Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 2293/23

Wyrok NSA z 10 marca 2026 r., II OSK 2293/23 – obywatelstwo

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
10 marca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 859/23 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2023 r. znak: DOiR-6270-13/2023/KB w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 stycznia 2023 r. nr WSC-I.6122.10333.2022; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. R. kwotę 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 859/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2023 r., znak DOiR-6270-13/2023/KB w przedmiocie stwierdzenia obywatelstwa polskiego. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 1 sierpnia 2022 r., do Wojewody Mazowieckiego wpłynął wniosek M. R. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wojewoda Mazowiecki wydał w dniu 4 stycznia 2023 r. decyzję nr WSC-I.6122.10333.2022, mocą której odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez Stronę. Odwołanie od powyższej decyzji z dnia 4 stycznia 2023 r. wniosła M. R. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 20 lutego 2023 r. znak DOiR-6270-13/2023/KB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że do ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu. Dla potwierdzenia, że wnioskodawczyni posiada obecnie obywatelstwo polskie - zgodnie z wyrażoną w prawie o obywatelstwie polskim, zasadą ciągłości obywatelstwa polskiego - niezbędne jest ustalenie, że nabyła obywatelstwo polskie i nie utraciła go do dnia wydania decyzji. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni urodziła się w dniu [...] r., w J., jako M. R., córka A. (W.) B. i E. I. z domu R. Aktualnie wnioskodawczyni posługuje się izraelskim paszportem potwierdzającym posiadanie obywatelstwa izraelskiego. MSWiA wyjaśnił, że ze względu na datę narodzin zainteresowanej dla rozstrzygnięcia kwestii jej obywatelstwa polskiego stosuje się przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn.zm.). Zgodnie z art. 4 wyżej cytowanej ustawy dziecko nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są obywatelami polskimi albo jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego obywatelstwa. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Wnioskodawczyni powołuje się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez swojego ojca - A. B. Z materiału dowodowego wynika, że ojciec wnioskodawczyni - A. (W.) B. (B.) urodził się w dniu [...] w W. Rodzice A. B. - Z. (H., H.) S. B. i M. (M.) z domu Z. zawarli związek małżeński w Warszawie w maju 1936 r., zatem A. B., będąc dzieckiem ślubnym, mógł wywodzić obywatelstwo polskie wyłącznie po swoim ojcu. W trakcie postępowania Wojewoda Mazowiecki ustalił, że dziadek wnioskodawczyni - Z. (H., H.) S. B. nabył i posiadał obywatelstwo polskie na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, w tym w dacie urodzenia się A. B., tj. [...] r. Wobec tego status obywatelstwa ojca strony, który bezsprzecznie nabył obywatelstwo polskie na podstawie art. 4 pkt 1 w związku z art. 5 ww. ustawy podlegał ochronie na podstawie art. 13 tej ustawy, za życia jego ojca. W myśl art. 13 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, nadanie i utrata obywatelstwa polskiego, jeżeli inaczej nie zastrzeżono w akcie nadania lub w orzeczeniu o utracie obywatelstwa, rozciąga się na żonę nabywającego lub tracącego obywatelstwo polskie, tudzież na jego dzieci, w wieku do lat 18. MSWiA wyjaśnił, że w toku postępowania przed organem I instancji wykazano, że dziadkowie strony zginęli w zamkniętym obozie koncentracyjnym w kwietniu 1943 roku. Ustalono, że małoletni wówczas A. (W.) B., pozostawał do 1946 roku pod opieką rodziny B., następnie trafił do Domu Dziecka w O., a później w Z., skąd [...] r. wyjechał do Paryża w celu wyjazdu do Palestyny. A. B. do Palestyny trafił we wrześniu 1948 r. gdzie zgodnie z przepisami prawa izraelskiego, nabył obywatelstwo izraelskie. Należy zatem