II OZ 1898/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. T., P. T. i B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 782/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi I. T., P. T. i B. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lutego 2025 r. nr 305/OPO/2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz udzielenia pozwolenia na budowę postanawia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 września 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 782/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako p.p.s.a.), odmówił I. T., P. T. i B.T. (dalej jako "skarżący") wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lutego 2025 r. nr 305/OPO/2025 oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 października 2024 r. nr 132/BEM/PB/2024 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu ww. postanowienia WSA w Warszawie wyjaśnił, że wstrzymanie wykonania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz udzielającej pozwolenia na budowę ustawodawca każę traktować w sposób wyjątkowy. Specjalny charakter wstrzymania wykonania takiej decyzji wynika bowiem z regulacji zawartej w art. 35a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którą sąd administracyjny może uzależnić wstrzymanie wykonania ww. decyzji od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora. Zastosowanie ochrony tymczasowej w stosunku do wskazanego rodzaju decyzji wydawanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej powinno mieć zatem na uwadze zarówno interesy strony skarżącej, ale także interes uczestnika procesu budowlanego, tj. inwestora. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji uznał, że podniesione przez skarżących argumenty nie uzasadniają wstrzymania wykonania objętych wnioskiem decyzji. I tak, Sąd I instancji zaznaczył, że z powoływanej przez skarżących opinii technicznej sporządzonej na ich zlecenie przez rzeczoznawcę budowlanego z dnia 11 marca 2025 r. nie wynika wyprowadzony przez nich wniosek, że naruszenie stosunków wodnych w poziomie posadowienia planowanej inwestycji może spowodować nagłe osiadanie ich budynku i zniszczenie jego konstrukcji. W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że na chwilę obecną skarżącym nie grozi realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z pozwolenia na budowę (decyzji organu I instancji) wynika bowiem, że prace budowlane przy inwestycji prowadzone mają być z uwzględnieniem szczególnych warunków zabezpieczenia terenu i prowadzenia robót budowlanych, pod nadzorem osoby uprawnionej – kierownika budowy, posiadającego uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Ponadto w osnowie ww. decyzji za konieczne uznano ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego w specjalności architektonicznej i konstrukcyjnej, czyli nadzór nad inwestycją, jak podkreślił dalej Sąd I instancji, prowadzić będą osoby posiadające stosowną specjalistyczną wiedzę. WSA w Warszawie zauważył również, że do decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 8 października 2024r. o pozwoleniu na budowę załączono "Ekspertyzę techniczną oceny technicznej budynków w sąsiedztwie oddziaływania projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalami usługowymi w parterze i garażem podziemnym na działkach nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] w Warszawie autorstwa osoby posiadającej uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej (datowaną na 29 grudnia 2021 r.). Jak wynika z akt sprawy ww. ekspertyza została sporządzona z poszanowaniem interesów sąsiadów, zawiera zapisy dotyczące przeprowadzenia szczegółowej ekspertyzy w następnych fazach projektowych, wprowadzenia w razie potrzeby odpowiednich wzmocnień, sporządzenia przed rozpoczęciem budowy dokumentacji fotograficznej oraz prowadzenia monitoringu wizualnego oraz geodezyjnego istniejących budynków -Ekspertyza część 8 -Wnioski. Z kolei w części 9 Ekspertyzy – zaleca się m. in. sporządzenie projektów przedsięwzięć ograniczających uszkodzenia i zabezpieczeń zabudowy w obszarze zabudowy, wprowadzenie monitoringu zabudowy oraz pełnienie nadzoru przez cały okres trwania budowy (...). Powyższe uregulowania, zdaniem Sądu, nie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, reprezentowani przez adwokata. Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżając wydane postanowienie w całości, sformułowali wobec niego zarzut naruszenia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez odmowę wstrzymania wykonalności pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy realizacja prac budowlanych, zgodnie z projektem przedstawionym przez inwestora, może spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia znajdujących się na terenie budynku skarżących bowiem: - istniejące budynki na działce nr [...] i fragmencie działki nr [...] (należących do skarżących) znajdują się w strefie wpływu głębokiego wykopu budynku projektowanego na działce nr [...] (teren inwestycji); - projektowany budynek na działce nr [...] posadowiony będzie poniżej ok. 4 metrów poniżej poziomu wody gruntowej, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego na działce skarżących, - naruszenie stosunków wodnych w poziomie posadowienia planowanej inwestycji może spowodować nagłe osiadanie budynku skarżących i dalszą destrukcję jego konstrukcji; - projektowany budynek ma zostać usytuowany w odległości mniejszej niż 8 metrów od ściany istniejącego budynku, co w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego powoduje, że planowana inwestycja nie jest zgodna z przepisami prawa budowlanego, normami technicznym, a ponadto jej realizacja zagraża bezpieczeństwu osób i mienia znajdujących się na terenie budynku skarżących. Wszystkie zaś wskazane okoliczności rodzą, zdaniem skarżących, ryzyko niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga, ze sąd administracyjny nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku, bada natomiast zasadność zastosowania w konkretnym przypadku tzw. ochrony tymczasowej do czasu oceny przez Sąd legalności aktu administracji w ramach głównego postępowania sądowoadministracyjnego i wydania w tym zakresie stosownego orzeczenia. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje jednocześnie wnioskodawcę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wniosek skarżących, po pierwsze poparty jest na obecnym etapie hipotetycznymi twierdzeniami o osiadaniu ich budynku wskutek planowanej realizacji budowy na działce sąsiedniej. Po drugie zaś, argumenty przedstawione przez wnioskodawców (skarżących) zmierzają w kierunku kwestionowania samej decyzji o pozwoleniu na przebudowę, a nie uprawdopodobnienia wystąpienia w tym przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co mogłoby prowadzić do wydania przez Sąd postanowienia w zakresie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżący bowiem na etapie postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej formułują w istocie zarzuty wobec samych wydanych w sprawie decyzji administracyjnych (odległość między budynkami, głębokość posadowienia budynku, czy kwestia zachowania bezpieczeństwa przeciwpożarowego). Należy przede wszystkim zauważyć, że znajdująca się w aktach sprawy opinia techniczna z dnia 11 marca 2025 r., na która powołują się skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji i dalej w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, jest dokumentem objętym wnioskiem dowodowym skargi wniesionej do WSA w Warszawie na poparcie jej twierdzeń. Oznacza to, że co do wartości dowodowej tejże opinii wypowie się Sąd I instancji dopiero przy rozpoznaniu skargi, czyli już podczas kontroli legalności działań obydwu orzekających w sprawie organów administracji publicznej. Zarzut wyprowadzony na podstawie wskazanej opinii jest zatem zarzutem skierowanym wobec zaskarżonego aktu, a jego rozpoznanie nie mieści się w ustawowych, wskazanych na wstępie, celach instytucji wstrzymania zaskarżonej decyzji (czy też szerzej - decyzji wydanych w granicach tej samej sprawy). Rozpoznanie tego zarzutu w ramach instytucji ochrony tymczasowej byłoby zatem nie tylko przedwczesne, ale procesowo niedopuszczalne. Ponadto należy zgodzić się z Sądem I instancji, że ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny ponosi jedynie inwestor i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona. Niezależnie od powyższego trzeba też zauważyć, że to właśnie na inwestora organ I instancji nałożył określone obowiązki w ramach warunków wydanej w sprawie decyzji administracyjnej. Wśród nich znalazły się warunki, które bezpośrednio odnoszą się do kwestii bezpieczeństwa prowadzenia robót, które to kwestie podnieśli skarżący najpierw w złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, a następnie w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania ich wykonania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie