Sygnatura
II OSK 2075/24
II OSK 2075/24 - Wyrok NSA z 2025-08-26
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 26 sierpnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 50/24 w sprawie ze skargi N. Y. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 3, 5 i w tym zakresie oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, dalej "WSA w Poznaniu/Sąd I instancji/sąd wojewódzki" po rozpoznaniu skargi N. Y., dalej "skarżąca/cudzoziemka" na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Wielkopolskiego, dalej "Wojewoda" w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wyrokiem z 16 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 50/24: 1. zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej z 12 października 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy - w terminie 60 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie opisanej w pkt 1; 3. stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddalił skargę w pozostałej części; 5. zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 12 października 2022 r. do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu wpłynął wniosek skarżącej, obywatelki Indonezji, w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako główny cel pobytu we wniosku wskazano wykonywanie pracy. Jeszcze tego samego dnia Wojewoda zawiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Pismem z 11 września 2023 r. (data pływu do organu: 13 września 2023 r.) wnioskodawczyni wystąpiła z ponagleniem w związku z niezałatwieniem przez Wojewodę sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Pismem z 14 września 2023 r. Wojewoda pozostawił to ponaglenie bez rozpoznania. Organ stwierdził, że ponaglenie zostało złożone przed upływem ustawowego terminu do załatwienia sprawy z uwagi na zawieszenie do dnia 4 marca 2024 r. biegu terminów dotyczących udzielenia zezwoleń na pobyt, na podstawie art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.), dalej "u.o.p.U.". W dniu 29 lutego 2024 r. (data nadania pocztowego; data wpływu do organu: 1 marca 2024 r.) skarżąca wniosła do WSA w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zarzuciła organowi naruszenie: 1. art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2354), dalej: u.o.c. poprzez niewydanie decyzji w sprawie w terminie 60 dni, podczas gdy organ miał taki obowiązek, a także gdy wszelkie przesłanki wydania zezwolenia zostały spełnione; 2. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a." poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, a w konsekwencji niewydanie decyzji w zakresie złożonego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, m.in. poprzez niepodejmowanie czynności oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu cudzoziemca; 3. art. 12 § 1 i 2 w zw. art. 35 § 1-3 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie szybkiego i prostego działania w sprawie nieskomplikowanego postępowania dotyczącego zezwolenia na pobyt czasowy, nadmierne komplikowanie tego postępowania i podejmowanie zbędnych czynności wyjaśniających, co doprowadziło do powzięcia niesłusznych wątpliwości organu, a nadto naraziło skarżącą na straty i zaburzyło zaufanie do organu administracji publicznej. Skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 7 dni lub w innym terminie uznanym za właściwy przez sąd; 2) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od Wojewody na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, względnie w innej wysokości uznanej przez sąd za właściwą, ewentualnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego; 4) zwrot kosztów postępowania. Po wniesieniu skargi, tj. 15 marca 2024 r. organ wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku w związku z wątpliwościami m.in. co do rzeczywistego miejsca wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, podnosząc m.in., że nie został dopełniony przez stronę warunek z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", gdyż ponaglenie z 13 września 2023 r. zostało pozostawione bez rozpoznania, ponieważ zostało wniesione przed upływem terminu załatwienia spawy. W konsekwencji stwierdził, że skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Odnosząc się do żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej, Wojewoda wskazał na to, że zgodnie z przywołaną regulacją art. 100c ust. 3 pkt 2 i art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń wskazanych w tych przepisach, tj. w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. organowi prowadzącemu postępowanie w tym przedmiocie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie jej twierdzenia i żądania były zasadne. Sąd wskazał także, że przedmiot skargi w istocie obejmuje