II OSK 1800/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1776/21 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 października 2021 r. nr WO-II.621.1.110.2021 w przedmiocie anulowania czynności materialno- technicznej oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1776/21 oddalił skargę E.G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 6 października 2021 r., nr WO-II.621.1.110.2021, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 26 lipca 2021 r., znak SA-02-2.5343.573.2021, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), dalej: u.e.l., a także art. 104 ustawy z dna 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego E.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. E.G. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 31 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy ustalony w toku sprawy stan faktyczny nie uzasadniał zaistnienia wątpliwości co do zasadności zameldowania skarżącej w lokalu, a to dlatego, że zgłoszenie to zostało dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz dokumentem potwierdzającym tytuł prawny takiej osoby do tego lokalu, a zatem nie doszło do spełnienia przesłanek, które muszą mieć miejsce, aby art. 31 ust. 1 u.e.l. mógł znaleźć zastosowanie; 2) art. 151 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując oddaleniem skargi skarżącej i utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, pomimo naruszenia zaskarżoną decyzją art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, art. 77, art. 107 § 3 i art. 84 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie tych przepisów, czyli brak pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz nieomówienie ich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności okoliczności podnoszonych przez skarżącą w toku całego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a to, że zamieszkiwała w mieszkaniu przy ul. [...] razem z mieszkającymi tam ciotkami na długo przed faktem zameldowania i z tego właśnie powodu musiało wreszcie dojść do realizacji obowiązku meldunkowego w 1984 r., co było naturalnym następstwem zaistniałych wcześniej faktów. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżanej decyzji, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącą na uzasadnionych podstawach. Nie są trafne te zarzuty skargi kasacyjnej, które są nakierowane na podważenie podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 i art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd I instancji, dokonując oceny prowadzonego przez organy orzekające postępowania wyjaśniającego, zasadnie nie dopatrzył się bowiem uchybień w zakresie dotyczącym wymogu wszechstronnego zebrania w sprawie materiału dowodowego, jak i dokonania jego właściwej oceny pod kątem wystąpienia przesłanek nakazujących anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego skarżącej w lokalu przy ul. [...] w K. Wobec tego, że ustalony w toku załatwienia sprawy przez Wojewodę Małopolskiego stan faktyczny uzasadniał postrzeganie go jako zbieżnego z regulacją zamieszczoną w art. 31 ust. 1 u.e.l., zarzut naruszenia przez Sąd I instancji ww. przepisu prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie w tej sytuacji musi być traktowany jako nieuprawniony. Bezpośrednio powinien on bowiem kształtować sytuację prawną skarżącej jako osoby, która nie spełniała warunków do zameldowania na pobyt stały w powyżej wskazanym lokalu mieszkalnym. Sąd I instancji nie dopuścił się błędu, oddalając skargę wniesioną przez skarżącą na decyzję Wojewody Małopolskiego, albowiem trafnie uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, iż skarżąca w dniu zarejestrowania jej pobytu stałego w lokalu nr 3 (22 września 1984 r.) w tym lokalu w rzeczywistości nie zamieszkiwała i stan ten utrzymywał się także w okresie późniejszym, co nakazywało zgłoszone przez K.B. żądanie przekwalifikować, rozpatrując je w ramach sprawy uchylenia (anulowania) zameldowania a nie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w tym lokalu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle powiązany z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Rozstrzygnięcie sporu, czy wnioski wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego znajdują w nim swoją podstawę, powinno mieć na uwadze ocenę, czy przyjęte przez organ ustalenia opierają się na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zostały one skonfrontowane ze sobą, organ dokonał oceny ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wyprowadzając