II OZ 301/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 882/16 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Jacka Hyli i sędziego WSA w Gdańsku Elżbiety Kowalik-Grzanki w sprawie ze skargi P.S. na zarządzenie zastępcze Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 882/16, w sprawie ze skargi P.S. na zarządzenie zastępcze Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego NSA Jacka Hyli i sędziego WSA w Gdańsku Elżbiety Kowalik-Grzanki. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wyłączenie ww. sędziów od orzekania w tej sprawie. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż skarżący utracił zaufanie do składu sędziowskiego z udziałem wskazanych sędziów. Wskazał także na nieprawidłowe, jego zdaniem, procedowanie w sprawie oraz wyjaśnił, że sędzia NSA Jacek Hyla i sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka często orzekali w tego typu sprawach, wydając rozstrzygnięcia negatywne. Dlatego skarżący obawia się, że i w jego sprawie rozstrzygnięcie będzie negatywne. W dniu 8 grudnia 2016 r. objęci wnioskiem sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, wyjaśniając, że między nimi a stronami nie zachodzą okoliczności które mogłyby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie ww. sędziów od orzekania w tej sprawie, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności mogąca skutkować uwzględnieniem wniosku. Wskazując na normy art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Sąd wyjaśnił, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Należy mieć nadto na uwadze, że nie stanowi okoliczności budzącej wątpliwość co do bezstronności sędziego fakt jego uczestnictwa w składzie orzekającym, który wydał w innej sprawie orzeczenie nieodpowiadające oczekiwaniom strony. Samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziów, których wniosek o wyłączenie dotyczy, w sposób niekorzystny dla skarżącego, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego jako mająca zapewnić obiektywizm sądu nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Dalej Sąd wskazał, że na uwzględnienie złożonego wniosku nie mogą mieć wpływu zarzuty dotyczące przedwczesnego wyznaczenia terminu rozprawy w sposób pomijający fakt ustanowienia przez skarżącego pełnomocnika w sprawie. Należy mieć bowiem na uwadze, że w dniu 2 listopada 2016 r. (wpływ do Sądu w dniu 4 listopada 2016 r.) skarżący wysłał do Sądu niepodpisane pełnomocnictwo udzielone A.R. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z tej samej daty skarżący został wezwany do podpisania złożonego pełnomocnictwa, względnie złożenia podpisanego pełnomocnictwa jeżeli wskazana w pełnomocnictwie osoba może być pełnomocnikiem w świetle art. 35 § 1 p.p.s.a. Należy podkreślić, że przedmiotowy brak formalny dokumentu pełnomocnictwa nie stanowił tym samym przeszkody w wyznaczeniu terminu rozprawy, co nastąpiło na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III wydanego w dniu 8 listopada 2016 r. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 19 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że: obawia się, iż w jego sprawie zapadnie orzeczenie negatywne, gdyż objęci wnioskiem sędziowie w innych tego typu sprawach orzekali negatywnie; został w jego sprawie wyznaczony termin rozprawy, mimo że kwestia ustanowienia przez niego pełnomocnika nie została wyjaśniona; wskazał także na brak dokumentu potwierdzającego fakt doręczenia mu zarządzenia zastępczego Wojewody, co powoduje, że sprawa jest bezprzedmiotowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z akt sprawy wynika, że wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, zgodnie z którymi pomiędzy stroną a nimi nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby one wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że brak jest podstaw do twierdzenia, by w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające wyłączenie objętych wnioskiem sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Podane przez skarżącego okoliczności nie świadczą bowiem o braku bezstronności sędziego NSA Jacka Hyli i sędziego WSA Elżbiety Kowalik-Grzanki w tej sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 368/12). Tym bardziej zatem trudno uznać, by wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie usprawiedliwiało to, iż z jego udziałem zostały wydane orzeczenia niezgodne z oczekiwaniami, w innych podobnych sprawach, niedotyczących osoby skarżącego. Również i przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób niezgodny z przepisami nie może stanowić podstawy jego wyłączenia (porównaj: postanowienie NSA z 6.12.2016 r. II OZ 1342/16). Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą być uzasadnione obiektywnymi powodami. Takich okoliczności skarżący ani nie wskazał, ani nie uprawdopodobnił. Za tego typu okoliczności nie może być również uznana kwestia ewentualnych wad postępowania przed organami administracji. Ocena, czy kwestionowany akt wydany przez organ administracji odpowiada prawu, następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie. Reasumując wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska zażalenia i nie stwierdził, by zakwestionowane postanowienie naruszało prawo. Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.