II OZ 374/25

Dnia 25 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. A.-D. i R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 23/24 w przedmiocie oddalenia wniosku w sprawie z wniosku J. A.-D. i R. D. o wymierzenie Zarządowi [...] w W. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 23/24, powołując się na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił wniosek J. A.-D. i R. D. z 18 listopada 2024 r. o wymierzenie Zarządowi [...] w W. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, przyjmując, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili faktu doręczenia skargi z 7 października 2024 r. W ocenie Sądu, "(n)ie mogło dostarczyć wymaganej w tym zakresie informacji pismo skarżących o umieszczeniu skargi w skrzynce podawczej na drzwiach siedziby Zarządu w dniu 9 października 2024 r. Powyższe nie mogło więc skutkować przyjęciem, że w tej dacie doszło do wszczęcia postępowania sądowego, implikującego dalsze czynności, w tym realizację obowiązków ustalonych przepisem art. 54 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji, skoro nie doszło do doręczenia skargi Zarządowi Spółdzielni, a zatem skutecznego wszczęcia postępowania sądowego, to wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. należało uznać za bezzasadny". J. A.-D. i R. D. w zażaleniu na to postanowienie uznali za wadliwe ustalenie Sądu pierwszej instancji, iż "fakt doręczenia organowi skargi powinien zostać potwierdzony w drodze urzędowego potwierdzenia doręczenia przesyłki". Zdaniem wnioskodawców, zasada ta dotyczy "organu administracji publicznej, którym Spółdzielnia nie jest. Wg definicji zawartej w art. 5 § 2 pkt 5 Kpa organizacje spółdzielcze należy zakwalifikować do organizacji społecznych", którym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism – art. 45 k.p.a. To w ocenie wnioskodawców oznacza, że "pozostawienie pisma w skrzynce pocztowej siedziby Spółdzielni jest sposobem zgodnym z obowiązującym w tym zakresie prawem". Wyjaśniono, że "w dacie umieszczenia (...) skargi z dnia 7 października 2024 r. siedziba Spółdzielni (...) była zamknięta. (...) (D)o dnia 7 października 2024 r. nie było ogólnie dostępnej informacji o dyżurach, pełnionych w siedzibie Spółdzielni. W tej sytuacji pozostawienie [w dniu 9 października 2024 r.] skargi w skrzynce podawczej można uznać za doręczenie zgodne z obowiązującym prawem". Dodano jednakże, że biorąc pod uwagę regulację wynikającą z art. 44 § 1 k.p.a., jako termin doręczenia Spółdzielni skargi należy przyjąć 23 października 2024 r. W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na zażalenie Zarząd [...] w W. wniósł o "odrzucenie pisma jako niedopuszczalnego", względnie o "oddalenie skargi". Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Sąd pierwszej instancji trafnie przypisał w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie wykazaniu przez wnioskodawców tego, czy skarga z 7 października 2024 r. została doręczona Zarządowi [...] w W. W sprawie chodzi bowiem o ukaranie grzywną za to, że wniesiona skarga nie została przekazana do sądu administracyjnego. Fakt doręczenia skargi musi być zatem wykazany ponad wszelką wątpliwość. Jest to szczególnie istotne w takiej sprawie, jak rozpoznawana, w której skarga została wniesiona za pośrednictwem podmiotu, co do którego mogą zachodzić uzasadnione wątpliwości, czy jest on organem, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Rozwijając wątek dotyczący tego, czy Zarząd [...] w W. jest organem zauważyć należy, że z uchwały NSA z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23, wynika ogólna myśl, według której o dopuszczalności wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., nie może przesądzać dopuszczalność skargi. W uchwale tej bowiem przyjęto, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Oznacza to, że wszelkie twierdzenia Zarządu [...] w W. zawarte w odpowiedzi na wniosek, zmierzające do wykazania, że skarga z 7 października 2024 r. jest niedopuszczalna, nie mają w sprawie o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego, istotnego znaczenia. Nie mają w szczególności istotnego znaczenia twierdzenia, że z uwagi na to, że Zarząd [...] w W. nie jest organem administracji skarga wniesiona na jego działanie lub bezczynność nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Twierdzenia te będą miały natomiast istotne znaczenie, jeżeli skarga z 7 października 2024 r. zostanie przekazana do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny będzie bowiem w pierwszej kolejności zobowiązany do oceny, czy przekazana mu skarga jest dopuszczalna. O tym, czy skarga z 7 października 2024 r. jest niedopuszczalna z powodu podmiotu, przeciwko któremu jest ona skierowana, w szczególności braku przypisania mu cech organu, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., nie można przesądzać na etapie wniosku o ukaranie grzywną z powodu nieprzekazania tej skargi do sądu administracyjnego także dlatego, że wnioskodawcy twierdzą, iż Zarząd [...] w W. jest organem administracji, który załatwia sprawy administracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) oraz sprawy dotyczące dostępu do informacji publicznej, o których mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902). Takie sprawy zaś, co do zasady, podlegają kognicji sądów administracyjnych. Konieczna jest zatem ocena skargi z 7 października 2024 r. pod kątem jej dopuszczalności z uwagi na właściwość sądów administracyjnych. Taka ocena jednakże musi być dokonana po przekazaniu skargi do sądu administracyjnego, a nie na etapie rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny z powodu nieprzekazania tej skargi do sądu administracyjnego. Wracając do podstawy zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wnioskodawcy nie wykazali, aby doręczyli skargę z 7 października 2024 r. Zarządowi [...] w W. Przede wszystkim Zarząd [...] w W. nie przyznał, aby skargę z 7 października 2024 r. otrzymał, zaś skarżący nie przedłożyli żadnego wiarygodnego dowodu na to, aby przyjąć, że skarga ta temu zarządowi została doręczona. Wnioskodawcy nie wyjaśnili przy tym przekonująco dlaczego nie nadali skargi przesyłką rejestrowaną. Nadto, powoływanie się w zażaleniu na art. 45 k.p.a. jest niezasadne. Przepis ten, zresztą jak pozostałe przepisy rozdziału 8 działu I k.p.a., dotyczy doręczeń pism wysyłanych przez organ administracji, a nie do organu administracji. Zatem, konsekwentnie do tego, co przyjmują skarżący, mianowicie, że Zarząd [...] w W. jest organem administracji, przepis ten nie może mieć zastosowania do doręczenia skargi wnoszonej za pośrednictwem tego podmiotu. Co prawda skarżący w tym twierdzeniu nie są rygorystycznie konsekwentni, gdyż w zażaleniu piszą też, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasady "dotyczą organu administracji publicznej, którym Spółdzielnia nie jest". Jednakże ten brak rygorystycznej konsekwencji można wytłumaczyć poszukiwaniem przez wnioskodawców uzasadnienia dla przyjętego przez nich nietypowego sposobu doręczenia Zarządowi [...] w W. skargi z 7 października 2024 r. Usprawiedliwieniem tego nietypowego sposobu doręczenia skargi nie mogą być też podnoszone w zażaleniu okoliczności sprowadzające się do twierdzenia, że Zarząd [...] w W. nie odbiera przesyłek poleconych, że jego siedziba była zamknięta oraz że nie było informacji o dyżurach pełnionych w tej siedzibie. Tego rodzaju utrudnienia w doręczeniu skargi wynikają z tego, że wnioskodawcy uznali za organ administracji podmiot, który nawet organizacyjnie nie jest przygotowany do pełnienia takiej funkcji. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że zażalenie jest niezasadne i w związku z tym podlega na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddaleniu. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania NSA stwierdził, że nie może on być uwzględniony z uwagi na treść art. 209 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.