również bezczynność Wojewody w załatwieniu sprawy. Wbrew stanowisku organu, sąd wojewódzki uznał, że tryb wnoszenia skargi, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. został wyczerpany. Strona przed wywiedzeniem skargi wniosła bowiem ponaglenie, co miało miejsce przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Sąd I instancji uznał, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nich spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, ale także do spraw z udziałem wszystkich cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, co do tego, że powyższe przepisy stanowią przeszkodę do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Podstawę terminów, jakie są wiążące dla organu administracji publicznej w zakresie wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowi art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c., w której przewidziano termin do wydania każdej z decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy, gdyż przepis ten znajduje się w części wspólnej dla działu V tej ustawy. Jako niedopuszczalną na gruncie przepisów dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U. UE L z 2011 r. nr 343, s.1), dalej "dyrektywy 2011/98/UE" należało w ocenie sądu wojewódzkiego ocenić taką modyfikację terminu załatwienia sprawy jednolitego zezwolenia, która polegałaby na jego wydłużeniu w ustawodawstwie krajowym ponad maksymalny termin zakreślony w art. 5 ust. 2 dyrektywy. Zdaniem sądu tak samo – tj. jako niedopuszczalne, bo sprzeczne z analizowaną dyrektywą – należy ocenić, praktycznie równoważne w skutkach, rozwiązanie legislacyjne przyjęte w art. 100c ust. 1 u.p.o.U. i następnie recypowane w art. 100d ust. 1 u.p.o.U., zwalniające organ z obowiązku dochowania już nie tylko 60-dniowego (art. 112a ust. 1 u.c.), ale nawet 4-miesięcznego (art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE) terminu na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Podkreślono także, że z uwagi na związanie przepisami Konstytucji, w sytuacji kolizji przepisów prawa krajowego z prawem Unii Europejskiej, sąd jest zobowiązany do stosowania przepisów europejskich. Reguła Simmenthal pozwala sądowi w konkretnej sprawie na zastosowanie przepisów dyrektywy 2011/98/UE z uwzględnieniem przepisów art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przepisy art. 100d ust. 1 i 3 u.p.o.U. w istocie pozbawiają cudzoziemca możliwości uzyskania zezwolenia na pobyt w rozumieniu art. 112a ust. 1 u.o.c. w związku z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE. W konsekwencji powyższych naruszeń dochodzi do niemożności skorzystania z unijnego prawa do ochrony uprawnień wynikających z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE. Skoro przepisy art. 100d ust. 1 i 3 u.p.o.U. wyłączają prawo cudzoziemca do zaskarżenia bezczynności w związku z niemożnością wydania decyzji w tej materii z inicjatywy cudzoziemca, należy uznać, że przepisy te naruszają unijny porządek prawny. Z tych powodów w ocenie sądu należało przyjąć, że Wojewoda dopuścił się zawinionej wielomiesięcznej zwłoki w rozpoznaniu sprawy (licząc do dnia wniesienia skargi, upłynęło ok. 16 i pół miesiąca), co stanowi naruszenie terminów, o jakich mowa w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE oraz art. 112a ust. 1 u.o.c. Z uwagi na to, że w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy, sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd zarazem uznał, że stwierdzona bezczynność Wojewody (stan zawinionej zwłoki w załatwieniu sprawy) nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w pozostałym zakresie, tj. przyznania stronie sumy pieniężnej. Skarżąca nie przedstawiła konkretnych okoliczności sprawy, które miałyby przemawiać za przyznaniem przedmiotowego zadośćuczynienia. O kosztach postępowania sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda (dalej także "skarżący kasacyjnie") zaskarżając go w części, to jest w zakresie punktów 1,2, 3 i 5. Skarżący kasacyjnie zarzucił sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 53 § 2b i 149 § 1 p.p.s.a. w związku z: art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i 4 u.o.p.U.; art. 112a u.o.c; art. 35 i 37 § 3a k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepisy art. 100 c i art. 100d u.o.p.U., stoją w sprzeczności z art. 112a ust. 1 u.o.c., i z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE, wobec czego nie znajdują zastosowania w sprawie w związku z czym sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, podczas gdy: 1) w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, jednakże skarżąca wniosła je przed upływem terminu do załatwienia sprawy, dlatego zostało pozostawione bez rozpoznania, 