II OZ 1020/15

Dnia 29 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 482/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 482/14 oddalającego skargę J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 1 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił J. K. przywrócenia termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. K.. W tym samym dniu skarżący złożył dwa wnioski, tj. o sporządzenie i nadesłanie uzasadnienia wyroku oraz o przyznanie prawa pomocy. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 25 listopada 2014 r. Pismem z dnia 28 listopada 2014 r. skarżący zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który miałby rozpoczynać się po zakończeniu cyklu leczenia rehabilitacyjnego trwającego od 18 listopada do 2 grudnia 2014 r. i od 8 grudnia do 29 grudnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 12 czerwca 2015 r. J. K. wniósł o przyspieszenie nadesłania wyroku z uzasadnieniem w celu wyczerpania przysługującego mu środka zaskarżenia, argumentując prośbę pogarszającym się stanem zdrowia jak i podeszłym wiekiem. W odpowiedzi na powyższe Sąd pismem z dnia 23 czerwca 2015 r. poinformował skarżącego, że wyrok w sprawie z jego skargi został przesłany w dniu 20 listopada 2014 r. Odbiór korespondencji sądowej zawierającej ww. informację skarżący pokwitował w dniu 26 czerwca 2015 r. W dniu 11 lipca 2015 r. J. K. nadał w urzędzie pocztowym pismo stanowiące odpowiedź na ww. pismo Sądu. Sąd pismo to potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i pismem z dnia 24 lipca 2015 r. wezwał skarżącego, do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez nadesłanie skargi kasacyjnej sporządzonej przez adwokata lub radcę prawnego oraz dowodów potwierdzających przebywanie skarżącego w szpitalu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przypisanym terminie wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna sporządzona przez radcę prawnego, a ponadto: karta informacyjna leczenia szpitalnego (potwierdzająca hospitalizacje w okresie 30 maj – 9 czerwiec 2015 r.), karta informacyjna leczenia uzdrowiskowego szpitalnego (potwierdzająca leczenie od 8 grudnia do 29 grudnia 2014 r.) oraz karta zabiegowa (potwierdzająca rehabilitację w szpitalu w okresie 18 listopada – 2 grudnia 2014 r.). Wydając zaskarżone postanowienie Sąd powołał się na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", i stwierdził, że okoliczności na które skarżący się powołuje, tj. zły stan zdrowia i fakt oczekiwania na wyznaczenie przez Sąd nowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie mogą stanowić wystarczającego usprawiedliwienia dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto po odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nie wyznaczył pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej. Również argument, że skarżący do dnia 26 czerwca 2015 r. (tj. doręczenia pisma informacyjnego z Sądu) pozostawał w przekonaniu, że Sąd uwzględni jego wiosek o wyznaczenie nowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i w związku z tym oczekiwał na doręczenie wyroku wraz z tym nowym terminem, nie zwalnia od odpowiedzialności w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu, nieuzasadnione było oczekiwanie strony, że Sąd ponownie doręczy wyrok z nowym "terminem zawitym", skoro przepisy p.p.s.a. nie przewidują takiej możliwości, jak i o takiej możliwości nie informował również Sąd, a pouczenie o prawie, trybie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej było jasne i czytelne. Ponadto należy mieć na uwadze również i to, że wniosek w tym względzie został zgłoszony pismem z dnia 28 listopada 2014 r., zaś strona ponownie zainteresowała się tą kwestią dopiero w połowie czerwca 2015 r. A więc przez ok. 6,5 miesiąca skarżący nie przejawiał zainteresowania złożonym wnioskiem i nie podjął jakichkolwiek kroków w celu uzyskania informacji w tym zakresie. Powyższe świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez skarżącego w zabezpieczeniu swoich interesów w związku z inicjowanym postępowaniem sądowym. Zażalenie na ww. postanowienie złożył J. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 w związku z art. 6 p.p.s.a. przez brak odpowiedzi Sądu na pisma skarżącego składane do akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji dowolnie ocenił okoliczności wynikające z akt sprawy. Przede wszystkim nie należy w niniejszej sprawie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej łączyć z wykazaną chorobą skarżącego i wskazanymi okresami leczenia. Wynika to z tego, że skarżący w jeszcze przed biegiem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym ustanowienia pełnomocnika z urzędu (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., I OZ 142/15), a w biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pismem z dnia 28 listopada 2014 r. wnioskował o przedłużenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Miał więc prawo oczekiwać na pozytywne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy, jak i na udzielenie przez Sąd odpowiedzi na jego pismo o przedłużenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd jednak rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 19 stycznia 2015 r. odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy, które zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 stycznia 2015 r.; zaś na pismo skarżącego z dnia 28 listopada 2014 r. Sąd odpowiedział dopiero w związku z zarządzeniem z dnia 24 lipca 2015 r. Ponadto Sąd błędnie wskazał, że to w dniu 25 grudnia 2014 r. upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Z uwagi na okres świąt Bożego Narodzenia i przypadającego po nim weekendu termin ten upłynął w dniu 29 grudnia 2014 r. To jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak już wyżej wskazano, Sąd nie rozpoznał pisma skarżącego w przedmiocie wydłużenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dowolnie Sąd zatem ocenił, że w tym zakresie decydujące jest to, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują instytucji wydłużenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i to, że skarżący został poinformowany o trybie wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania zarządzenia z dnia 24 lipca 2015 r. skarżący o tym nie był informowany, jak i o tym, że p.p.s.a. przewiduje instytucję przywrócenia terminu. Brak odpowiedzi Sąd mógł zatem skutkować tym, że skarżący pozostawał w mylnym przeświadczeniu, że możliwe jest zastosowanie takiej instytucji. Szybka reakcja w tym zakresie Sądu, która mogła nastąpić jeszcze przed upływem w dniu 29 grudnia 2014 r. terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, mogła przyczynić się bezpośrednio do zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Właśnie z uwagi na brak odpowiedzi na ww. pismo z 28 listopada 2014 r. skarżący wystosował pisma z dnia 12 czerwca i 10 lipca 2015 r. Sąd jednak dowolnie ocenił treść dotychczasowych pism, co nie mogło służyć zagwarantowaniu przez Sąd realizacji praw procesowych skarżącego. Stosowną oceną Sąd mógł wypowiedzieć dopiero po ewentualnym sprecyzowaniu treści pism złożonych przez skarżącego, które dotyczyły wydłużenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tylko w ten sposób w okolicznościach niniejszej sprawy mógł zapewnić należytą gwarancję praw procesowych skarżącego. Taki skutek wywołało dopiero zarządzenie Sądu z dnia 24 lipca 2015 r., w którym ustosunkowano się do treści pisma z dnia 28 listopada 2014 r., pouczając skarżącego o treści art. 86 i art. 87 p.p.s.a. i traktując pismo z dnia 10 lipca 2015 r. jako wniosek o przywrócenie terminu, choć nadal niepodejmując próby ustalenia czy skarżący w swoich pismach wnioskował o przywrócenie terminu. Pomimo tego Sąd wezwał skarżącego do nadesłania skargi kasacyjnej. Ponadto wezwał do nadesłania dowodów na przebywanie w szpitalu (co w okolicznościach niniejszej sprawy, jak wyżej wskazano, nie miało wpływu na wynik sprawy). Dopiero w reakcji na to zarządzenie Sądu (doręczone skarżącemu w dniu 30 lipca 2015 r.) skarżący w dniu 6 sierpnia 2015 r. wniósł skargę kasacyjną wraz z pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r., w którym wypowiedział się co do charakteru procesowego swojego żądania, a mianowicie zawnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy dopiero od dnia doręczenia skarżącemu zarządzenia z dnia 24 lipca 2015 r., tj. od dnia 30 lipca 2015 r., zaczął biec termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o jakim mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wynika z tego, że dopiero podjęcie odpowiednich działań procesowych przez Sąd, z uwzględnieniem art. 6 p.p.s.a. w związku z art. 87 p.p.s.a., skutkowało tym, że skarżący mając świadomość co do swoich praw procesowych, które wyjaśnił mu Sąd, podjął skuteczne działania celem wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można zatem wykluczać, że brak działania Sądu w odpowiednim czasie (tj. bezpośrednio po wniesieniu przez skarżącego pisma z dnia 28 listopada 2014 r.) mógł przyczynić się do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co może świadczyć o tym, że w niniejszej sprawie do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego, który zgodnie z art. 6 p.p.s.a. miał prawo oczekiwać na reakcję Sądu na jego pismo z dnia 28 listopada 2014 r. W konsekwencji należało uznać, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 188 w związku z art. 185 § 1, art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowił o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej