II OSK 2570/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 458/24 w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024 r. znak SKO.ZP/415/435/2023 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 10 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 458/24 oddalił skargę W.C. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 15 stycznia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy A. decyzją z 25 lipca 2023 r., nr GKOŚ.6725.8.2019 o ustaleniu w stosunku do skarżącego - zbywcy nieruchomości gruntowych położonych w miejscowości N., gmina A. - oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta A. oraz miejscowości [...], [...], [...], [...] i [...] w wysokości: 62.816,60 zł (dla nieruchomości gruntowej oznaczonej nr [...]) oraz 59.261,00 zł (dla nieruchomości gruntowej oznaczonej nr [...]). 2. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo, mimo że porównano w nim nieruchomości wiejskie (przedmiotowe) z nieruchomościami położonymi w granicach administracyjnych miast; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) poprzez niezauważenie, że opinia biegłego zawiera podstawowy błąd w zakresie porównania nieruchomości podobnych, b) art. 32 Kpa w zw. z art. 40 § 2 Kpa poprzez pominięcie doręczenia pełnomocnikowi skarżącego korespondencji przez organ administracji, c) art. 18 § 1 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa) poprzez rozpoznanie sprawy przez sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy. Skarżący wskazał, że w postępowaniu administracyjnym przy wydawaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 4 stycznia 2021 r. brała udział osoba o imieniu i nazwisku M.N. Następnie w wydaniu zaskarżonego wyroku WSA w Krakowie również brała udział sędzia sprawozdawca WSA M.N.. W ocenie skarżącego w razie ustalenia, że jest to ta sama osoba, postępowanie przed sądem I instancji jest dotknięte nieważnością na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 Ppsa. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. 3.2. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a organ po doręczeniu mu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądał jej przeprowadzenia. 3.3. W pierwszej kolejności rozważeniu podlega najdalej idący zarzut dotyczący nieważności postępowania. Zarzut ten znajduje oparcie w art. 183 § 2 pkt 4 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. 3.4. W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja miała miejsce. Podstawą wyłączenia sędziego jest w tym przypadku art. 18 § 1 pkt 7 Ppsa, który stanowi, że sędzia jest wyłączony od orzekania w sprawie, w której brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Celem tej regulacji jest zagwarantowanie bezstronności sędziego i uniknięcie sytuacji, w której ta sama osoba dokonuje kontroli legalności aktu, w którego wydaniu wcześniej sama uczestniczyła. Stanowi to jedną z gwarancji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jej przestrzeganie przez sędziego stanowi fundament gwarancji niezawisłości. 3.5. Z akt sprawy bezspornie wynika, że sędzia WSA M.N., która była sędzią sprawozdawcą i członkiem składu orzekającego wydającego zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 maja 2024 r. brała uprzednio udział w postępowaniu administracyjnym w tej samej sprawie. Była ona członkiem składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, który wydał decyzję z 4 stycznia 2021 r. w niniejszej sprawie. Choć w toku dalszego postępowania administracyjnego wydawane były nowe decyzje przez organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie zmienia to faktu tożsamości sprawy w znaczeniu materialnym. Sprawa ta, od momentu jej zainicjowania, dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego przedmiotu – ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Udział sędziego w wydaniu jakiejkolwiek decyzji w toku tego samego, wieloetapowego postępowania administracyjnego, stanowi "udział w rozstrzyganiu sprawy" w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 7 Ppsa. 3.6. Udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy w wydaniu zaskarżonego wyroku oznacza, że postępowanie przed sądem I instancji dotknięte jest sankcją nieważności, którą Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, niezależnie od granic skargi kasacyjnej. Stwierdzenie nieważności postępowania czyni zbędnym i przedwczesnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczących naruszenia prawa materialnego i innych przepisów postępowania. Dopóki sprawa nie zostanie rozpoznana przez skład sądu wolny od wad prawnych, analiza merytorycznych aspektów orzeczenia jest niemożliwa. 3.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zgodnie z dyspozycją art. 185 § 2 Ppsa, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany będzie do jej rozpatrzenia w innym składzie. Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego odstąpiono zaś w całości na postawie art. 207 § 2 Ppsa.