uznać, iż nabycie przez małoletniego wówczas A. (W.) B. - jako sierotę - we wrześniu 1948 r., obywatelstwa izraelskiego spowodowało utratę przez niego obywatelstwa polskiego. W ocenie organu II instancji, Wojewoda Mazowiecki trafnie wskazał, że status obywatelstwa małoletniego wówczas A. (W.) B. był nierozerwalnie związany ze statusem jego ojca do kwietnia 1943 r. (daty zgonu ojca). Po tej dacie nie ma podstaw do wiązania statusu obywatelstwa Wnioskodawcy ze statusem jego ojca, który nie żył. Organ stwierdził, że ojciec strony - A. (W.) B. utracił obywatelstwo polskie przez nabycie obywatelstwa izraelskiego, zatem Wnioskodawczyni nie mogła nabyć tego obywatelstwa z mocy prawa przez urodzenie na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. R. zarzucają błędną wykładnię art. 13 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego polegającą na przyjęciu, iż nabycie po śmierci ojca przez niepełnoletnie "dziecko ślubne" obywatelstwa obcego przed 19 stycznia 1951 r. powoduje utratę przez nie obywatelstwa polskiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 859/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 lutego 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w toku postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2022 r. organy administracji ustaliły, iż skarżąca urodziła się w dniu [...] r. w J. jako córka A.( W.) B. i E. I. z domu R. i posługuje się paszportem izraelskim potwierdzającym obywatelstwo izraelskie. W ocenie Sądu, zasadnie także organy wskazują, że dla stwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa, zgodnie z zasadą ciągłości, istotne jest ustalenie czy skarżąca nabyła obywatelstwo polskie i czy go nie utraciła do dnia wydania decyzji. Sąd stwierdził, że rację ma organ II instancji, iż dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego należy brać pod uwagę przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło/mogło nastąpić nabycie lub utrata obywatelstwa, w tym z mocy prawa. Stąd też, i wobec danych podanych we wniosku inicjującym to postępowanie (data urodzenia skarżącej, nabycie przez nią obywatelstwa izraelskiego), w sprawie należało uwzględnić ustawę o obywatelstwie polskim z 15 lutego 1962 r. Stosownie do art. 4 ww. ustawy, dziecko nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są obywatelami polskimi albo jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugiego nieokreślone jest obywatelstwo lub nie posiądą żadnego. Natomiast art. 6 ust. 1 tej ustawy określał, że dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, drugie zaś obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Z tego względu, M. R. mogła nabyć obywatelstwo polskie z mocy prawa w sytuacji, gdyby obywatelstwo polskie posiadało którekolwiek z jej rodziców. Wnioskodawczyni powołuje się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez swojego ojca. Ojciec wnioskodawczyni A. B. (W. B., B.) , syn Z. (H., H.) S. B. i M. z domu Z., urodził się w W. w dniu [...] r., wobec niego miała więc zastosowanie ustawa o obywatelstwie z 1920 r. (uchylona z dniem z 19 stycznia 1951 r.). Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy obywatelstwo polskie nabywało się: przez urodzenie. Z kolei zgodnie z art. 5, przez urodzenie dzieci ślubne nabywały obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne - obywatelstwo matki. Dzieci rodziców niewiadomych, urodzone lub znalezione na obszarze Państwa Polskiego, uważane były za obywateli polskich, o ile nie wykazano ich innego obywatelstwa. Z akt sprawy wynika, że ojciec A. – Z.B. urodził się w [...] r. w Warszawie, nabył obywatelstwo polskie na podstawie art. 2 ustawy z 1920 r. i posiadał je do chwili śmierci w 1943 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 omawianej ustawy, z chwilą ogłoszenia ustawy niniejszej prawo obywatelstwa polskiego służy każdej osobie bez różnicy płci, wieku, wyznania i narodowości, która: 1) jest osiedlona na obszarze Państwa Polskiego, o ile jej nie służy obywatelstwo innego państwa 2) urodziła się na obszarze Państwa Polskiego, o ile nie służy jej obywatelstwo innego Państwa; 3) ponadto której na mocy traktatów międzynarodowych obywatelstwo polskie przysługuje, ojciec skarżącej mógł nabyć (na mocy tej ustawy) obywatelstwo polskie. W takim przypadku ojciec skarżącej na mocy ww. art. 5 i art. 4 pkt 1 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nabył obywatelstwo polskie po ojcu, przez urodzenie. Uzasadnionym jest więc twierdzenie organów, że status obywatelstwa ojca skarżącej, który bezsprzecznie nabył obywatelstwo polskie na podstawie art. 4 pkt 1 w związku z art. 5 ww. ustawy, podlegał ochronie na podstawie art. 13 tej ustawy, za życia jego ojca. Ojciec wnioskodawczyni – A. B. urodzony [...] r., jako dziecko (11 lat) wyjechał do Francji, a następnie do Palestyny (zaświadczenie Komisji Koordynacyjnej do spraw dzieci żydowskich w Polsce z dnia 15 stycznia 1948 r.). Obywatelstwo Izraela nabył z mocy prawa we wrześniu 1948 r. i z tą chwilą utracił obywatelstwo polskie. Ustalając zaś, że ojciec skarżącej nabyte w ten sposób obywatelstwo utracił należało wziąć pod uwagę art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., który regulował do 19 stycznia 1951 r. utratę obywatelstwa polskiego. Przewidywał on w pkt 1 utratę obywatelstwa polskiego przez nabycie obcego obywatelstwa. Ta też przesłanka utraty obywatelstwa wystąpiła w stosunku do ojca skarżącej, albowiem jak to wyżej wskazano w kwietniu 1948 r. nabył on obywatelstwo izraelskie (v. zaświadczenie potwierdzające obywatelstwo izraelskie). Był wprawdzie wówczas osobą małoletnią ("dzieckiem, w wieku do lat 18"), ale status jego obywatelstwa nie był już wtedy pochodną statusu jego ojca, na zasadzie art. 13 ww. ustawy, skoro ojciec A. zginął w 1943 r. Na to też prawidłowo wskazano w obu decyzjach wydanych w sprawie, opierając się na właściwej wykładni ww. art. 13 i słusznie wskazując na brak podstaw do jego zastosowania w sprawie. Stanowił on, że nadanie i utrata obywatelstwa polskiego, o ile inaczej nie zastrzeżono w akcie nadania lub w orzeczeniu o utracie obywatelstwa, rozciąga się na żonę nabywającego lub tracącego obywatelstwo polskie, tudzież na jego dzieci, w wieku do lat 18, i był wyrazem z jednej strony (na co wskazał także Minister cytując orzeczenie NSA) jednolitości obywatelstwa małżonków i ich nieletnich dzieci, z drugiej zaś - zasady nierówności praw kobiet i mężczyzn, powszechnie wówczas przyjętej w ustawodawstwie wszystkich prawie państw. Przy czym omawiany art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. dotyczył nabycia lub utraty obywatelstwa przez ojca rodziny, a więc konkretnych zdarzeń prawnych, których podmiotem mogła być tylko osoba żyjąca. Cel tej regulacji – zachowanie jednolitości obywatelstwa małżonków (jak wskazał NSA w przywoływanym w sprawie wyroku z 19 października 2021 r., sygn. akt II OSK 65/21), mógł być bowiem realizowany tylko za życia obojga. W sytuacji, gdy ojciec rodziny nie żył, zasada uregulowana w ww. przepisie nie mogła znajdować zastosowania, a to oznacza, że dziecko pochodzące z takiego małżeństwa stawało się samodzielnym podmiotem utraty obywatelstwa polskiego. Uzupełniająco Sąd stwierdził, że w świetle obowiązujących wówczas przepisów, nabycie czy utrata obywatelstwa z mocy prawa nie była związana z posiadaniem pełnej zdolności do czynności prawnej. Zatem, zasadnie w sprawie wskazano, że status obywatelstwa małoletniego ojca skarżącej był nierozerwalnie związany ze statusem jego ojca tylko do 1943 r. (data śmierci ojca). Po tej dacie brak jest podstaw prawnych do wiązania statusu obywatelstwa ojca skarżącej z obywatelstwem jego ojca (który już nie żył). Dlatego też prawidłowo w sprawie przyjęto, że choć ojciec skarżącej A. B. nabył obywatelstwo polskie, to następnie obywatelstwo to utracił – z uwagi na nabycie obywatelstwa obcego państwa, a dalej – nigdy ponownie obywatelstwa polskiego nie nabył (czego też w sprawie, co warto zaznaczyć, na żadnym