II OZ 1633/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 3134/24 w przedmiocie oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 października 2024 r., nr 1619/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 3134/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. W. (dalej "skarżący") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 października 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący niestety nie przedstawił żadnych dowodów ani informacji, które wskazywałyby wprost czy pośrednio albo uprawdopodobniałyby powody niedochowania przez niego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Ze zgromadzonego materiału procesowego wynika, że skarżący w dniu 29 października 2024 r. otrzymał postanowienie organu wojewódzkiego; na ostatniej stronie tego aktu jest wyraźnie wyodrębnione graficznie pouczenie, że skarżący w ciągu trzydziestu dni może złożyć skargę do sądu administracyjnego od dnia doręczenia rzeczonego postanowienia; stosownie zaś do art. 111 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. 2024 r. poz. 1061, ze zm.) w związku z art. 83 § 1 p.p.s.a. termin ten upływał w dniu 28 listopada 2024 r. Sąd po przeanalizowaniu treści pouczenia oraz wszystkich wniesionych pism skarżącego nie widzi żadnego uchybienia po stronie organu, które spowodować mogło było niedochowanie terminu przez skarżącego; nie znajduje też żadnego wiarygodnego powodu, który tłumaczyłby uchybienie terminowi przez skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący osobiście wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi. Argumentacja zażalenia jest w znacznej części trudna do odczytania i odnosi się do wielu aspektów niezwiązanych z istotą postępowania. Pismem z dnia 25 września 2025 r. do zażalenia przyłączył się wyznaczony skarżącemu pełnomocnik z urzędu. Pismo zostało uznane w części za uzupełnienie zażalenia, a w zakresie punktu III jego petitum jako nowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W treści zażalenia pełnomocnik podniósł, że skarżący jest dotknięty niepełnosprawnością w stopniu znacznym i dodatkowo w momencie dokonywania czynności procesowych cierpiał na "rozstrój psychiczny", co wykluczało jego winę w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w kontekście wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Konieczna jest zatem ocena, czy strona, przy dochowaniu najwyższej staranności, mogła dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym prawem. Jak podkreśla się w orzecznictwie kryterium należytej staranności może być zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1784/14, z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1756/15, z 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 233/16, wyrok WSA w Gliwicach z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 916/17, orzeczenia nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2025 r. zwolnił go od kosztów sadowych i przyznał mu adwokata z urzędu. Skarżący do wniosku o przyznanie tego prawa załączył orzeczenie lekarskie o stopniu niepełnosprawności z dnia 14 czerwca 2025 r., z którego wynika, że przyczynie niepełnosprawności nadano symbol 02-P. Symbol ten, jak łatwo sprawdzić, jest przypisywany chorym na szerokie spektrum zaburzeń psychicznych, co w połączeniu z informacją, że skarżący wymaga długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, daje szerszy obraz sytuacji. Sąd dostrzega, że skarżący sam próbował prowadzić postępowanie administracyjne i osobiście wystąpił ze skargą do sądu, jednak treść wnoszonych pism również wskazuje, że skarżący nie jest w stanie prowadzić samodzielnie takiego postępowania. Oceny tej nie może zmienić kilka skutecznie wniesionych pism - jak choćby prawidłowe wystąpienie o przyznanie prawa pomocy. Całościowy ogląd sprawy wskazuje bowiem, że nawet proste wezwania wymagają często doprecyzowania, a część wnoszonych pism jest całkowicie nieczytelna. Pozbawienie skarżącego szansy na merytoryczne rozpoznanie skargi w chwili gdy przyznano mu pomoc prawną z urzędu, jawi się, w związku z przedstawioną wcześniej argumentacją, jako niezmiernie krzywdzące. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przywróceniu terminu do wniesienia skargi.