II OSK 2205/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant referent stażysta Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 14/21 w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 października 2020 r. nr 960/2020 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 14/21 wskutek skargi M. H. (skarżąca) uchylił postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 października 2020 r., nr 960/2020 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Powyższym postanowieniem organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 26 sierpnia 2020 r., nr 198/2020 odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2019 r. wystawionego przeciwko skarżącej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej p.p.s.a.) przez błędną jego interpretację, a w konsekwencji przez nieuwzględnienie żądania zawartego w skardze w pkt 1, tj. odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo istnienia takiej podstawy prawnej, która wynika właśnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ww. ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjnie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Słusznie Sąd nie uwzględnił wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż - wbrew odmiennej ocenie skarżącej - przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. nie daje ku temu podstaw. Prawidłowo wywiódł, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Zgodnie z przywołanym przepisem, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Wymaga wyjaśnienia, że postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym do którego zastosowanie znajduje art. 145 § 3 p.p.s.a. Wprowadzając ten przepis ustawodawca kierując się zasadami ekonomiki procesowej, umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Omawiana regulacja daje sądowi możliwość umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W rozumieniu tego przepisu sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z powyższego wynika, że przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, uregulowanej w art. 105 § 1 k.p.a., który nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd administracyjny, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób - kierując się zasadami ekonomiki procesowej - ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Skoro brak było podstaw do umorzenia przez Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., toczącego się względem skarżącej postępowania egzekucyjnego, zarzut skargi kasacyjnej okazał się nieusprawiedliwiony. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.