II OZ 308/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 321/24 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K. 2. odrzucić zażalenie K. P.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 321/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw D. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 321/24 odmawiające K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że uprawnienie do zaskarżenia postanowienia referendarza sądowego, którym odmówiono przyznania prawa pomocy, przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie zażalenia przez D. K. .na kierowane do K. P. rozstrzygnięcie. Wyłącznie podmiot, który na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi legitymuje się statusem strony, posiada legitymację do zaskarżenia rozstrzygnięć wskazanych w art. 258 tej ustawy. Zażaleniem K. P. i D. K. zaskarżyły powyższe postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Jak przyjął NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I GPS 1/09, na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że sprzeciw D. K. jest niedopuszczalny. Stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyłącznie wnioskodawca i ani strona przeciwna, ani inni uczestnicy postępowania nie biorą w nim udziału, gdyż postępowanie to nie dotyczy ich interesu prawnego. W tych warunkach jeżeli sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy wniosła D.K., to Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że sprzeciw D. K. jest niedopuszczalny, a tym samym wymagane było jego odrzucenie. Z tych względów zażalenie wniesione przez D.K. na postanowienie o odrzuceniu jej sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 321/24 odmawiające K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podlegało oddaleniu. Odnośnie zażalenia wniesionego przez K. P. wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. K. P. nie była adresatem zaskarżonego postanowienia z 13 listopada 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 321/24, w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu, była nią wyłącznie D. K. Powyższe postanowienie zapadło w postępowaniu wpadkowym wywołanym sprzeciwem D. K. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Dlatego też zażalenie K. P. na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 13 listopada 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu D. K. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji a na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji postanowienia.