II OZ 230/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. oraz K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 436/24 utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 436/24 w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r., nr 301/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 436/24, utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 lutego 2024 r., nr 301/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymienionym wyżej postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek sprzeciwu wniesionego przez D.K. utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 25 października 2024 r. pozostawiające bez rozpoznania wniosek D.K. o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 24 stycznia 2025 r. D.K. oraz K.P. wniosły zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych", jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia podlegają odrzuceniu. Stosownie do treści art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260). Od prawomocnego postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego w zakresie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie przysługuje żaden środek odwoławczy. Ani bowiem w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia bądź też sprzeciwu od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z sytuacją życiową, prowadzonymi postępowaniami oraz ponowna argumentacja w zakresie udzielenia prawa pomocy nie podlegały rozpoznaniu merytorycznemu w niniejszym postępowaniu, gdyż w związku z dwuinstancyjnością postępowania były już dwukrotnie weryfikowane, natomiast nie mają one wpływu na ocenę zasadności odrzucenia niedopuszczalnego zażalenia. Zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Oznacza to, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wydane w stosunku do D.K. mogła wnieść tylko sama wnioskodawczyni jak w niniejszym przypadku – D.K. W związku z tym, skoro K.P. nie była wnioskodawczynią w tej sprawie, to wniesione przez nią zażalenie było niedopuszczalne i również z tej przyczyny podlegało odrzuceniu. Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, z kolei na zasadzie art. 178 p.p.s.a., przewidziano odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.