II OSK 163/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 września 2024r., sygn. akt II SA/Po 336/24 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 12 marca 2024 r., nr SO – VII.6233.2.2024 w przedmiocie zmiany imienia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 336/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi A. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 12 marca 2024 r., nr SO – VII.6233.2.2024 w przedmiocie odmowy zmiany imienia oddalił skargę. A. K. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił na podstawie: I. art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu (wbrew materiałowi dowodowemu), że skarżący nie wykazał istnienia ważnego powodu uzasadniającego zmianę imienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1988., dalej u.z.n.), podczas gdy skarżący wykazał istnienie trwałego stanu psychicznego - subiektywnego negatywnego nastawienia do noszonego przez niego drugiego imienia "G.", co przy jedoczesnym ewidentnym skoncentrowaniu aktywności życiowej skarżącego na dążeniu do zmiany imienia stanowi ważny powód uzasadniający zmianę imienia i nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.n.; 2) art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, nie wyszedł poza ich granice, w szczególności w odniesieniu do oceny istnienia po stronie skarżącego ważnego powodu w zmianie imienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.n. w postaci trwałego stanu psychicznego skarżącego - subiektywnego negatywnego nastawienia do noszonego przez niego drugiego imienia "G.", dodatkowo nacechowanego tym, że skarżący skoncentrował swoją aktywność życiową na dążeniu do zmiany imienia; 3) art. 7,77,80 i 107 § 3 k.p.a polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i zaniechaniu przez Sąd I instancji wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i w konsekwencji oddalenie skargi, II. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 4 ust. 1 u.z.n. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się błędnym uznaniem, że wyobrażenia, odczucia, stany emocjonalne skarżącego nie stanowią kryteriów jakimi organy mogły kierować się przy dokonywaniu oceny zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska, podczas gdy przy prawidłowej wykładni przedmiotowego przepisu, za ważny powód uzasadniający zmianę imienia i nazwiska może być uznany trwały stan psychiczny człowieka - subiektywne negatywne nastawienie do noszonego imienia i nazwiska, w sytuacji, gdy jest dodatkowo nacechowany skoncentrowaniem aktywności życiowej człowieka na dążeniu do zmiany imienia i nazwiska. W związku ze wskazanymi podstawami kasacyjnymi, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). NSA przedstawi zatem jedynie motywy uzasadniające oddalenie skargi kasacyjnej, z kolei stan faktyczny będzie tym, który został przedstawiony w zaskarżonym wyroku sądu I instancji. Nietrafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 u.z.n. przez jego błędną wykładnię przejawiającą się błędnym uznaniem, że wyobrażenia, odczucia, stany emocjonalne skarżącego nie stanowią kryteriów jakimi organy mogły kierować się przy dokonywaniu oceny zaistnienia ważnego powodu do zmiany imienia i nazwiska. Zgodnie z tym przepisem zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, gdy dotyczą zmiany imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka, na imię lub nazwisko używane, na imię lub nazwisko które zostało bezprawnie zmienione; na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że imię ,,G." o którego usunięcie wnosił skarżący nie jest ośmieszające ani nielicujące z godnością człowieka, nie zostało ono bezprawnie zmienione, a także zgodne jest z przepisami państwa polskiego (por. wyrok NSA z 15 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 439/21). Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, używanie w codziennych kontaktach nieurzędowych określonego imienia zależy wyłącznie od jego posiadacza i nie podlega jakiejkolwiek reglamentacji administracyjnej (wyrok NSA z 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 452/06). Przypadki, w których używanie drugiego imienia jest obligatoryjne są znikome. Świadczy o tym chociażby możliwość występowania przez skarżącego przed organami administracji publicznej i Sądami obu instancji jedynie pod pierwszym imieniem i nazwiskiem. W orzecznictwie i literaturze prawniczej podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, a wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny. (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Zasadniczo podstawą wniesienia przez skarżącego wniosku o usunięcie drugiego imienia, były np. kłopotliwe sytuacje na granicach; problemy przy wypełnianiu urzędowych wniosków polegające na tym, że system nie przepuszcza go dalej, gdy pominie imię G. lub blokuje się, jeżeli podaje drugie imię G., a we wcześniejszych wnioskach nie było ono wymagane; chęć wyrobienia paszportu na jedno imię; posiadanie podpisu kwalifikowanego z jednym imieniem - zgodnie z sugestią sprzedawcy usługi, problemy z odprawą na lotnisku, wystawienie przez bank karty kredytowej zawierającej jedno imię. Przesłanki wymienione w art. 4 ust. 1 u.z.n. nie stanowią katalogu zamkniętego, co oznacza, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać także z innego ważnego powodu, który nie mieści się w katalogu przesłanek ex lege uznanych za ważne. Jednak to do organu rozpoznającego sprawę należy ocena, czy żądanie zmiany imienia mieści się w zakresie przesłanki ,,ważnych powodów". ,,Ważne powody" kwalifikowane jest w orzecznictwie sądowym do pojęć nieoznaczonych, a nawet do przyjęcia konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że w przepisie prawa nie został jednoznacznie zapisany hipotetyczny stan faktyczny i wynikające z tego zapisu konsekwencje prawne. Organ rozpoznający sprawę ma zatem pozostawioną ocenę, czy żądanie zmiany imienia mieści się w zakresie przesłanki ,,ważnych powodów". Taka konstrukcja przesłanki zmiany imienia poddana wartościowaniu przez organ administracji publicznej właściwy do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wyłącza przyjęcie, że wydanie decyzji o odmowie zmiany imienia jest rozstrzygnięciem rażąco naruszającym prawo. Skarżący podnosi w skardze kasacyjnej, że noszenie drugiego imienia "G." powoduje dyskomfort, stres i rozczarowanie, które mają negatywny wpływ na jego codzienne funkcjonowanie. To co w ocenie Sądu I instancji wydaje się błahym problemem, dla skarżącego ma istotne znaczenie i powoduje poczucie dyskomfortu oraz niechęć do noszenia drugiego imienia "G.". W ocenie skarżącego, Sąd I instancji pominął okoliczność, że utrzymywanie dotychczasowego stanu w zakresie posiadania przez skarżącego dwóch imion prowadzi do narastania frustracji, stresu oraz poczucia niezrozumienia przez instytucje publiczne. Ponadto skarżący podniósł, że od wielu lat konsekwentnie dąży do zmiany drugiego imienia. Należy zauważyć, że skarżący nie wskazuje jakie dowody Sąd powinien dopuścić przy rozpoznawaniu skargi, jak również z jakich dowodów wynika, że u skarżącego istnieje trwały stan psychiczny, przejawiający się w subiektywnym, negatywnym nastawieniu do noszonego przez niego drugiego imienia. Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że imię "G." wywołuje u niego uraz psychiczny, sam fakt złożenia wniosku o zmianę imienia i nazwiska, i złożone pisma procesowe w tej sprawie, nie może świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci ,,ważnego powodu". Nawet bowiem gdyby przyjąć, że u skarżącego występuje trwały stan psychiczny wyrażający się w subiektywnym negatywnym nastawieniu do noszonego imienia, to brak podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Zarzut naruszenia powyższych przepisów może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej, kiedy Sąd I instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne, zaś żadna z wymienionych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny pozbawiony jest skuteczności zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał w sposób prawidłowy kontroli działalności organów administracji publicznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd I instancji ocenił postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, że zostało ono przeprowadzone w sposób odpowiadający wymogom określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego z zachowaniem zasad o których mowa w art. 7 k.p.a., art. 77 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wydane decyzje organów obu instancji zostały poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym. Zarówno Sąd I instancji jak i organy poddały analizie przedstawione przez stronę okoliczności i dokonały ich trafnej oceny. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji nie ujawniła, aby organy administracji przekroczyły w tym wypadku dopuszczalną granicę swobodnej oceny i interpretacji pojęcia ,,ważne powody". Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.