z nich wnioski, którym nie można zarzucić sprzeczności z zasadami wiedzy, regułami logiki dotyczącymi wnioskowania, a także zasadami doświadczenia życiowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenia, na których oparł się Wojewoda w zaskarżonej decyzji, w taki właśnie sposób powinno się postrzegać. Okoliczność, że skarżąca, która zamieszkuje stale w lokalu nr [...] (parter budynku przy ul. [...] w K.) wraz z matką i rodzeństwem, nigdy w lokalu nr [...] ([...] piętro) nie przebywała, z czym związane byłoby skoncentrowanie w tym miejscu jej spraw życiowych, została potwierdzona nie tylko przez strony postępowania (K.B., J.R.), ale równolegle przez przesłuchanych świadków (E.M., M.D., M.R.), których zeznania cechowały się wymaganą konkretnością i spójnością. Forma zastosowanego w sprawie postępowania wyjaśniającego (rozprawa administracyjna) pozwalała z zachowaniem zasady kontradyktoryjności i bezpośredniości dokonać ustaleń mieszczących się w dyspozycji art. 31 ust. 1 u.e.l. Zachowanie skarżącej, która prawidłowo zawiadomiona pismem z 11 maja 2021 r. o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy (art. 91 § 1 k.p.a.), bez usprawiedliwienia nie stawiła się na rozprawę, kształtowało przyjęty w sprawie wynik postępowania dowodowego. Było ono nakierowane na potwierdzenie, czy pobyt skarżącej w lokalu mógł zostać zarejestrowany, jako że odpowiadał faktycznemu przebywaniu w nim strony, co pozbawiało zasadniczo doniosłości obraz zachowań skarżącej wyłaniający się z dokumentów meldunkowych i przydziałów kwaterunkowych. Skarżąca w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, ograniczając się do zaprzeczenia stanowi rzeczy ustalonemu podczas rozprawy, nie doprowadziła do podważenia zebranego materiału dowodowego, czego Sąd I instancji nie mógł pominąć, poddając kontroli kwestionowaną przez skarżącą decyzję. O ile treść uzasadnienia skargi kasacyjnej ujawnia powody nakazujące skarżącej sprzeciwić się przyjętej przez Wojewodę Małopolskiego ocenie materiału dowodowego, którą zaaprobował Sąd I instancji, o tyle skarga kasacyjna nie dostarcza argumentacji pozwalającej stwierdzić, w czym skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia w sprawie art. 84 k.p.a. Kwestia powiązania dokonywanych w postępowaniu ustaleń z wiadomościami specjalnymi w rozumieniu ww. przepisu, uzasadniającego zwrócenie się przez organ do biegłego o wydanie opinii, w żaden sposób nie została wyjaśniona w skardze kasacyjnej. Podobnie należy ocenić problem zastosowania powołanego w podstawie skargi kasacyjnej art. 153 p.p.s.a. Nie ma bowiem jakichkolwiek uchwytnych powodów, by wydanie zaskarżonego wyroku poddawać rozważeniu przez pryzmat zrealizowania obowiązku opisanego w ww. przepisie, skoro zaskarżona decyzja Wojewody Małopolskiego z 6 października 2021 r. nie była poprzedzona wydaniem innej decyzji, której uchylenie przez sąd administracyjny, wymuszałoby zastosowanie się przez organ przy ponownym załatwieniu sprawy do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym orzeczeniu sądu. Uwaga skarżącej kasacyjnie, że zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem i jej celem nie jest ustalanie uprawnień do korzystania z tego lokalu nie sprzeciwia się podjęciu kwestionowanego rozstrzygnięcia, uwzględniając, że zadaniem ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, któremu nie przysługuje cecha ostateczności, stąd w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnej czynności rejestracyjnej. Przyjęta przez ustawodawcę forma decyzyjna rozstrzygania wątpliwości co do charakteru, jaki należy przypisywać pobytowi w danym lokalu, co obejmuje tak sytuację zgłoszenia nieprawidłowych danych do zameldowania lub wymeldowania (art. 31 ust. 1 u.e.l.), jak i przypadek niedopełnienia obowiązku wymeldowania się (art. 35 u.e.l.), zapewnia zainteresowanemu odpowiednie gwarancje procesowe. Umożliwiają one sprzeciwienie się stanowisku zajmowanemu w tym zakresie przez organ, w tym poddanie jego prawidłowości kontroli sądu administracyjnego, która w przypadku wymienionym w 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 1 u.e.l. wymaga ustalenia, czy zachodzą podstawy do podważenia czynności materialno-technicznej zameldowania (wymeldowania), jako opartej na danych nieodpowiadających warunkom prawnym jej podjęcia. Taki stan rzeczy w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie niewątpliwie wystąpił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.