II OSK 459/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi J.O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 938/22 wydanego na skutek skargi kasacyjnej J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 679/21 w sprawie skargi J.O. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr ZOA-VIII.7721.47.2019 w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych oddala skargę o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22, Naczelny Sąd Administracyjny w oddalił skargę kasacyjną J.O., dalej także: "skarżący", od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 679/21, w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr ZOA-VIII.7721.47.2019 w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych Pismem z dnia 19 lutego 2025 r. skarżący wniósł, na podstawie art. 270 w zw. z art. 271 pkt 1 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem, uchylenie wyroku w całości i umorzenie postępowania, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania powyższego wyroku do czasu rozpoznania skargi o wznowienie postępowania oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że uchwałą nr 545/2024 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 14 maja 2021 r. przedstawiono Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie T.B. do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - w Izbie Ogólnoadministracyjnej. W dniu 6 czerwca 2022 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wręczył akt powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego T.B.. Stosownie do powyższego sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego T.B. nie posiada legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego NSA, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Argumentował, że w dniu 23 listopada 2023 r. zapadł fundamentalny wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (skarga nr 50849/21) odnoszący się do systemu sądownictwa w Polsce 2018 r. Trybunał stwierdził istnienie problemu systemowego w polskim wymiarze sprawiedliwości w zakresie między innymi powoływania sędziów przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach wprowadzonych w 2017 r. Powyższe nastąpiło w procedurze wyroku pilotażowego, co oznacza, że stwierdzone przez Trybunał problemy systemowe wymagają usunięcia pod nadzorem Komitetu Ministrów, co już samo sobie wskazuje na wagę tego problemu. Zdaniem skarżącego, nie można pominąć faktu, iż te same problemy w sądownictwie spowodowały objęcie Polski w 2020 r. systemem monitoringu potencjalnych naruszeń praw człowieka przez Radę Europy, jako jedynego kraju członkowskiego Rady Europy spośród państw członkowskich Unii Europejskiej. Z zastrzeżeniem monitorowania przez Komitet Ministrów, Państwo zachowuje swobodę wyboru środków, za pomocą których wywiąże się ze swojego obowiązku prawnego wynikającego z art. 46 Konwencji, pod warunkiem, że środki te będą zgodne z wnioskami zawartymi w wyroku Trybunału. Przekładając to na kanwę niniejszej sprawy oraz przyjmując w pełni argumentację ETPC skarżący wskazał, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w odniesieniu do prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą oraz zasady pewności prawa. O fakcie, że w składzie orzekał neo-sędzia skarżący dowiedział się dopiero po otrzymaniu wyroku za pośrednictwem wyszukiwarki google w dniu 18 lutego 2025. Skarżący domniemywał, że skład był właściwie obsadzony, bowiem w myśl art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22, została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych, lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Osobą nieuprawnioną jest zatem w szczególności osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym (np. sędzia sądu powszechnego niedelegowany do orzekania w sądzie administracyjnym). Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego - osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1541/24; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 4104/21). Należy zgodzić się z poglądem, według którego, kwestionowanie prawidłowości trybu powołania sędziego nie mieści się w hipotezie normy zawartej w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1394/18). Okoliczności podniesione w skardze o wznowienie postępowania, polegające na powołaniu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie uwzględniającym czynności Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), podlegają obecnie rozpatrzeniu na podstawie przepisów materialnych i procesowych zawartych w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), dalej: :P.u.s.a." – por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt I GSK 245/25. Jak wynika z akt sprawy II OSK 938/22, skarżący został poinformowany o składzie orzekającym, do którego wyznaczony został sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego T.B. Nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 5a § 2 i nast. P.u.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22.