II OZ 343/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 130/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi D. K. i K. P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2023 r., nr 1949/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie D. K..

Uzasadnienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 130/24 starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym wyżej zakresie. Od powyższego skarżąca wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 8 października 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 130/24 utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Skarżąca złożyła na powyższe pismo nazwane skargą kasacyjną. Powyższe pismo Sąd potraktował jako zażalenie i postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. odrzucił je jako niedopuszczalne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z kolei na podstawie art. 260 § 2 zd. drugie P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Orzeczenia sądu stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 P.p.s.a.) Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły K. P. i D. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie złożone przez K. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "P.p.s.a.", zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w tym przepisie. Ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 P.p.s.a. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał złożone zażalenie za niedopuszczalne i odrzucił je na podstawie art. 178 P.p.s.a. Zażalenie wniesione przez D. K. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne z innej przyczyny. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D. K. na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2024 r. jest niedopuszczalne, ponieważ D. K. nie była adresatem tego postanowienia. Była nią wyłącznie K. P.. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a.