawę do przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3300 złotych. Wobec powyższego wskazać należy, że z art. 149 § 2 w zw. z § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że sąd, w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W świetle art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie przez sąd organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wskazany przepis nie zawiera żadnych przesłanek, którymi miałby kierować się sąd, ustalając wysokość sumy pieniężnej, czy grzywny. Kryteria, jakimi powinien się kierować sąd, przy orzekaniu w powyższym zakresie, zostały wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przyjmuje się więc, że przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16). Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącej. Pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, z uwagi na groźbę konieczności wydatkowania określonej kwoty ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, a tym samym wzmacnia gwarancję terminowego załatwiania spraw, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Ma być ono natomiast swego rodzaju rekompensatą za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ (zob. wyroki NSA: z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17; z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1216/18; z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1551/18). Sąd nie jest związany wnioskiem ani zakresem żądania strony, oceniając zaś przesłanki do przyznania sumy pieniężnej bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy, leżące zarówno po stronie organu, jak i samej strony, takie jak np. czas trwania postępowania, stopień bezczynności, jej okoliczności indywidualne i dolegliwości, jakich w związku z tym mogła doświadczyć strona, rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz jej znaczenie dla strony skarżącej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 557/22, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 3300 złotych. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do miejsca stałego pobytu w okresie najbliższych kilku lat. Decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pozostaje zatem w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasądzona suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, czego skarga kasacyjna nie kwestionuje, że przez ponad dwa lata organ nie podejmował czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy, uwzględniając permanentny stan niepewności oraz stresu, związanego z oczekiwaniem na informacje z Urzędu Wojewódzkiego, zasądzona na rzecz strony skarżącej suma 3300 złotych nie może być uznana za nadmierną, mając na uwadze stwierdzony okres, w którym organ pozostawał bezczynny. Uwzględniając, że zgodnie z dyspozycją art. 149 § 2 p.p.s.a. wysokość sumy pieniężnej, którą sąd może zasądzić na rzecz strony skarżącej, w sytuacji uwzględnienia skargi na bezczynność sięga połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3300 złotych nie jest kwotą nieproporcjonalną do zakresu i charakteru stwierdzonej bezczynności organu. Tym samym w rozpoznawanej sprawie słusznie Sąd wojewódzki uznał przyznaną od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną za adekwatną do stopnia naruszenia ustawowych terminów załatwienia sprawy i związanej z tym możliwej utraty przez nią zaufania do organów władzy publicznej. Wbrew ocenie zawartej w skardze kasacyjnej, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji wynikają powody, które skłoniły Sąd do przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Sąd pierwszej instancji wskazał na kwalifikowany, rażący charakter stwierdzonej bezczynności oraz długość postępowania, podkreślając, że organ pozostawał bezczynny, lekceważąc znacznie terminy załatwienia sprawy. Wyjaśnił, że czas nieuzasadnionego oczekiwania przez stronę skarżącą na działania organu wskazywał na zasadność przyznania sumy pieniężnej w kwocie 3300 złotych. Orzeczenie sumy pieniężnej w zasądzonej wysokości miało również na celu zdyscyplinować organ i zapobiec jego bezczynności w przyszłości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, funkcje te zostały zrealizowane poprzez zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w punkcie IV sentencji wyroku. Podsumowując, brak jest podstaw do stwierdzenia, że orzekając, w zakresie punktu IV zaskarżonego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 lipca 2024
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Leszek Kiermaszek Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/ Mirosław Gdesz

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny