II OZ 1287/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia U. B. i Z.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 393/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi U.B. i Z. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 393/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku U. B. i Z.B., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że nie stanowi wystarczającego argumentu wskazany przez stronę skarżącą brak możliwości samodzielnego wykonania rozbiórki, będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji budynku o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 2,00 m x 2,70 m. Niewątpliwie bowiem istnieje możliwość zlecenia innym osobom wykonania rozbiórki. Skarżący tymczasem, poza samym stwierdzeniem, że wymaga to znacznych kosztów, nie wykazali braku możliwości w zakresie zlecenia spornej rozbiórki innym osobom, w szczególności nie odnieśli się do konkretnych kosztów takiej rozbiórki oraz swoich możliwości finansowych dotyczących ich poniesienia. Nie jest przy tym zdaniem Sądu wystarczającym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji ryzyko uszkodzenia spornego obiektu podczas transportu. Zdaniem Sądu, także przekonanie strony o zasadności podniesionych w skardze zarzutów czy o prawdopodobieństwie uchylenia aktu prawnego, nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przeświadczenie strony o tym, że decyzja jest merytorycznie niesłuszna i narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto kwestia ta nie może być przedmiotem postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie dotyczące wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania aktu, gdyż będzie przedmiotem orzeczenia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie sądowoadministracyjne. Zażaleniem U. B. i Z. B. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie. Wskazując na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ewentualną szkodę po stronie skarżących w postaci kosztów rozbiórki oraz późniejszego przywrócenia stanu pierwotnego należy szacować na kwotę ok. 20 000 zł, co w znaczny sposób przekracza wartość spornego obiektu, wobec czego trudno nie uznawać jej za znaczną. Przy czym wskazano, że Z.B. przebywa aktualnie na rencie, natomiast U. B. pozostaje emerytką, na dowód czego do zażalenia załączono decyzję o przyznaniu jej świadczenia emerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że wykonanie wskazanej w zaskarżonej decyzji rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że nakaz rozbiórki przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach dotyczących nakazu rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Należy przypomnieć, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). Chodzi tutaj głównie o skutki faktyczne, które nie mogą zostać odwrócone w sposób niewymagający znacznego nakładu sił i środków. Wykonanie rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd, co do zasady, wiąże się natomiast z trwałą zmianą rzeczywistego stanu obiektu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.