II OZ 1164/25

Dnia 21 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 3201/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi [...] sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

|UZASADNIENIE | |Zaskarżonym postanowieniem z 14 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 3201/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania na | |wniosek skarżącej [...] sp. k. z siedzibą w W. wykonania postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 | |listopada 2024 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 21 czerwca 2024 r. w przedmiocie | |wstrzymania robót budowlanych polegających na budowie wiaty o wymiarach 20,54 m x 6,39 m na działce nr [...] w S. | |We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia skarżąca stwierdziła, że złożyła wniosek o legalizację samowoli budowlanej. | |Zaznaczyła, że w sytuacji, gdyby tego nie uczyniła, "przy wykonalności zaskarżonych postanowień organ I instancji wydałby decyzję nakazującą | |rozbiórkę przedmiotowego obiektu, co nie tylko byłoby nieracjonalne z uwagi na jego bardzo dobry stan techniczny ale naraziłoby wnioskodawcę na | |szkodę, a skutki w tym zakresie byłyby nieodwracalne". Wyjaśniła, że nie budowała przedmiotowego obiektu, a jedynie kupiła go w grudniu 2022 r. | |wraz z nieruchomością na której jest posadowiony myśląc, że powstał co najmniej 30 lat wcześniej. Dodała, że obecnie "organ I instancji | |zobowiązany jest prowadzić postępowanie legalizacyjne, którego zasadność prowadzenia wnioskodawca kwestionuje. Przy czym organ I instancji | |może również nakazać rozbiórkę obiektu wobec stwierdzenia, iż nie spełnia on warunków do legalizacji. Pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej | |sprawie organ I instancji wskazał, że opłata legalizacyjna będzie wynosiła 125 000,00 złotych". W tej sytuacji, pomimo trwania sądowej kontroli | |ww. postanowień, skarżąca zaznaczyła, że będzie zmuszona "przeprowadzić proces legalizacyjny obiektu lub dokonać rozbiórki ww. obiektu", co | |wiąże się również z bardzo dużymi kosztami i stratami finansowymi, co nie pozostanie bez wpływu na prowadzoną przez skarżącą działalność | |gospodarczą. Ponadto dodała, że w przypadku rozbiórki przedmiotowego obiektu skutki nie będą możliwe do odwrócenia. | |Sąd pierwszej instancji uznał, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nie kończy sprawy i jej nie | |załatwia, a w związku z tym wstrzymanie wykonania postanowienia wydanego w oparciu o powyższe unormowanie nie jest możliwe na podstawie art. | |61 § 3 p.p.s.a., ponieważ postanowienie to uruchamia dopiero tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Celem | |wstrzymania budowy jest w istocie rozważenie przez organ, jakie nakazy (zakazy) w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny zostać wydane. | |Postępowanie to kończy dopiero decyzja o legalizacji obiektu albo o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. W ocenie Sądu, wstrzymanie| |wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej| |samowoli budowlanej. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego | |dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Ponadto Sąd zaznaczył, że zaskarżone postanowienie nie dotyczy bezpośrednio ani | |rozbiórki obiektu ani nie nakłada na stronę opłaty legalizacyjnej. Nie można zatem utożsamiać go z przyszłymi postępowaniami, z których to | |skarżąca wywodzi przesłanki do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Ewentualna decyzja nakazująca rozbiórkę może stanowić przedmiot odrębnej | |skargi, gdzie ponownie strona będzie miała prawo ubiegać się o ochronę tymczasową już pod kątem groźby realnych skutków wynikających z takiej | |decyzji. Ryzyko trudnych do odwrócenia skutków musi wynikać bezpośrednio z wykonania aktu zaskarżonego do sądu i nie należy go wiązać z | |ewentualnymi postępowaniami, które mogą zostać uruchomione w przyszłości. | |W zażaleniu na postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji błędne uznanie, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie | |wstrzymania wykonania robót budowlanych nie ma przymiotu wykonalności, gdyż nie stwierdza lub nie tworzy po stronie skarżącej obowiązku prawnego| |lub uprawnienia, a jedynie "uruchamia dopiero tryb postępowania naprawczego" oraz że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej | |szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w konsekwencji czego nie może zostać wstrzymane jego wykonanie w trybie art. 61 § 3 | |p.p.s.a. | |W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. | |Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. | |Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) | |sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia | |znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach | |prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący | |pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy czym źródło tych| |zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. | |Skarżąca nie uprawdopodobniła, aby wskutek wykonania zaskarżonego postanowienia organu nadzoru budowlanego doszło do powstania skutków, o jakich | |mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., których wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej, a w zażaleniu nie zdołała podważyć prawidłowości | |stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. | |W okolicznościach tej sprawy podnoszone argumenty, mające przemawiać za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia organu | |nadzoru budowlanego, nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. | |Prawidłowo Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżone postanowienie WINB,| |którym utrzymano w mocy postanowienie PINB wstrzymujące na podstawie art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego roboty budowlane prowadzone przy | |budowie wiaty bez wymaganej zgody budowlanej oraz poinformowano skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu. Wynika z tego, | |że zaskarżone postanowienie inicjuje postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego obiektu lub nakazem jego rozbiórki. Tym | |samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo | |wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem skarżąca może dopiero podjąć kroki zmierzające do legalizacji| |przedmiotowego obiektu. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci ustalenia opłaty legalizacyjnej bądź nakazu rozbiórki, ponieważ, | |jak wskazano, dopiero od działań skarżącej będzie zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz bądź wydać | |decyzję o legalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że ryzyko trudnych do odwrócenia skutków musi | |wynikać bezpośrednio z wykonania aktu zaskarżonego do sądu i nie należy go wiązać z ewentualnymi postępowaniami, które mogą zostać | |uruchomione w przyszłości. | |Ma rację Sąd pierwszej instancji, że zaskarżone postanowienie WINB nie ma charakteru kończącego postępowanie i załatwiającego co do istoty | |kwestię legalizacji budowy wykonanej w warunkach samowoli budowlanej. Skutkiem zaskarżonego postanowienia będzie przeprowadzenie przez organ | |pierwszej instancji postępowania w tym zakresie. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych | |istotnie byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do | |zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. | |Jeżeli chodzi o argumentację, że na skutek wydania zaskarżonego postanowienia powstają po stronie skarżącej zarówno obowiązki, jak i uprawnienia | |bowiem postanowienie to "stwierdza, iż obiekt jest samowolą budowlaną, a nadto, iż nie spełnia warunków do zastosowania trybu legalizacji | |uproszczonej", to wyjaśnić należy, że tego typu okoliczności nie są brane pod uwagę na etapie postępowania w przedmiocie ochrony tymczasowej,| |gdyż stanowić mogą zarzuty merytoryczne skargi na zaskarżone postanowienie, oceniane na etapie rozpoznawania skargi, co miało miejsce w | |niniejszej sprawie, bowiem Sąd pierwszej instancji wyrokiem z 30 kwietnia 2025 r. skargę skarżącej na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego | |Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 listopada 2024 r. oddalił. | |Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia organu nadzoru | |budowlanego, dlatego zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. podlega oddaleniu. | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |