II OZ 1467/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 690/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2025 r., nr WOA.7721.49.2025.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 25 lipca 2025 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego – T. W., na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 maja 2025 r. wydanej w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Sąd wskazał, że ustawowymi przesłankami zastosowania przez sąd instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jakie mogą wyniknąć z wykonania tego aktu. Skarżący w złożonym wniosku zaznaczył, że na rozmiary szkody – w przypadku wykonania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego – będą miały wpływ nie tylko środki poniesione na realizację budynku, ale także poniesione w związku z postępowaniem w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla tego budynku (których obowiązek uzyskania wynikał z postanowienia organu pierwszej instancji), koszty rozbiórki oraz koszty pomocy prawnej, z której skarżący musiał skorzystać. Sąd oceniając złożony wniosek zauważył, że już z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wynika ryzyko wyrządzenia znacznej szkody, a przede wszystkim powstania trudnych do odwrócenia skutków, w razie wykonania takiej decyzji, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Ewentualne wyeliminowanie przez sąd administracyjny decyzji, na podstawie której wykonano roboty rozbiórkowe, może bowiem implikować problem powrotu do stanu, jaki istniał przed ich wykonaniem. Jak zauważył Sąd, rozbiórka obiektu budowlanego (w kontrolowanej sprawie miałoby to dotyczyć wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej) łączy się nierozerwalnie z koniecznością podjęcia często kapitałochłonnych prac, zmierzających do trwałej zmiany lub całkowitego unicestwienia substancji obiektu, a więc powodujących, że konkretny obiekt budowlany przestanie istnieć (w całości lub w części). Powyższe, zdaniem Sądu, przesądziło o zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła uczestniczka postępowania – T. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 i § 4 p.p.s.a. Strona wnosząca zażalenie podniosła, że skarżący nie uprawdopodobnił określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jej ocenie w niniejszej sprawie nie zachodzi nieodwracalna szkoda, gdyż przedmiotowy budynek jest obiektem rekreacji ogrodowej, który został zlokalizowany rażąco sprzecznie z przepisami prawa budowlanego, dotyczącymi odległości budynków od granicy działki i obszaru oddziaływania budynku na nieruchomość sąsiednią. Powyższe powoduje, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma możliwości jego zalegalizowania, a tym bardziej uzyskania dla tej inwestycji warunków zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika, że obowiązek wykazania okoliczności świadczących o zaistnieniu przesłanek wstrzymania spoczywa na wnioskodawcy. Powinien on poprzez stosowną argumentację wykazać we wniosku istnienie okoliczności, które powiązane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogą w jego aktualnej sytuacji doprowadzić do wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy czym podkreślić należy, że w postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej, sąd administracyjny nie bada zasadności skargi, lecz ocenia wyłącznie, czy zachodzą w sprawie okoliczności, które w związku z wykonaniem aktu lub czynności mogą doprowadzić do sytuacji odpowiadającej przesłankom wstrzymania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wykonanie zaskarżonej decyzji wydanej w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w złożonym wniosku podnosił bowiem, że dąży do legalizacji spornej inwestycji zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej, wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 969/24 uchylił obie decyzje organów administracyjnych wydane w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy, przy czym od wyroku tego wniesiona została skarga kasacyjna. Wykonanie zaskarżonej decyzji rozbiórkowej spowodowałoby więc powstanie niemożliwego do odwrócenia skutku w postaci braku ewentualnej możliwości legalizacji budynku skarżącego. A zatem, jak słusznie wskazał Sąd w zaskarżonym postanowieniu, negatywne konsekwencje, jakie dotknęłyby skarżącego na skutek wykonania orzeczonej rozbiórki – w sytuacji, gdyby jej nakaz okazał się niezasadny – związane byłyby nie tylko ze szkodą wynikłą z poniesienia kosztów robót rozbiórkowych, ale także z nieodwracalnym w istocie skutkiem w postaci unicestwienia dotychczasowej substancji obiektu. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej konkretnej sprawie strona wnosząca zażalenie nie uprawdopodobniła, aby w sprawie zaistniały przesłanki uchylenia zaskarżonego postanowienia. Istotna część zażalenia zawiera bowiem argumentację dotyczącą oceny legalności zaskarżonej decyzji, a ta nie może być przesłanką stosowania bądź odmowy stosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto podkreślić należy, że wstrzymanie wykonania aktu ma charakter tymczasowy i nie przesądza o dalszym losie obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.