II OZ 318/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1438/24 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.263.2024.TA w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Pismem z dnia 30 września 2024 r. J. P. (dalej "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.263.2024.TA utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Rybnika z dnia 3 lipca 2024 r. o nałożeniu na skarżącego obowiązku rozbiórki nadbudowanej części budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. G. [...] w B. Następnie pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że wykonanie decyzji dotyczącej rozbiórki części budynku powodowałaby niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, że przedmiotowa decyzja nakłada na skarżącego obowiązek podjęcia szeregu prac rozbiórkowych, które nie tylko istotnie ingerują w konstrukcję budynku, ale również wiążą się z poczynieniem na ten cel znacznych nakładów finansowych. Podkreślił, że ewentualny korzystny wynik rozstrzygnięcia sprawy byłby nieistotny po przeprowadzeniu wymienionych prac rozbiórkowych. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1438/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że z samej istoty decyzji nakazującej rozbiórkę w całości lub części obiektu budowlanego wynika możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji, która następnie zostałaby przez sąd administracyjny wzruszona. Ewentualna szkoda poniesiona przez skarżącego na skutek rozbiórki części obiektu, wiązałaby się zarówno z utratą środków finansowych poniesionych w związku z realizacją tej części obiektu, jak również z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku oraz ewentualnej odbudowy obiektu. Trudne do odwrócenia skutki stanowi sama rozbiórka całości lub części obiektu budowlanego, którego ponowne wzniesienie, o ile w ogóle możliwe, wiązać musiałoby się ze znacznymi nakładami finansowymi oraz wymagałoby dłuższego czasu. Stąd też przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należy w sprawie uznać za spełnione. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania T. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniósł szkodliwość samowoli budowlanej, usytuowanie w granicy oraz skrupulatne zweryfikowanie przez inspektorów nadzoru budowlanego, a także powołał orzecznictwo dotyczące samowoli budowlanej. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Judykatura na tle problematyki wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wypracowała pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki, wobec czego może powstać kwestia przywrócenia stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2012r., sygn. akt II OSK 2755/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013r., sygn. akt II OSK 29/13, orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.p). Ponadto rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 779/12, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.p). Mając na względzie przedmiot zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że co do zasady rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Jednak każdy przypadek rozbiórki należy rozpatrywać indywidualnie odnosząc go do realiów sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaszły przesłanki do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Argumentacja zawarta we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest wprawdzie dosyć ogólna, jednak mogła przemawiać za zasadnością wniosku. Skarżący wskazał na ewentualną szkodę, którą może ponieść na skutek rozbiórki części obiektu, która wiązałaby się zarówno z utratą środków finansowych poniesionych w związku z realizacją rozbiórki części obiektu, jak również z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku oraz ewentualnej odbudowy obiektu. Takie uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi wystarczające przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazać należy, że uczestnik postępowania w złożonym zażaleniu nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby podważyć stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.