II OZ 1299/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1245/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 19 marca 2025 r., znak SKO/4110/20/2025 w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1245/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza W. z 22 stycznia 2025 r., znak PGN.6725.2.6.2023 poprzedzającej zaskarżoną decyzję w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 19 marca 2025 r., znak SKO/4110/20/2025 w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. A.P. pismem z 23 kwietnia 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej powołaną decyzję SKO w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości udziału ½ części nieruchomości, obejmującej działkę nr [...] o pow. 0,869 ha (położonej w W.) na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbycia powyższej nieruchomości. W treści skargi został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza W. z 22 stycznia 2025 r., znak PGN.6725.2.6.2023, uzasadniony ogólnymi okolicznościami (w szczególności natury finansowej, bez poparcia go stosowną dokumentacją). Skarżący wskazał, że uiszczenie nałożonej na niego opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wiązałoby się z koniecznością zaciągnięcia kredytu lub pożyczki, co pogorszyłoby jego sytuację finansową, także poprzez konieczność zwrotu nie tylko kapitału, ale także odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji Burmistrza nie został, w ocenie Sądu, w sposób dostateczny uzasadniony. Niewskazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, oznacza brak przesłanek do udzielenia takiej ochrony. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest bowiem wskazanie przez stronę skarżącą okoliczności, które uzasadniają niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych wydarzeń czy sytuacji, które tłumaczyłyby wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy. Sąd podniósł, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, a więc Sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści swego wniosku. W ocenie Sąd, wykonanie przez skarżącego nałożonego na niego obowiązku uiszczenia opłaty nawet w stosunkowo dużej wysokości 115.554 zł nie powinno narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z akt sprawy wynika, że działka, której zbycie spowodowało obowiązek ustalenia opłaty, została sprzedana za kwotę 3.677.770 zł. Otrzymanie takiej kwoty wskazuje na posiadanie środków do zapłaty kwoty określnej w decyzji organu pierwszej instancji, bez niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") przez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania ww. decyzji Burmistrza W. pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania tej decyzji, tj. zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego. Na podstawie tego zarzutu wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, do czasu rozstrzygnięcia zażalenia na zasadzie art. 196 p.p.s.a.; uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie sprawy na nowo w trybie autokontroli na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a.; w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku – uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie na mocy art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a.; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych. Uzasadniając żalący wskazał, że w chwili sprzedaży nieruchomości skarżący nie miał żadnej wiedzy w zakresie tego, że zostanie nałożona na niego opłata planistyczna – wszak nieruchomość nabył bezpośrednio od gminy W. Już w momencie zawarcia umowy sprzedaży Burmistrz wiedział, że nieruchomość jest położona na terenie przeznaczonym pod zabudowę wielorodzinną w całości, o czym świadczy chociażby protokół z przetargu dołączony do aktu notarialnego. Z protokołu bezsprzecznie wynika, że choć w planie miejscowym obowiązującym w dniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomość położona była na obszarze przeznaczonym w części pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, zaś w pozostałej części pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, to jednak w dniu podpisania ww. aktu notarialnego Gmina W. była już w trakcie opracowywania nowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym nieruchomość miała być położona na terenie przeznaczonym w całości pod zabudowę wielorodzinną. Potwierdza to zatem fakt, że przedstawiciele gminy mieli wiedzę o przeznaczeniu nieruchomości w chwili jej sprzedaży, a zatem cena nabycia je uwzględniała. Skarżący kupując nieruchomość bezpośrednio od gminy był przekonany o rzetelności działania jej przedstawicieli, ustaleniu przez nich ceny rynkowej sprzedaży nieruchomości i nie miał podstaw, aby oczekiwać, że będzie zmuszony do uiszczenia opłaty planistycznej. Skarżący nie został pouczony o tym, że mimo wyraźnego przytoczenia faktu zmiany przeznaczenia nieruchomości w protokole z przetargu dołączonym do aktu notarialnego, kwestia ta nie została w żaden sposób uwzględniona w cenie nieruchomości, a w konsekwencji, w przyszłości Burmistrz może domagać się od niego zapłaty opłaty planistycznej. Dodatkowo podniesiono, że w okolicznościach w których skarżący musi zapłacić jednorazowo Burmistrzowi opłatę planistyczną w wysokości 115.554,00 zł (czyli 33-krotność minimalnego wynagrodzenia w Polsce, wynoszącego 3.510,92 zł netto – tj. prawie 3-letni dochód osoby zarabiającej minimalne wynagrodzenie w Polsce), udzielenie ochrony przed dokonaniem kontroli sądowoadministracyjnej podniesionych przez skarżącego zarzutów, należy uznać za w pełni zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14.11.2018 r., II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wyłącznie w razie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zbadana kwestia ich wystąpienia w kontekście okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie wnioskujący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej, zaś powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań co do sytuacji finansowej skarżącego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z 10.10.2013 r., I OZ 876/13). Ogólne stwierdzenia oraz argumentację odnoszącą się do samej wysokości nałożonej opłaty, należało uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji oraz wyraz tego, że skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Powołanie się na wysokość opłaty planistycznej wobec braku dookreślenia sytuacji finansowej wnioskującego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Ponadto z przytoczonych w zażaleniu stwierdzeń nie sposób ocenić stopnia szkody, która mogłaby być wyrządzona wykonaniem zaskarżonej decyzji, nie każda bowiem szkoda może być uznana za szkodę o znacznych rozmiarach. Podnoszony przez żalącego brak wiedzy o możliwości nałożenia opłaty planistycznej, brak pouczenia organu w tym zakresie i będące tego konsekwencją niezabezpieczenie odpowiednich środków na dokonanie zapłaty nie jest okolicznością wykazującą spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tych też względów przytoczony w zażaleniu zarzut należy uznać za niezasadny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.