II OZ 1905/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2024 r., nr 850/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego z tarasem, wyposażonego w instalację elektryczną, klimatyzacyjną, wodną oraz kanalizacyjną wraz z szambem postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 w sprawie ze skargi B. M. decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego z tarasem, wyposażonego w instalację elektryczną, klimatyzacyjną, wodną oraz kanalizacyjną wraz z szambem. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że z uwagi na stwierdzone braki wniesionego środka zaskarżenia pełnomocnik skarżącego został wezwany do nadesłania wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została wydana pełnomocnikowi w placówce pocztowej 29 sierpnia 2025 r. W terminie otwartym do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego nadesłał dowód uiszczenia wymaganego wpisu. Pełnomocnik skarżącego nie dołączył jednakże wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że z przepisu art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." wynika, że wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej, bez którego ten środek odwoławczy nie może otrzymać prawidłowego biegu. Umożliwia on pozostałym stronom ustosunkowanie się do niego w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. Jak bowiem stanowi art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wniosek taki winien zatem znaleźć się w skardze kasacyjnej albo w odrębnym piśmie uzupełniającym. W okolicznościach sprawy w odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego uiścił wpis sądowy, jednak nie nadesłał dokumentu zawierającego wniosek albo oświadczenie wynikające z art. 182 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji, przyjąć należało, że nie uzupełniono braku formalnego skargi kasacyjnej, a złożona skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu: 1. naruszenie art. 45 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia braku formalnego, który nie stanowił braku uniemożliwiającego nadanie dalszego biegu skardze kasacyjnej, a co za tym idzie zamknięcie stronie skarżącej prawa do sądu, 2. naruszenie art. 174 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy nieuzupełnienie braku formalnego w postaci zawarcia wniosku o przeprowadzenie rozprawy albo złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w skardze kasacyjnej nie uniemożliwiał Sądowi nadania dalszego biegu skardze kasacyjnej. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Stosownie do art. 176 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodne z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 177a p.p.s.a. jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Natomiast zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany odrzucić na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej, bez którego ten środek odwoławczy nie może otrzymać prawidłowego biegu. Oświadczenie powinno znaleźć się w skardze kasacyjnej albo w odrębnym piśmie uzupełniającym. Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu po uprzednim doręczeniu stronie przeciwnej odpisu skargi kasacyjnej niezawierającej braków formalnych. Sąd ma obowiązek przesłać stronom odpisy skargi kasacyjnej wraz z pismem uzupełniającym zawierającym wniosek bądź oświadczenie co do trybu rozpoznania skargi. Skoro wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy są elementami formalnymi skargi kasacyjnej, zatem, jako część skargi kasacyjnej, powinny zostać doręczone stronom postępowania, tak aby mogły one odnieść się do oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie oraz ewentualnie zażądać przeprowadzenia rozprawy. Jak bowiem stanowi art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany oświadczeniem strony wnoszącej skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy, w sytuacji gdy nie sprzeciwią się temu pozostałe strony postępowania. Dlatego przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej konieczne jest ustalenie intencji strony skarżącej kasacyjnie co do trybu, w którym skarga kasacyjna ma zostać rozpoznana (zob. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II OZ 673/25, post. NSA z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II OZ 1456/25). Stąd też stanowisko pełnomocnika strony skarżącej odnoszące się do art. 90 § 2 p.p.s.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, która nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Z tego względu jej pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia braku formalnego. Jednocześnie został on poinformowany o następstwie niezrealizowania tego wezwania w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej. Z analizy akt sprawy wynika, że pełnomocnik tego wezwania nie wykonał, czego następstwem było wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle tego konkretnego, zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, postanowienie to odpowiada prawu. Przyjęte w niniejszym postanowieniu stanowisko nie jest przy tym przejawem nadmiernego formalizmu procesowego, ponieważ po pierwsze, nowelizacji art. 176 p.p.s.a. dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) przyświecały istotne względy zmierzające do przyspieszenia postępowania, a po drugie fachowy pełnomocnik procesowy strony skarżącej został wezwany w prawidłowy sposób do uzupełnienia braku formalnego. W wezwaniu oznaczony został zarówno termin jego wykonania, jak i rygor procesowy nieuzupełnienia braku. Brak formalny skargi kasacyjnej pozostał jednak nieuzupełniony przez pełnomocnika. Z tej właśnie przyczyny nie można też uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy ochrony konstytucyjnego prawa do sądu. Stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje bezpośrednie oparcie w powoływanych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Stosowanie prawa procesowego jest uzależnione od ścisłego przestrzegania i respektowania określonych w ustawie wymagań, a podmioty postępowania sądowego mogą poruszać się w sprecyzowanych ramach i na określonych przez ustawodawcę warunkach (T. Zembrzuski, Nieważność postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2017, s. 379; Tenże, Formalizm procesowy a skutki wadliwego oznaczenia pisma procesowego spełniającego wymagania środka zaskarżenia, PS 2018/1/5-22). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.