II OSK 3034/24

Dnia 22 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. R. o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24, oddalił skargę J. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 30 października 2023 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku albowiem "jego wykonanie wywoła nieodwracalne skutki polegające na deportacji skarżącego, a w konsekwencji narazić ją może na potencjalną utratę życia lub/i zdrowia", przy czym jako podstawę tego wniosku wskazał art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Art. 61 § 3 dotyczy zatem wyłącznie wstrzymania wykonania aktów bądź czynności wydanych w postępowaniu administracyjnym i będących przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie wyroków sądów administracyjnych. Oznacza to, że nie może on stanowić podstawy wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak jest również innych przepisów w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również w ustawach szczególnych, które pozwalałyby na wstrzymanie wykonania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadku wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Znajdujące się w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyjątki – zawarte w art. 89 oraz art. 284 – nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Art. 89 p.p.s.a. dotyczy bowiem możliwości wstrzymania wykonania orzeczenia sądowego w toku postępowania o przywrócenie uchybionego terminu. Natomiast art. 284 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania. Ponadto wyjaśnić należy, że wskutek wniesienia środka zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zaskarżony wyrok pozostaje wyrokiem nieprawomocnym, a co za tym idzie nie wywołuje on skutków prawnych związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i sąd, który je wydał, a także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, wobec braku podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, wniosek ten został oddalony. Gdyby natomiast skarżącemu kasacyjnie chodziło o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to wyjaśnić należy, że postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II OZ 120/25, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24, którym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówiono skarżącemu kasacyjnie zastosowania ochrony tymczasowej. W myśl natomiast art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej. Podkreślić jednocześnie należy, że zmiana okoliczności sprawy jest również przesłanką zmiany i uchylenia postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania w sprawie, o czym stanowi art. 165 p.p.s.a. Wobec tego NSA byłby uprawniony do zmiany zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyby zmianie uległy okoliczności sprawy, na które skarżący powołałby się we wniosku złożonym na podstawie ww. przepisów. Taka sytuacja nie zaistniała jednakże w rozpoznawanej sprawie. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji.