II OSK 1971/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg A.P. i M.Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2493/22 w sprawie ze skarg kasacyjnych M.P., A.P. oraz M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2397/21 w sprawie ze skargi J.S., R.S., J.Z., M.Z., M.G., A.S., M.P., A.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 września 2021 r. znak DOA.7110.98.2021.LWT w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić skargi o wznowienie postępowania, 2. zwrócić A.P. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania, 3. zwrócić M.Z. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2493/22, po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Warszawie Krzysztofa Kosieradzkiego skarg kasacyjnych M.P., A.P. oraz M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2397/21 w sprawie ze skargi J.S., R.S., J.Z., M.Z., M.G., A.S., M.P., A.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 września 2021 r. znak DOA.7110.98.2021.LWT w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddalił skargi kasacyjne. W dniu 18 sierpnia 2025 r. A.P. (będący prokuratorem) wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2493/22. Skarga oparta została na podstawie z art. 273 § 1 pkt 1 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie strona została pozbawiona możliwości skutecznego działania przed sądem administracyjnym z powodu nie złożenia opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym, co wynikało z działania organu, który nie dopuścił strony do postępowania. Skarżący zarzucił, że został intencjonalnie wyeliminowany z postępowania administracyjnego i pozbawiony dostępu do akt. W postępowaniu administracyjnym strona nie miała możliwości obrony swoich praw, ponieważ organ nie dopuścił dowodu z opinii biegłego i nie udzielił informacji o konieczności przedstawienia opinii, co spowodowało, że strona została pozbawiona istotnego dowodu w sprawie. Uniemożliwienie stronie złożenia opinii biegłego miało bezpośredni wpływ na wynik postępowania sądowego, ponieważ sąd administracyjny rozpoznając skargę nie uwzględnił dowodu, który był kluczowy dla wykazania argumentów strony. Brak tego dowodu w postępowaniu administracyjnym pozbawił stronę możliwości skutecznej obrony swoich praw i interesów, co stanowi podstawę do uznania postępowania za nieważne w myśl art. 271 ust. 2 p.p.s.a. Następnie skarżący zarzucił, że wydane w sprawie "decyzje jak i wyroki Sądów oparte zostały na projekcie budowlanym zawierającym tzw. fałsz intelektualny (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), gdyż przy graficznym wykazaniu przez projektanta strefy przekraczającej granicę działki inwestora, projektant fałszywie stwierdził: inwestycja nie oddziałuje". Skarżący podkreślił również, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym złożył do akt nowe środki dowodowe: dwie ekspertyzy dowodzące ograniczenie możliwości zabudowy. Jednakże dowody te nie zostały wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy, nie ma o nich też mowy w pisemnych motywach orzeczenia. W związku z powyższym skarżący wniósł o: - wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego zakończonego ww. prawomocnym wyrokiem, - uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2493/22 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2397/21, a także uchylenie decyzji poprzedzających ww. orzeczenia. Skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2493/22 wniósł również M.Z. W skardze wskazano na naruszenie przepisów prawa wskutek czego skarżący został pozbawiony możliwości działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) oraz na ujawnienie się nowych środków dowodowych (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Skarżący zarzucił, że został wykluczony jako strona z procedury uzyskania pozwolenia na budowę. Nie miał zatem możliwości działania w trybie zwykłym, czyli na etapie starań inwestora o pozwolenie na budowę. Wobec powyższego wnioski dowodowe mógł składać dopiero w znacznie ograniczonej procedurze nieważnościowej, w której można wskazywać jedynie rażące naruszenie prawa. Takim kluczowym dowodem jest sporządzona przez biegłego opinia OP.01.03.21. Tymczasem w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2022 r. stwierdzono, że bez wpływu na ocenę decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 15 października 2020 r. w postępowaniu nieważnościowym pozostają opinie biegłego dołączone przez skarżących na etapie postępowania nieważnościowego, a sporządzone po wydaniu decyzji. Skarżący wskazał, że w identyczny sposób postąpił Naczelny Sąd Administracyjny odsyłając skarżących na drogę postępowania wznowieniowego, co podważa zaufanie do organów wymiaru sprawiedliwości. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny pominął składane przez skarżących dowody w postaci dwóch ekspertyz potwierdzających ograniczenie możliwości zabudowy oraz opinię złożoną przez pełnomocnika dewelopera, z której wynika, że rażąco naruszony został § 19 ust. 1 pkt 1b Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż odległość miejsc postojowych na tym terenie powinna wynosić 10 m od placu zabaw, a tymczasem ostatnie miejsce postojowe zostało zrealizowane bezpośrednio przy placu zabaw. Skarżący zarzucił również, że został pozbawiony uprawnień strony, ponieważ nie powiadomiono go o terminie rozprawy przed WSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Wyjaśnić należy, że NSA przystępując do rozpoznania skargi o wznowienie w pierwszej kolejności ocenia, czy odpowiada ona wymogom formalnym z art. 279 p.p.s.a. oraz czy została oparta o jedną z podstaw wznowienia wskazanych w ustawie, a nadto czy dochowano terminu do jej wniesienia z art. 277 p.p.s.a. Jest to tzw. wstępne badanie dopuszczalności skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 280 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi ten przepis Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki warunkujące dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego. Jako podstawę wznowienia w niniejszej sprawie skarżący wskazali art. 273 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powyższy przepis stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli po wydaniu zaskarżonego orzeczenia dojdzie do wykrycia nowych w sensie procesowym (nieznanych tak skarżącemu jak i sądowi) i mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej okoliczności faktycznych (a więc związanych z oceną legalności przedmiotu zaskarżenia) lub środków dowodowych (jedynie takich, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.), które istniały w momencie wydania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Z opisaną sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że skarżący posiadali wiedzę o dokumentach, które ich zdaniem winny stanowić podstawę wznowienia, jeszcze przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 17 czerwca 2025 r. Zarówno w skardze A.P. jak i M.Z. wskazano bowiem, że dwie ekspertyzy dowodzące ograniczenia możliwości zabudowy złożone zostały na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jednakże nie zostały one wzięte pod uwagę. W uzasadnieniu Sąd odniósł się do podnoszonych przez skarżących okoliczności i ich wpływu na treść rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym – nieważnościowym, w którym ani organ, ani Sąd nie prowadzą pełnej kontroli decyzji ostatecznej. Bez konieczności dalszej analizy widać zatem, że nie może być mowy o spełnieniu przesłanki późniejszego wykrycia okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczności te były bowiem znane Sądowi w chwili orzekania, jak również były znane skarżącym przed zakończeniem postępowania. Nieprawdą jest również, że rozstrzygnięcie Sądu oparte zostało na projekcie budowlanym zawierającym tzw. fałsz intelektualny (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), ponieważ dokument ten nie podlegał ocenie w postępowaniu nieważnościowym. Nie można też zgodzić się z zarzutem podniesionym w skardze M.Z. wskazującym na naruszenie przepisów prawa wskutek czego skarżący został pozbawiony możliwości działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Naruszenie prawa skutkujące pozbawieniem strony możliwości działania ma miejsce wówczas, gdy np. Sąd posiadając dane strony nie powiadamia strony postępowania o terminie rozprawy, bezpodstawnie odmawia stronie biorącej udziału w rozprawie zabrania głosu, odmawia odroczenia rozprawy, gdy strona z powodu siły wyższej nie może stawić się na rozprawę (postanowienie NSA z 26 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 942/24). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Skarżący zostali powiadomieni o terminie rozprawy, brali w niej udział i przedstawili stanowiska w sprawie. Natomiast przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym zgodnie z obowiązującym wówczas art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Jednocześnie okoliczność, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym na etapie starań inwestora o pozwolenie na budowę w żadnym razie nie może świadczyć o spełnieniu przesłanki z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a.