2) przepisy art. 100c ust. 1 i dalej art. 100d ust. 1 u.o.p.U., będąc regulacjami szczególnymi, podjętymi w szczególnych okolicznościach wojny w Ukrainie, nie pozostają w sprzeczności z art. 112a u.o.c. oraz z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE, który mówi o przedłużeniu terminu a nie o zawieszeniu jego biegu i jednoznacznie stanowią, że w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres: art. 100c ust. 1 u.o.p.U. wskazywał ten okres wstrzymania biegu terminów od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., a dalej okres ten określał art. 100 d, początkowo do 24 sierpnia 2023 r., a następnie przedłużany kolejnymi nowelizacjami do 4 marca 2024 r., 30 września 2024 r. i do 30 września 2025 r., a nadto wyłączono w tym okresie stosowanie przepisów k.p.a. o bezczynności jak i przepisów p.p.s.a. o wymierzeniu grzywny organowi i zasądzeniu sum pieniężnych od skarżącego, ale nie ograniczają prawa strony do sądu i co również nie ma związku z powołaną dyrektywą, 3) skarżąca przez cały czas procedowania wniosku przebywała i nadal przebywa legalnie, ma więc możliwość świadczenia pracy, nie doznała w tym zakresie żadnego uszczerbku i nie pozostaje w niepewności prawnej; 4) prowadzone postępowanie na podstawie u.o.c. wymaga dokonania szeregu czynności weryfikacyjnych, także we współpracy z innymi organami administracji publicznej, a czas jego prowadzenia nie wynikał z celowego działania organu, lecz z sukcesywnego załatwiania spraw w miarę posiadanych obiektywnych możliwości w relacji do ogromnej liczby procedowanych w tych sprawach wniosków. Mając na względzie podniesione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w części, to jest w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5 i w tym zakresie o oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do WSA w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest zasadna, jednak nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów zasługiwały na uwzględnienie. Za chybiony uznać bowiem należy najdalej idący zarzut skargi kasacyjnej, zmierzający do przyjęcia, że skarga była niedopuszczalna, tj. zarzut naruszenia art. 53 § 2b p.p.s.a. i powiązany z nim zarzut naruszenia art. 37 § 3a k.p.a. Z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei art. 37 § 3a k.p.a. stanowi, że jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Wówczas, jak wynika ze zdania drugiego powołanego przepisu, nie stosuje się art. 37 § 4-8 k.p.a. W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, aby pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania miało ten skutek, że nie jest to ponaglenie, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. W szczególności nie wynika to z art. 37 § 3a k.p.a., w którego ostatnim zdaniu określono skutki pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania, sprowadzające się do niestosowania art. 37 § 4-8 k.p.a. Tym samym, skoro w rozpoznawanej sprawie ponaglenie przed wniesieniem skargi zostało wniesione, to spełniono warunek dopuszczalności skargi przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a. Pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania nie ma zaś znaczenia dla oceny skuteczności wyczerpania trybu warunkującego wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłość organu. Obowiązek ten jest przez stronę zatem zrealizowany już z chwilą złożenia nieobarczonego brakami formalnymi ponaglenia. Jednocześnie zgodnie z przyjętym w judykaturze stanowiskiem, skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie wymienionej w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U., w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r., nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, ONSAiWSA 2024/3/40). Trudno natomiast odnieść się w jakikolwiek sposób do kolejnego zarzutu, tj. naruszenia art. 112a u.o.c., bowiem w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jak ten przepis został przez sąd pierwszej instancji naruszony. Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia 100c i 100d u.o.p.U. Sąd orzekający w niniejszym składzie uznaje za wadliwe stanowisko sądu wojewódzkiego, że ww. przepisy u.o.p.U. nie mogły znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie, z uwagi na sprzeczność z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Po pierwsze zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA przepisy art. 100c i art. 100d u.o.p.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. W przepisach tych mówi się bowiem o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro specustawa nie wprowadza odrębnej - na potrzeby tej ustawy - definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.o.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. np. wyrok NSA z 21 maja 2025 r., sygn. II OSK 2857/24, LEX nr 3882182 i orzeczenia tam powołane). Oznacza to, że odnoszą one skutek także wobec skarżącej, która jest obywatelem Indonezji. Ponadto w orzecznictwie NSA wskazuje się również, że art. 100c i 100d u.o.p.U. nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych, jak również art. 6 ust. 1 EKPC (zob. np. wyroki NSA z: 23 października 2024 r., sygn. II OSK 801/24, LEX nr 3851719; 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1303/24, LEX nr 3851736). W realiach niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie miały art. 100c oraz 100d u.o.p.U., a dokładniej art. 100c ust. 1 i 100d ust. 1 i 4 tej ustawy. W art. 100c ust. 1, a następnie w art. 100d ust. 1 u.o.p.U. uregulowano bowiem instytucję okresowego wstrzymania biegu terminów na załatwienie m.in. spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy. Z kolei w art. 100d ust. 4 u.o.p.U. przewidziano, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W art. 100d u.o.p.U. nie uregulowano kwestii długości terminów, w jakich powinien być rozpoznany wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Podobnie, przepis ten nie dotyczy zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter, a także implikacji wynikających z braku przedłożenia przez stronę wymaganych przez prawo informacji lub dokumentów. Ergo, art. 100d nie dotyczy materii, która została uregulowana w art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Regulacje zawarte w art. 100d u.o.p.U., a wcześniej w art. 100c tej ustawy, miały na celu chociażby częściowe odciążenie służb migracyjnych w aspekcie kryzysu migracyjnego wywołanego masowym napływem do Polski obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Regulacje zawarte w art. 100d u.o.p.U. mają charakter czasowy (epizodyczny). Zawarte w u.o.p.U. szczególne unormowania dotyczące terminów załatwiania spraw, w tym objętych zakresem normowania powołanej dyrektywy, zostały uchwalone z uwagi na szczególną sytuację związaną z wojną w Ukrainie, niewątpliwie zwiększającą obciążenie pracą organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców. Ta okoliczność uzasadnia czasowe odstępstwo od maksymalnego terminu załatwiania spraw określonego w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., sygn. II OSK 1419/24). Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając powyższe, a przede wszystkim, wynikający z art. 100c ust. 1 i 100d ust. 1 pkt 1 i art. 100d ust. 4 u.o.p.U. czasowy charakter ograniczeń, nie uznaje za zasadne odstąpienie od stosowania ww. przepisów na skutek rzekomej sprzeczności z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Pominięcie tych przepisów przez sąd wojewódzki nie miało bowiem wystarczających podstaw faktycznych i prawnych. Podkreślić trzeba, że art. 100c i art. 100d u.o.p.U. regulował kwestię bezczynności i przewlekłości w sprawach wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.o.p.U. w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. W analizowanej sprawie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 12 października 2022 r. W tym okresie obowiązywał art. 100c u.o.p.U. (dodany do ustawy 15 kwietnia 2022 r.), który przewidywał, że w terminie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie obowiązywał art. 100d - przedłużający ten termin odpowiednio do 24 sierpnia 2023 r., do 4 marca 2024 r., do 30 czerwca 2024 r. (zmiana od 22 lutego 2024 r.), do 30 września 2025 r. (zmiana od 1 lipca 2024 r.). Uwzględniając powyższą chronologię, na dzień wyrokowania przez sąd I instancji, tj. 16 maja 2024 r. obowiązywało "zawieszenie" terminów trwające do 30 czerwca 2024 r. Należy zatem uznać, że w świetle orzecznictwa NSA (m.in. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., sygn. II OSK 1660/24, LEX nr 3913166) możliwe było wstrzymanie terminów załatwienia sprawy. Skoro na dzień wyrokowania sądu termin nie rozpoczął biegu, to nie można uznać, że w sprawie doszło do bezczynności, albo przewlekłości organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji błędny jest zaskarżony wyrok, bowiem w kontrolowanym postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucana Wojewodzie bezczynność nie wystąpiła. Mając na uwadze powyższe oraz to, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 3, 5 i w tym zakresie oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni art. 100d u.o.p.U., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 sierpnia 2024
- Symbol z opisem
- 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Anna Szymańska Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/ Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny