II OZ 243/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2013/23 w przedmiocie oddalenia wniosków o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi P. J. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 czerwca 2023 r. nr 914/2023 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2013/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski o wyłączenie sędziów WSA w Warszawie Bogusława Cieśli i Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej od orzekania w sprawie ze skargi P. J. (dalej "skarżący") na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB") z dnia 7 czerwca 2023 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia wskazanych sędziów. Po pierwsze, argumenty strony nie wypełniają dyspozycji art. 18 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), a zatem nie mogą one skutkować wyłączeniem wskazanych sędziów z mocy ustawy. Po drugie, wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim a sędziami, o wyłączenie których wnosi, istniał szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Przede wszystkim, podejrzenie o braku bezstronności sędziów nie może być oparte na okoliczności, że Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a, będzie rozpoznawał sprawę w trybie uproszczonym. Również subiektywne przeświadczenie skarżącego co do tego, że objęci wnioskiem sędziowie mogą nie być bezstronni, gdyż brali udział w wydawaniu orzeczeń niekorzystnych dla skarżącego, nie jest wystarczające do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. J., reprezentowany przez r.pr. J. J., zarzucając naruszenie przepisu postępowania z art. 19 p.p.s.a. w sposób powodujący nieważność postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów poprzez niezawiadomienie strony skarżącej o składzie sądu wyznaczonym do rozpoznania wniosków z dnia 11 grudnia 2023 r. o wyłączenie sędziów Bogusława Cieśli i Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, a tym samym pozbawienie strony skarżącej możności obrony swoich praw, wyrażającej się w uprawnieniu złożenia wniosku (wniosków) z art. 19 powołanej ustawy, co jednocześnie spowodowało też naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie prawa do rozpatrzenia sprawy w szczególności przez bezstronny sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenie sędziego normują przepisy art. 18 – 24 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie sędziowie, których wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne przesłanki dające możliwość ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony podnosi, że Sąd nie poinformował o składzie rozpoznającym wnioski o wyłączenie wskazanych sędziów, a tym samym pozbawił stronę skarżącą możliwości obrony swoich praw. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić. Po pierwsze pełnomocnik nie wskazuje jaki przepis prawa naruszył Sąd nie wysyłając do strony takiego zawiadomienia. Ustawodawca, wprowadzając w art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) dopuszczalność badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego (lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i postępowania w późniejszym okresie, doprecyzował w § 2 przywołanej regulacji, że wniosek inicjujący rzeczone badanie może być złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty (tak przez wojewódzki sąd administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny) lub skargę kasacyjną (przez Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku dopuszczalności tego środka zaskarżenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego). Z powyższej regulacji wynika obowiązek zawiadomienia strony o składzie rozpoznającym sprawę co do istoty bądź skargę kasacyjną. Tylko bowiem w tych sprawach dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego (lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym) wymogów niezawisłości i bezstronności. Do tego typu spraw nie zalicza się postępowanie dotyczące rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, a co za tym idzie Sąd nie miał obowiązku informowania o składzie rozpoznającym tego typu wnioski. Należy zatem uznać, że Sąd nie naruszył w sposób sugerowany przez stronę art. 19 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy również zgodzić się z Sądem I instancji, że okoliczność orzekania przez wskazanych sędziów w innych sprawach dotyczących strony nie może stanowić o zaistnieniu uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności tych sędziów. W literaturze podkreśla się, że "bezstronność" sędziego polega na tym, że traktuje on strony postępowania równorzędnie, zatem jest ona związana z obiektywizmem w rozpatrywaniu danej sprawy. Obiektywizm ten może zostać naruszony w przypadku emocjonalnego zaangażowania w sprawę poprzez wrogość czy niechęć, której dany sędzia daje wyraźne dowody np. poprzez ironiczne wypowiedzi mogące świadczyć o tym, że zajął stanowisko w sprawie jeszcze przed jej rozpoznaniem (zob. A. Wiktorowska, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 186). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, iż o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.