etapie nie kwestionowano). Sąd stwierdził, że trudno byłoby przyjąć, że w stanie prawnym kształtowanym ustawą o obywatelstwie z 1920 r. małoletni obywatel polski w ogóle nie mógłby utracić obywatelstwa polskiego, tj. nawet jeżeli spełniałby przesłankę z art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r., tj. nabycie obywatelstwa państwa obcego (spełnienie przez małoletniego przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy z 1920 r. z uwagi na wiek nie było możliwe). Taka wykładnia art. 11 (w zw. z art. 13 tej ustawy) byłaby sprzeczna z obowiązującą pod rządami ww. ustawy zasadą wyłączności obywatelstwa polskiego. Zasada ta była traktowana rygorystycznie i znajdowała generalny wyraz w zakazie posiadania przez obywatela polskiego obywatelstwa innego państwa. Zgodnie z art. 1 ustawy z 1920 r. obywatel polski nie mógł być jednocześnie obywatelem innego państwa. Nie sposób więc uznać, że ówczesny ustawodawca miał na celu wyłączenie spod tego zakazu grupy obywateli, którzy nabyli obce obywatelstwo jako małoletni przez urodzenie po ojcu, nawet po śmierci tego ojca. Taki wyjątek od zasady ogólnej wyrażonej w art. 1 ustawy z 1920 r. nie został sformułowany wprost, a zgodnie z regułami wykładni prawa (na które to także powołano się w rozpoznawanej skardze) wyjątki od zasad nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2316/19, z 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 799/17). Z ww. przyczyn Sąd przyjął, że zarzut skargi opierający się na błędnej wykładni art. 13 w zw. z art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Prezentowana wykładnia art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie narusza również Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w 1924 r. W deklaracji tej nie znajduje się żaden postulat pozbawiający dziecko możliwości samodzielnej zmiany przynależności państwowej. Utrata przez ojca skarżącej obywatelstwa polskiego nie powodowała powstania względem niego statusu bezpaństwowca, bowiem nastąpiła wraz z nabyciem obywatelstwa izraelskiego. Sąd stwierdził także, że przepisy ustawy z 1920 r. tylko w art. 13 uzależniały status obywatelstwa małoletniego dziecka od statusu rodzica, tj. wyłącznie od statusu obywatelstwa ojca tego dziecka (nie przewidywały już jednak takiej zależności w przypadku dziecka "nieślubnego", nabywającego obywatelstwo po matce; co oznacza, że w tej drugiej sytuacji małoletni obywatel polski mógł utracić obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 pkt 1 tej ustawy przez nabycie przez niego obywatelstwa państwa obcego (por. wyrok NSA z 19 września 2017 r., sygn. akt II OSK 37/16)). Nie można jednak przyjąć, aby wynikająca z art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. "zależność" trwała pomimo śmierci ojca dziecka, na co też wskazał NSA, a pogląd ten Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, za trafne należy uznać stanowisko organu, że ojciec skarżącej - A. (W.) B. utracił obywatelstwo polskie przez nabycie obywatelstwa izraelskiego, a zatem skarżąca nie mogła nabyć tego obywatelstwa z mocy prawa przez urodzenie na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła M. R. podnosząc zarzuty naruszenia art. 13 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa polskiego polegającą na przyjęciu, iż nabycie po śmierci ojca przez niepełnoletnie "dziecko ślubne" obywatelstwa obcego przed 19 stycznia 1951 r. powoduje utratę przez nie obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjne, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. R. ma usprawiedliwione podstawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując ustalenia, czy ojciec wnioskodawczyni utracił obywatelstwo polskie należy też brać pod uwagę, kiedy stał się on osobą posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych. Wymóg taki nie wynika wprost z przepisów prawa, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, jednakże nie oznacza to, że wymogu takiego nie można wyprowadzić w drodze wykładni. Kwestia nabycia obywatelstwa Państwa Izrael regulowana jest aktem prawnym jakim jest ustawa z dnia 5 lipca 1950 r. Prawo powrotu oraz ustawa o obywatelstwie państwa Izrael uchwalona w 1954 r. Na podstawie ustawy z 5 lipca 1950 r. każdy Żyd ma możliwość powrotu jeśli wyrazi chęć osiedlenia w Izraelu i zaraz po przybyciu może otrzymać zaświadczenie imigracyjne. Na podstawie ustawy z 1952 r. istnieją cztery prawne możliwości uzyskania obywatelstwa: – potwierdzenie prawa do powrotu, – zamieszkiwanie na stałe w granicach Izraela w czasie powstawania państwa, – gdy co najmniej jedno z rodziców osoby ubiegającej się o obywatelstwo jest obywatelem Izraela, – naturalizacja. Do czasu jej wejścia w życie, sytuacja prawna ludności zamieszkującej Izrael była co najmniej niejednoznaczna. Formalnie było to państwo, które nie miało obywateli. Jego mieszkańcy mieli jedynie dowody tożsamości lub zezwolenia na pobyt czasowy. Dopiero przyjęta w 1952 r. regulacja porządkowała to zagadnienie (Problem obywatelstwa w Izraelu. Ekspertyza specjalistyczna Autor opracowania dr hab. Marcin Szydzisz - https://obywatelumaszprawo.pl/wp). W oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy można wyprowadzić wniosek, że ojciec wnioskodawczyni nabył obywatelstwo izraelskie na podstawie ustawy z 1952 r. poprzez potwierdzenie tzw. prawa do powrotu. W świetle przepisów polskiego prawa był on wówczas osobą małoletnią. Art. 3 § 3 Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe (Dz.U. 1945 nr 40 poz. 223) stanowił, że każdy, kto ukończył osiemnasty rok życia, jest pełnoletni i ma pełną zdolność do czynności prawnych. Ojciec wnioskodawczyni urodził się [...] r. a zatem pełną zdolność do czynności prawnych uzyskał po ukończeniu 18 lat, to jest [...] r. Z akt sprawy nie wynika, by ojciec wnioskodawczyni został adoptowany i o jego losie do czasu uzyskania przez niego pełnoletności decydowali adopcyjni rodzice. W czasie nabycia obywatelstwa izraelskiego ojciec wnioskodawczyni był niewątpliwie osoba małoletnią, która nie posiadała pełnej zdolności do czynności prawnych. W konsekwencji nie mógł on w tym czasie podejmować jakichkolwiek działań, które zapobiegłyby utracie przez niego obywatelstwa polskiego np. poprzez odmowę potwierdzenia skorzystania z tzw. prawa do powrotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nabycie obywatelstwa obcego państwa skutkiem którego jest utrata obywatelstwa polskiego przez osobę małoletnią nie posiadającą rodziców bądź innych opiekunów prawnych uprawnionych do podejmowania w jego imieniu czynności prawnych nie może wywoływać skutków prawnych w świetle prawa polskiego do czasu uzyskania przez tę osobę pełnej zdolności do czynności prawnych. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby, że w tak ważnej sprawie jaką jest kwestia zachowania obywatelstwa polskiego osoba małoletnia byłaby pozostawiona sama sobie bez realnej możliwości obrony swoich praw. Taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych (art. 72 ust. 2 Konstytucji RP). Wykładni przepisów prawa regulujących kwestię utraty obywatelstwa polskiego przez osobę małoletnią należy dokonywać z uwzględnieniem współczesnych standardów ochrony praw dziecka. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji powinny wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem, że nabycie przez ojca wnioskodawczyni obywatelstwa izraelskiego wywołało skutki w świetle prawa polskiego dopiero z chwilą ukończenia przez niego 18 lat, gdy uzyskał on pełną zdolność do czynności prawnych. Spełnienie przez niego przesłanek utraty obywatelstwa polskiego powinno zostać ocenione w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej w tym czasie, to jest w dniu [...] r. to jest ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25). Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a oraz art. 200 P.p.s.a oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
31 października 2023
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny